3.委散達勒品 [目錄]


1.‘‘ Bhante nāgasena, sabbeva bodhisattā puttadāraṃ denti, udāhu vessantareneva raññā puttadāraṃ dinnan’’ ti?

所有菩薩都施與孩子妻子，還是僅委散達勒王施與？


‘‘ Sabbepi, mahārāja, bodhisattā puttadāraṃ denti, na vessantareneva raññā puttadāraṃ dinnan’’ ti.

」「那先大德！


‘‘ Api ca kho, bhante nāgasena, tesaṃ anumatena dentī’’ ti.

」「大王！


‘‘ Bhariyā, mahārāja, anumatā, dārakā pana bālatāya vilapiṃsu[ lālapiṃsu( sī. pī.)], yadi te atthato jāneyyuṃ, tepi anumodeyyuṃ, na te vilapeyyun’’ ti.

「那先大德！


‘ ‘ Dukkaraṃ, bhante nāgasena, bodhisattena kataṃ, yaṃ so attano orase piye putte brāhmaṇassa dāsatthāya adāsi.

難做的被菩薩做了：凡他施與自己親生的、所愛的孩子們為婆羅門的奴隸。


‘ ‘ Idampi dutiyaṃ dukkarato dukkarataraṃ, yaṃ so attano orase piye putte bālake taruṇake latāya bandhitvā tena brāhmaṇena latāya anumajjīyante disvā ajjhupekkhi.

又，這第二件也是更難作的難做的：凡他以藤蔓捆綁自己親生的、所愛的、幼稚的、幼小的孩子們後，當被那位婆羅門以藤蔓鞭打時，看見後[只]旁觀。


‘ ‘ Idampi tatiyaṃ dukkarato dukkarataraṃ, yaṃ so sakena balena bandhanā muccitvā āgate dārake sārajjamupagate punadeva latāya bandhitvā adāsi.

又，這第三件也是更難作的難做的：凡以自己的力量捆綁被脫離後，當陷入怯怖的小孩回來時，他就再次以藤蔓捆綁後施與。


‘ ‘ Idampi catutthaṃ dukkarato dukkarataraṃ, yaṃ so dārake‘ ayaṃ kho, tāta, yakkho khādituṃ neti amhe’ ti vilapante‘ mā bhāyitthā’ ti na assāsesi.

』他不使之安慰：『你們不要害怕』。


‘ ‘ Idampi pañcamaṃ dukkarato dukkarataraṃ, yaṃ so jālissa kumārassa rudamānassa pādesu nipatitvā‘ alaṃ, tāta, kaṇhājinaṃ nivattehi, ahameva gacchāmi yakkhena saha, khādatu maṃ yakkho’ ti yācamānassa evaṃ na sampaṭicchi.

』他沒接受。


‘ ‘ Idampi chaṭṭhaṃ dukkarato dukkarataraṃ, yaṃ so jālissa kumārassa‘ pāsāṇasamaṃ nūna te, tāta, hadayaṃ, yaṃ tvaṃ amhākaṃ dukkhitānaṃ pekkhamāno nimmanussake brahāraññe yakkhena nīyamāne na nivāresī’ ti vilapamānassa kāruññaṃ nākāsi.

』他不作悲愍。


‘ ‘ Idampi sattamaṃ dukkarato dukkarataraṃ, yaṃ tassa ruḷaruḷassa bhīmabhīmassa nīte dārake adassanaṃ gamite na phali hadayaṃ satadhā vā sahassadhā vā, puññakāmena manujena kiṃ paradukkhāpanena, nanu nāma sakadānaṃ dātabbaṃ hotī’’ ti?


‘ ‘ Dukkarassa, mahārāja, katattā bodhisattassa kittisaddo dasasahassiyā lokadhātuyā sadevamanussesu abbhuggato, devā devabhavane pakittenti, asurā asurabhavane pakittenti, garuḷā garuḷabhavane pakittenti, nāgā nāgabhavane pakittenti, yakkhā yakkhabhavane pakittenti, anupubbena tassa kittisaddo paramparāya ajjetarahi idha amhākaṃ samayaṃ anuppatto, taṃ mayaṃ dānaṃ pakittentā vikopentā nisinnā sudinnaṃ, udāhu duddinnanti.

他的名聲次第傳承地，在今日此時，在這裡，被到達我們的聚會，我們傷害著、稱讚著該布施是『善施還是惡施』而坐。


So kho panāyaṃ, mahārāja, kittisaddo nipuṇānaṃ viññūnaṃ vidūnaṃ vibhāvīnaṃ bodhisattānaṃ dasa guṇe anudassati.

哪十種？


Agedhatā nirālayatā cāgo pahānaṃ apunarāvattitā sukhumatā mahantatā duranubodhatā dullabhatā asadisatā buddhadhammassa, so kho panāyaṃ, mahārāja, kittisaddo nipuṇānaṃ viññūnaṃ vidūnaṃ vibhāvīnaṃ bodhisattānaṃ ime dasa guṇe anudassatī’’ ti.

這個名聲隨看見微妙的、明智的、聰明的、明智的菩薩們之這十種德行。


‘ ‘ Bhante nāgasena, yo paraṃ dukkhāpetvā dānaṃ deti, api nu taṃ dānaṃ sukhavipākaṃ hoti saggasaṃvattanikan’’ ti?

凡使他人苦惱後施與布施，是否那個布施有導向天界樂的果報呢？


」「是的，大王！


‘‘ Iṅgha, bhante nāgasena, kāraṇaṃ upadassehī’’ ti.

」「來吧！


‘‘ Idha, mahārāja, koci samaṇo vā brāhmaṇo vā sīlavā hoti kalyāṇadhammo, so bhaveyya pakkhahato vā pīṭhasappī vā aññataraṃ vā byādhiṃ āpanno, tamenaṃ yo koci puññakāmo yānaṃ āropetvā patthitaṃ desamanupāpeyya, api nu kho, mahārāja, tassa purisassa tatonidānaṃ kiñci sukhaṃ nibbatteyya saggasaṃvattanikaṃ taṃ kamman’’ ti?

是否對那位男子，從那個因由會生起某些樂，那個行為是導向天界的呢？


Hatthiyānaṃ vā so, bhante, puriso labheyya assayānaṃ vā rathayānaṃ vā, thale thalayānaṃ jale jalayānaṃ devesu devayānaṃ manussesu manussayānaṃ, tadanucchavikaṃ tadanulomikaṃ bhave bhave nibbatteyya, tadanucchavikāni tadanulomikāni cassa sukhāni nibbatteyyuṃ, sugatito sugatiṃ gaccheyya, teneva kammābhisandena iddhiyānaṃ abhiruyha patthitaṃ nibbānanagaraṃ pāpuṇeyyā’’ ti.

那位男子會得到象車(交通工具)，或馬車，或二輪車，或在陸地上陸地的交通工具，或在水上水上的交通工具，或在天上天神的交通工具，或在人間人的交通工具，在一一有(生)中會生起能相應那個的、隨順那個的，以及會生起能相應那個的、隨順那個的樂，會從善趣走到善趣，就以那個業的等流登上神通的交通工具，會到達祈望的涅槃之城。


‘‘ Tena hi, mahārāja, paradukkhāpanena dinnadānaṃ sukhavipākaṃ hoti saggasaṃvattanikaṃ , yaṃ so puriso balībadde dukkhāpetvā evarūpaṃ sukhaṃ anubhavati.

」「大王！


‘ ‘ Aparampi , mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi, yathā paradukkhāpanena dinnadānaṃ sukhavipākaṃ hoti saggasaṃvattanikaṃ.

那樣的話，以他人的傷害，被施與的布施有導向天界的樂的果報：凡那位男子在軛牛上使之苦惱後經驗像這樣的樂。


Idha, mahārāja, yo koci rājā janapadato dhammikaṃ baliṃ uddharāpetvā āṇāpavattanena dānaṃ dadeyya, api nu kho so, mahārāja, rājā tatonidānaṃ kiñci sukhaṃ anubhaveyya saggasaṃvattanikaṃ taṃ dānan’’ ti?

大王！


‘‘ Āma, bhante, kiṃ vattabbaṃ, tatonidānaṃ so, bhante, rājā uttariṃ anekasatasahassaguṇaṃ labheyya.

這裡，凡某位國王如法地從國土使稅取出後，如果以命令的執行施與布施，大王！


Rājūnaṃ atirājā bhaveyya, devānaṃ atidevo bhaveyya, brahmānaṃ atibrahmā bhaveyya, samaṇānaṃ atisamaṇo bhaveyya, brāhmaṇānaṃ atibrāhmaṇo bhaveyya, arahantānaṃ atiarahā[ atiarahanto( syā. ka.)] bhaveyyā’’ ti.

大德！


‘‘ Tena hi, mahārāja, paradukkhāpanena dinnadānaṃ sukhavipākaṃ hoti saggasaṃvattanikaṃ, yaṃ so rājā balinā janaṃ pīḷetvā dinnadānena evarūpaṃ uttariṃ yasasukhaṃ anubhavatī’’ ti.

那位國王從那個因由會更得到好幾十萬功德，他會成為諸王中的優勝王，會成為諸天神中的優勝天神，會成為諸梵天中的優勝梵天，會成為諸沙門中的優勝沙門，會成為諸婆羅門中的優勝婆羅門，會成為諸阿羅漢中的優勝阿羅漢。


‘ ‘ Atidānaṃ, bhante nāgasena, vessantarena raññā dinnaṃ, yaṃ so sakaṃ bhariyaṃ parassa bhariyatthāya adāsi, sake orase putte brāhmaṇassa dāsatthāya adāsi, atidānaṃ nāma, bhante nāgasena, loke vidūhi ninditaṃ garahitaṃ, yathā nāma, bhante nāgasena, atibhārena sakaṭassa akkho bhijjati, atibhārena nāvā osīdati, atibhuttena bhojanaṃ visamaṃ pariṇamati, ativassena dhaññaṃ vinassati, atidānena bhogakkhayaṃ upeti, atitāpena pathavī upaḍayhati, atirāgena ummattako hoti, atidosena vajjho hoti, atimohena anayaṃ āpajjati, atilobhena coraggahaṇamupagacchati, atibhayena nirujjhati, atipūrena nadī uttarati, ativātena asani patati, atiagginā odanaṃ uttarati, atisañcaraṇena na ciraṃ jīvati.

那先大德！


Evameva kho, bhante nāgasena, atidānaṃ nāma loke vidūhi ninditaṃ garahitaṃ, atidānaṃ, bhante nāgasena, vessantarena raññā dinnaṃ, na tattha kiñci phalaṃ icchitabban’’ ti.

確實，如以過度的負荷而車的車軸被破壞，以過度的負荷而船下沈，以過度的被吃而飲食消化不平順，以過度的雨而穀物滅亡，以過度的布施而來到財富的滅盡，以過度的熱而大地被燒毀，以過度的貪而成為發瘋者，以過度的瞋而成為應該被殺者，以過度的癡而來到不幸，以過度的貪求而走進盜賊的捉拿，以過度的害怕而被滅，以過度充滿而河滿溢，以過度的風而雷電落下，以過度的火而粥滿溢，以過度的走動而活不久。


‘ ‘ Atidānaṃ, mahārāja, loke vidūhi vaṇṇitaṃ thutaṃ pasatthaṃ, ye keci yādisaṃ kīdisaṃ dānaṃ denti[ keci yādisaṃ tādisaṃ dānaṃ denti( syā.)], atidānadāyī loke kittiṃ pāpuṇāti.

同樣的，那先大德！


Yathā , mahārāja, atipavaratāya dibbaṃ vanamūlaṃ gahitampi hatthapāse ṭhitānaṃ parajanānaṃ na dassayati, agado atijaccatāya[ atiusabhatāya( ka.)] pīḷāya samugghātako rogānaṃ antakaro, aggi atijotitāya ḍahati, udakaṃ atisītatāya nibbāpeti, padumaṃ parisuddhatāya na upalimpati vārikaddamena, maṇi atiguṇatāya kāmadado, vajiraṃ atitikhiṇatāya vijjhati maṇimuttāphalikaṃ, pathavī atimahantatāya naroragamigapakkhijalaselapabbatadume dhāreti, samuddo atimahantatāya aparipūraṇo, sineru atibhāratāya acalo, ākāso ativitthāratāya ananto, sūriyo atippabhatāya timiraṃ ghāteti, sīho atijātitāya vigatabhayo, mallo atibalavatāya paṭimallaṃ khippaṃ ukkhipati , rājā atipuññatāya adhipati, bhikkhu atisīlavantatāya nāgayakkhanaramarūhi namassanīyo, buddho atiaggatāya[ ativisiṭṭhatāya( syā.)] anupamo.

鑽石(金剛石)以極銳利狀態而貫穿寶珠、真珠、水晶；


Evameva kho, mahārāja, atidānaṃ nāma loke vidūhi vaṇṇitaṃ thutaṃ pasatthaṃ, ye keci yādisaṃ kīdisaṃ dānaṃ denti, atidānadāyī loke kittiṃ pāpuṇāti, atidānena vessantaro rājā dasasahassiyā lokadhātuyā vaṇṇito thuto pasattho mahito kittito, teneva atidānena vessantaro rājā ajjetarahi buddho jāto aggo sadevake loke.

角力士以極有力狀態而急速地舉起角力對手；


‘ ‘ Atthi pana, mahārāja, loke ṭhapanīyaṃ dānaṃ, yaṃ dakkhiṇeyye anuppatte na dātabban’’ ti?

比丘以極持戒狀態而應該被龍、夜叉、人、神禮敬；


‘‘ Dasa kho panimāni, bhante nāgasena, dānāni, yāni loke adānasammatāni, yo tāni dānāni deti, so apāyagāmī hoti.

同樣的，大王！


Majjadānaṃ, bhante nāgasena, loke adānasammataṃ, yo taṃ dānaṃ deti, so apāyagāmī hoti.

確實，過度的布施被世間中的聰明者頌揚、稱讚、讚賞：凡任何人施與什麼樣的、哪種的布施，在世間中他得到過度布施之施與者的名聲。


Samajjadānaṃ… pe… itthidānaṃ… pe… usabhadānaṃ… pe… cittakammadānaṃ… pe… satthadānaṃ … pe… visadānaṃ… pe… saṅkhalikadānaṃ… pe… kukkuṭasūkaradānaṃ… pe… tulākūṭamānakūṭadānaṃ, bhante nāgasena, loke adānasammataṃ hoti, yo taṃ dānaṃ deti, so apāyagāmī hoti.

大王！


Imāni kho, bhante nāgasena, dasa dānāni loke adānasammatāni, yo tāni dānāni deti, so apāyagāmī hotī’’ ti.

又，世間中有應該被留置的布施，凡在應該被供養者到達時而不應該被施與的？


‘ ‘ Nāhaṃ taṃ, mahārāja, adānasammataṃ pucchāmi, imaṃ khvāhaṃ, mahārāja, taṃ pucchāmi‘ atthi pana, mahārāja, loke ṭhapanīyaṃ dānaṃ, yaṃ dakkhiṇeyye anuppatte na dātabban’ ti.

那先大德！


‘‘ Natthi, bhante nāgasena, loke ṭhapanīyaṃ dānaṃ.

酒的布施是世間中同意的非布施，凡施與那些布施，他成為去苦界者。


Yaṃ dakkhiṇeyye anuppatte na dātabbaṃ, cittappasāde uppanne keci dakkhiṇeyyānaṃ bhojanaṃ denti, keci acchādanaṃ, keci sayanaṃ, keci āvasathaṃ, keci attharaṇapāvuraṇaṃ, keci dāsidāsaṃ, keci khettavatthuṃ, keci dvipadacatuppadaṃ, keci sataṃ sahassaṃ satasahassaṃ, keci mahārajjaṃ, keci jīvitampi dentī’’ ti.

慶祝會的布施……（中略）婦女的布施……（中略）公牛的布施……（中略）圖畫的布施……（中略）刀劍的布施……（中略）毒藥的布施……（中略）枷鎖的布施……（中略）雞豚的布施……（中略）詐欺的秤與詐欺的量器布施是世間中同意的非布施，凡施與那些布施，他成為去苦界者。


‘‘ Yadi pana, mahārāja, keci jīvitampi denti, kiṃ kāraṇā vessantaraṃ dānapatiṃ atibāḷhaṃ paripātesi sudinne putte ca dāre ca?

我不問同意的非布施，大王！


‘ ‘ Api nu kho, mahārāja, atthi lokapakati lokāciṇṇaṃ, labhati pitā puttaṃ iṇaṭṭo vā ājīvikapakato vā āvapituṃ vā[ ādhāpetuṃ vā( syā.), ādhapituṃ vā( ka.)] vikkiṇituṃ vā’’ ti?

』」「那先大德！


‘‘ Āma, bhante, labhati pitā puttaṃ iṇaṭṭo vā ājīvikapakato vā āvapituṃ vā vikkiṇituṃ vā’’ ti.


‘‘ Yadi, mahārāja, labhati pitā puttaṃ iṇaṭṭo vā ājīvikapakato vā āvapituṃ vā vikkiṇituṃ vā , vessantaropi, mahārāja, rājā alabhamāno sabbaññutañāṇaṃ upadduto dukkhito tassa dhammadhanassa paṭilābhāya puttadāraṃ āvapesi ca vikkiṇi ca.

世間中沒有應該被留置的布施，凡在應該被供養者到達時而不應該被施與的，在心淨信生起時，他們對應該被供養者施與任何食物、任何衣服、任何臥具、任何住處、任何長袍覆蓋物、任何男女奴僕、任何田地與宅地、任何二足與四足者、任何百千十萬、任何大王國，他們也施與任何生命。


Iti, mahārāja, vessantarena raññā aññesaṃ dinnaṃ yeva dinnaṃ, kataṃ yeva kataṃ.

」「大王！


Kissa pana tvaṃ, mahārāja, tena dānena vessantaraṃ dānapatiṃ atibāḷhaṃ apasādesī’’ ti?

大王！


‘ ‘ Nāhaṃ, bhante nāgasena, vessantarassa dānapatino dānaṃ garahāmi, api ca puttadāraṃ yācante niminitvā attānaṃ dātabban’’ ti.

」「是的，大德！


‘‘ Etaṃ kho, mahārāja, asabbhikāraṇaṃ, yaṃ puttadāraṃ yācante attānaṃ dadeyya, yaṃ yaṃ hi yācante taṃ tadeva dātabbaṃ, etaṃ sappurisānaṃ kammaṃ.

如果負債或為生計所迫的父親得到孩子，他能抵押或能販賣，大王！


Yathā, mahārāja, koci puriso pānīyaṃ āharāpeyya, tassa yo bhojanaṃ dadeyya, api nu so, mahārāja, puriso tassa kiccakārī assā’’ ti?

當困厄的、被苦惱的委散達勒王未得到一切知的狀態智時，為了那個法財的得到也抵押或出賣妻兒。


‘‘ Na hi, bhante, yaṃ so āharāpeti, tameva tassa dento kiccakārī assā’’ ti.

大王！


‘‘ Evameva kho, mahārāja, vessantaro rājā brāhmaṇe puttadāraṃ yācante puttadāraṃ yeva adāsi.

像這樣，僅其他人的所施的被委散達勒王施與了、僅所作的被做了，大王！


Sace, mahārāja, brāhmaṇo vessantarassa sarīraṃ yāceyya, na so, mahārāja, attānaṃ rakkheyya na kampeyya na rajjeyya, tassa dinnaṃ pariccattaṃ yeva sarīraṃ bhaveyya.

我不呵責委散達勒施主的布施，但，當乞求妻兒時，交換自己後，他應該被施與。


Sace, mahārāja, koci vessantaraṃ dānapatiṃ upagantvā yāceyya‘ dāsattaṃ me upehī’ ti, dinnaṃ pariccattaṃ yevassa sarīraṃ bhaveyya, na so datvā tapeyya[ ṭhapeyya( sī.)], rañño, mahārāja, vessantarassa kāyo bahusādhāraṇo.

如某人如果使男子帶來可喝飲的，凡如果施與他食物，大王！


‘ ‘ Yathā, mahārāja, pakkā maṃsapesi bahusādhāraṇā, evameva kho, mahārāja, rañño vessantarassa kāyo bahusādhāraṇo.

這確實不是。


Yathā vā pana, mahārāja, phalito[ phalino(?)] rukkho nānādijagaṇasādhāraṇo, evameva kho, mahārāja, rañño vessantarassa kāyo bahusādhāraṇo.

委散達勒王在婆羅門乞求妻兒時，就施與妻兒。


‘ Evāhaṃ paṭipajjanto sammāsambodhiṃ pāpuṇissāmī’ ti.

如果婆羅門乞求委散達勒的身體，大王！


‘ ‘ Yathā, mahārāja, puriso adhano dhanatthiko dhanapariyesanaṃ caramāno ajapathaṃ saṅkupathaṃ vettapathaṃ gacchati, jalathalavāṇijjaṃ karoti, kāyena vācāya manasā dhanaṃ ārādheti, dhanappaṭilābhāya vāyamati.

如果某人接近後乞求委散達勒施主：『請你來到我的奴隸身份。


Evameva kho, mahārāja, vessantaro dānapati adhano buddhadhanena sabbaññutañāṇaratanappaṭilābhāya yācakānaṃ dhanadhaññaṃ dāsidāsaṃ yānavāhanaṃ sakalasāpateyyaṃ sakaṃ puttadāraṃ attānañca cajitvā sammāsambodhiṃ yeva pariyesati.

委散達勒王的身體是許多[人]共有的。


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, amacco muddakāmo muddādhikaraṇaṃ yaṃ kiñci gehe dhanadhaññaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ, taṃ sabbaṃ datvāpi muddappaṭilābhāya vāyamati.

委散達勒王的身體是許多[人]共有的。


Evameva kho, mahārāja, vessantaro dānapati sabbaṃ taṃ bāhirabbhantaradhanaṃ datvā jīvitampi paresaṃ datvā sammāsambodhiṃ yeva pariyesati.

大王！


‘ ‘ Api ca, mahārāja, vessantarassa dānapatino evaṃ ahosi‘ yaṃ so brāhmaṇo yācati, tamevāhaṃ tassa dento kiccakārī nāma homī’ ti, evaṃ so tassa puttadāramadāsi.

如當無財、需要財物的男子行財的遍求時，走到山羊路、用柱支撐著行走才能通過的路、抓著籐行走才能通過的路，作水陸商貿，以身、語、意使財滿足，為了財物的得到而努力。


Na kho, mahārāja, vessantaro dānapati dessatāya brāhmaṇassa puttadāramadāsi, na adassanakāmatāya puttadāramadāsi, na atibahukā me puttadārā,‘ na sakkomi te posetun’ ti puttadāramadāsi, na ukkaṇṭhito‘ appiyā me’ ti nīharitukāmatāya puttadāramadāsi.

大王！


Atha kho sabbaññutañāṇaratanasseva piyattā sabbaññutañāṇassa kāraṇā vessantaro rājā evarūpaṃ atulaṃ vipulamanuttaraṃ piyaṃ manāpaṃ dayitaṃ pāṇasamaṃ puttadāradānavaraṃ brāhmaṇassa adāsi.

同樣的，大王！


‘ ‘ Bhāsitampetaṃ , mahārāja, bhagavatā devātidevena cariyāpiṭake–

大王！


‘ ‘‘ Na me dessā ubho puttā, maddī devī na dessiyā;


Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā piye adāsahan’ ti.

此外，委散達勒施主這麼想：『凡這位婆羅門乞求的，當我施與那個時，我確實是對他盡義務者。


‘ ‘ Tasmā, mahārāja, vessataro rājā puttadānaṃ[ puttadāraṃ( ka.)] datvā paṇṇasālaṃ pavisitvā nipajji.

大王！


Tassa atipemena dukkhitassa balavasoko uppajji, hadayavatthu uṇhamahosi.

委散達勒施主非為了嫌惡而對婆羅門施與妻兒，非為了不想見而施與妻兒，非『我的妻兒過多，我不能養育他們。


Nāsikāya appahontiyā mukhena uṇhe assāsapassāse vissajjesi, assūni parivattitvā lohitabindūni hutvā nettehi nikkhamiṃsu.

』而施與妻兒，非已不滿：『不是我的所愛。


Evameva kho, mahārāja, dukkhena vessantaro rājā brāhmaṇassa puttadāramadāsi‘ mā me dānapatho parihāyī’ ti.

』為了想要驅逐而施與妻兒，而是就一切知的狀態智寶的可愛性，以一切知的狀態智之理由，委散達勒王像這樣施與無可比、廣大、無上、所愛、合意、憐憫、等同生命的妻兒之最勝布施。


‘ ‘ Api ca, mahārāja, vessantaro rājā dve atthavase paṭicca brāhmaṇassa dve dārake adāsi.


Dānapatho ca me aparihīno bhavissati, dukkhite ca me puttake vanamūlaphalehi itonidānaṃ ayyako mocessatīti.

『兩個孩子不能被我嫌惡，瑪蒂皇后不能被嫌惡，


Jānāti hi, mahārāja, vessantaro rājā‘ na me dārakā sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ, ime ca dārake ayyako nikkiṇissati, evaṃ amhākampi gamanaṃ bhavissatī’ ti.

大王！


Ime kho, mahārāja, dve atthavase paṭicca brāhmaṇassa dve dārake adāsi.


‘ ‘ Api ca, mahārāja, vessantaro rājā jānāti‘ ayaṃ kho brāhmaṇo jiṇṇo vuḍḍho mahallako dubbalo bhaggo daṇḍaparāyaṇo khīṇāyuko parittapuñño, neso samattho ime dārake dāsabhogena bhuñjitun’ ti.

委散達勒王以苦對婆羅門施與妻兒：『不要我的布施路退失了。


Sakkuṇeyya pana, mahārāja, puriso pākatikena balena ime candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve gahetvā peḷāya vā samugge vā pakkhipitvā nippabhe katvā thālakaparibhogena[ padīpaparibhogena( syā.)] paribhuñjitun’’ ti?

『我的布施路將會成為不退失的，以及在我的孩子們苦惱時，祖父將會使之從森林草木的根與果實，從這裡的因緣解脫。


‘‘ Evameva kho, mahārāja, imasmiṃ loke candimasūriyappaṭibhāgassa vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjitunti.

委散達勒王確實知道：『我的小孩無論如何都不能以奴僕財物使用，而這些小孩的祖父將買回，這樣也將會回歸我的。


‘ ‘ Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi, yena kāraṇena vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ.

緣於這兩個理由對婆羅們施與二個孩子。


Yathā, mahārāja, rañño cakkavattissa maṇiratanaṃ subhaṃ jātimantaṃ aṭṭhaṃsaṃ suparikammakataṃ catuhatthāyāmaṃ sakaṭanābhipariṇāhaṃ na sakkā kenaci pilotikāya veṭhetvā peḷāya pakkhipitvā satthakanisānaparibhogena paribhuñjituṃ, evameva kho, mahārāja, loke cakkavattirañño maṇiratanappaṭibhāgassa vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ.

男子會能以自然之力握持這些這樣大神通、這樣大威力的日月後，放入盒子或箱子中作無光輝的，以燈之使用(泰國版)而使用？


在這個世間中等於日月之委散達勒的孩子無論如何都不能以奴僕財物使用。


Yathā, mahārāja, tidhā pabhinno sabbaseto sattappatiṭṭhito aṭṭharatanubbedho navaratanāyāmapariṇāho pāsādiko dassanīyo uposatho nāgarājā na sakkā kenaci suppena vā sarāvena vā pidahituṃ, govacchako viya vacchakasālāya pakkhipitvā pariharituṃ vā, evameva kho, mahārāja, loke uposathanāgarājappaṭibhāgassa vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ.

如轉輪王清淨、高貴、八切割面、作工細緻、有四肘長、車輪轂寬的珠寶無論如何都不能以布片包裹後放入盒子，然後以磨刀石之使用而使用。


世間中等於轉輪王的珠寶之委散達勒的孩子無論如何都不能以奴僕財物使用。


Yathā, mahārāja, mahāsamuddo dīghaputhulavitthiṇṇo gambhīro appameyyo duruttaro apariyogāḷho anāvaṭo na sakkā kenaci sabbattha pidahitvā ekatitthena paribhogaṃ kātuṃ, evameva kho, mahārāja, loke mahāsamuddappaṭibhāgassa vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ.

如三種方式發情、全白、七處住立、八肘高、九肘長寬、令人喜愛、英俊的布薩象王無論如何都不能以風篩或以杯子覆蓋，或如牛的仔牛放入仔牛棚後照顧。


世間中等於布薩象王之委散達勒的孩子無論如何都不能以奴僕財物使用。


Yathā, mahārāja, himavanto pabbatarājā pañcayojanasataṃ accuggato nabhe tisahassayojanāyāmavitthāro caturāsītikūṭasahassappaṭimaṇḍito pañcannaṃ mahānadīsatānaṃ pabhavo mahābhūtagaṇālayo nānāvidhagandhadharo dibbosadhasatasamalaṅkato nabhe valāhako viya accuggato dissati, evameva kho, mahārāja, loke himavantapabbatarājappaṭibhāgassa vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ.

世間中等於大海之委散達勒的孩子無論如何都不能以奴僕財物使用。


請你也聽更進一步的理由，以該理由委散達勒的孩子無論如何都不能以奴僕財物使用。


Yathā, mahārāja, rattandhakāratimisāyaṃ uparipabbatagge jalamāno mahāaggikkhandho suvidūrepi paññāyati, evameva kho, mahārāja, vessantaro rājā pabbatagge jalamāno mahāaggikkhandho viya suvidūrepi pākaṭo paññāyati, tassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ.

如五百由旬極高到天空、三千由旬廣長、被八萬四千山頂裝飾、五百大河的根源、巨大生類眾住所、持有各種種類香料、被百種天的藥草善裝飾的喜馬拉雅山王如空中極高的黑雲被看見。


世間中等於喜馬拉雅山王之委散達勒的孩子無論如何都不能以奴僕財物使用。


Yathā, mahārāja, himavante pabbate nāgapupphasamaye ujuvāte vāyante dasa dvādasa yojanāni pupphagandho vāyati, evameva kho , mahārāja, vessantarassa rañño api yojanasahassehipi yāva akaniṭṭhabhavanaṃ etthantare surāsuragaruḷagandhabbayakkharakkhasamahoragakinnaraindabhavanesu kittisaddo abbhuggato, sīlavaragandho cassa sampavāyati, tena tassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṃ.

委散達勒王如在漆黑夜晚中山上燃燒的大火聚，即使在極遠處也明顯地被了知，他的孩子無論如何都不能以奴僕財物使用。


Anusiṭṭho, mahārāja, jālī kumāro pitarā vessantarena raññā‘ ayyako te, tāta, tumhe brāhmaṇassa dhanaṃ datvā nikkiṇanto taṃ nikkhasahassaṃ datvā nikkiṇātu, kaṇhājinaṃ nikkiṇanto dāsasataṃ dāsisataṃ hatthisataṃ assasataṃ dhenusataṃ usabhasataṃ nikkhasatanti sabbasataṃ datvā nikkiṇātu, yadi te, tāta, ayyako tumhe brāhmaṇassa hatthato āṇāya balasā mudhā gaṇhāti, mā tumhe ayyakassa vacanaṃ karittha, brāhmaṇasseva anuyāyino hothā’ ti, evamanusāsitvā putte pesesi, tato jālīkumāro gantvā ayyakena puṭṭho kathesi–

委散達勒王的名聲已傳播出去，以及他的殊勝戒香發出香氣千由旬，直到阿迦膩吒(色究竟)的領域，[以及]在這中間天神阿修羅、金翅鳥、犍闥婆、夜叉、羅剎、大龍、緊那拉、帝釋領域處。


‘ ‘‘ Sahassagghaṃ hi maṃ tāta, brāhmaṇassa pitā adā;

因為那樣，他的孩子無論如何都不能以奴僕財物使用。


Atho kaṇhājinaṃ kaññaṃ, hatthīnañca satena cā’’’ ti.

大王！


‘ ‘ Sunibbeṭhito, bhante nāgasena, pañho;

小孩若里被父親委散達勒王訓誡：『兒子！


當你的祖父給與婆羅門財物買回你們時，給與一千金幣後能買回你；


當買回耿哈居時，給與一百男奴僕、一百女奴僕、一百頭象、一百匹馬、一百頭母牛、一百頭公牛、一百金幣，每一項一百後能買回。


2.‘‘ Bhante nāgasena, sabbeva bodhisattā dukkarakārikaṃ karonti, udāhu gotameneva bodhisattena dukkarakārikā katā’’ ti?

兒子！


‘‘ Natthi, mahārāja , sabbesaṃ bodhisattānaṃ dukkarakārikā, gotameneva bodhisattena dukkarakārikā katā’’ ti.

如果你的祖父以命令、以威力從婆羅門的手中白白地取你們，你們不要執行(作)祖父的言語，仍要是婆羅門的隨從。


‘ ‘ Bhante nāgasena, yadi evaṃ ayuttaṃ, yaṃ bodhisattānaṃ bodhisattehi vemattatā hotī’’ ti.

從那個因由，小孩若里走後，當被祖父詢問時說：


‘‘ Catūhi , mahārāja, ṭhānehi bodhisattānaṃ bodhisattehi vemattatā hoti.

價值一千的是我：父親施與婆羅門，


而耿哈居女孩，以一百頭象。


Kulavemattatā padhānavemattatā[ addhānavemattatā( sī. syā. pī.)] āyuvemattatā pamāṇavemattatāti.

「那先大德！


Imehi kho, mahārāja, catūhi ṭhānehi bodhisattānaṃ bodhisattehi vemattatā hoti.

問題被善解開，見網被善破碎，異說被善壓碎，自己的宗義被說明，辭句被善淨化，義理被善分別，這樣，我像這樣接受這個。


Sabbesampi, mahārāja, buddhānaṃ rūpe sīle samādhimhi paññāya vimuttiyā vimuttiñāṇadassane catuvesārajje dasatathāgatabale chaasādhāraṇañāṇe cuddasabuddhañāṇe aṭṭhārasabuddhadhamme kevale ca buddhaguṇe[ buddhadhamme( sī. pī.)] natthi vemattatā, sabbepi buddhā buddhadhammehi samasamā’’ ti.

沒有所有菩薩的難行，難行僅被喬答摩菩薩做了。


‘ ‘ Yadi, bhante nāgasena, sabbepi buddhā buddhadhammehi samasamā, kena kāraṇena gotameneva bodhisattena dukkarakārikā katā’’ ti?

」「大王！


‘‘ Aparipakke, mahārāja, ñāṇe aparipakkāya bodhiyā gotamo bodhisatto nekkhammamabhinikkhanto aparipakkaṃ ñāṇaṃ paripācayamānena dukkarakārikā katā’’ ti.

『以族姓差別情況，以努力差別情況，以壽命差別情況，以身高差別情況』。


‘ ‘ Bhante nāgasena, kena kāraṇena bodhisatto aparipakke ñāṇe aparipakkāya bodhiyā mahābhinikkhamanaṃ nikkhanto, nanu nāma ñāṇaṃ paripācetvā paripakke ñāṇe nikkhamitabban’’ ti?

大王！


‘ ‘ Bodhisatto, mahārāja, viparītaṃ itthāgāraṃ disvā vippaṭisārī ahosi, tassa vippaṭisārissa arati uppajji, araticittaṃ uppannaṃ disvā aññataro mārakāyiko devaputto‘ ayaṃ kho kālo araticittassa vinodanāyā’ ti vehāse ṭhatvā idaṃ vacanamabravi–

如果所有佛以佛法都是完全相同的，以什麼理由難行僅被喬答摩菩薩做了？


‘ ‘ Mārisa, mā kho tvaṃ ukkaṇṭhito ahosi, ito te sattame divase dibbaṃ cakkaratanaṃ pātubhavissati sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ, pathavigatāni ca te ratanāni ākāsaṭṭhāni ca sayameva upagacchissanti, dvisahassaparittadīpaparivāresu catūsu mahādīpesu ekamukhena āṇā pavattissati, parosahassañca te puttā bhavissanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā , tehi puttehi parikiṇṇo sattaratanasamannāgato catuddīpamanusāsissasī’ ti.

菩薩看見混亂的閨房後成為後悔者，他的後悔生起不喜樂。


‘ ‘ Yathā nāma divasasantattaṃ ayosūlaṃ sabbattha upaḍahantaṃ kaṇṇasotaṃ paviseyya, evameva kho, mahārāja, bodhisattassa taṃ vacanaṃ kaṇṇasotaṃ pavisittha, iti so pakatiyāva ukkaṇṭhito tassā devatāya vacanena bhiyyosomattāya ubbijji saṃvijji saṃvegamāpajji.

『親愛的先生！


‘ ‘ Yathā pana, mahārāja, mahatimahāaggikkhandho jalamāno aññena kaṭṭhena upaḍahito bhiyyosomattāya jaleyya, evameva kho, mahārāja, bodhisatto pakatiyāva ukkaṇṭhito tassā devatāya vacanena bhiyyosomattāya ubbijji saṃvijji saṃvegamāpajji.

你不要成為厭煩的，從現在起在第七天，你的天輪寶將出現：具有一千個輻條，有輪框，有輪軸圓心，全部完整的相貌，那些在地中與住立在天空的眾寶就將自己到達，在二千小島為附屬的四大洲中，將以單一嘴巴的命令轉起，你的兒子將有不止一千：勇敢、英雄樣子、敵軍的征服，被那些兒子環繞、具備七寶，你將訓誡四洲。


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, mahāpathavī pakatitintā nibbattaharitasaddalā āsittodakā cikkhallajātā punadeva mahāmeghe abhivuṭṭhe bhiyyosomattāya cikkhallatarā assa, evameva kho, mahārāja, bodhisatto pakatiyāva ukkaṇṭhito tassā devatāya vacanena bhiyyosomattāya ubbijji saṃvijji saṃvegamāpajjī’’ ti.

又，如當大的大火聚燃燒時，以其它燃燒的薪木會使之更燃燒。


‘ ‘ Api nu kho, bhante nāgasena, bodhisattassa yadi sattame divase dibbaṃ cakkaratanaṃ nibbatteyya, paṭinivatteyya bodhisatto dibbe cakkaratane nibbatte’’ ti?

大王！


‘‘ Na hi, mahārāja, sattame divase bodhisattassa dibbaṃ cakkaratanaṃ nibbatteyya, api ca palobhanatthāya tāya devatāya musā bhaṇitaṃ, yadipi, mahārāja, sattame divase dibbaṃ cakkaratanaṃ nibbatteyya, bodhisatto na nivatteyya.

菩薩本來就是厭煩的，以那位天神的言語而更被攪動、驚怖、來到急迫感。


‘ Aniccan’ ti, mahārāja, bodhisatto daḷhaṃ aggahesi,‘ dukkhaṃ anattā’ ti daḷhaṃ aggahesi, upādānakkhayaṃ patto.

如果在第七天菩薩的天輪寶出現，菩薩在天輪寶出現時是否會逆退轉？


‘ ‘ Yathā, mahārāja, anotattadahato udakaṃ gaṅgaṃ nadiṃ pavisati, gaṅgāya nadiyā mahāsamuddaṃ pavisati, mahāsamuddato pātālamukhaṃ pavisati, api nu, mahārāja, taṃ udakaṃ pātālamukhagataṃ paṭinivattitvā mahāsamuddaṃ paviseyya, mahāsamuddato gaṅgaṃ nadiṃ paviseyya, gaṅgāya nadiyā puna anotattaṃ paviseyyā’’ ti?

菩薩堅固地把握『無常』，堅固地把握『苦、無我』，已到達執著的滅盡。


大王！


‘‘ Evameva kho, mahārāja, bodhisattena kappānaṃ satasahassaṃ caturo ca asaṅkhyeyye kusalaṃ paripācitaṃ imassa bhavassa kāraṇā, soyaṃ antimabhavo anuppatto paripakkaṃ bodhiñāṇaṃ chahi vassehi buddho bhavissati sabbaññū loke aggapuggalo, api nu kho, mahārāja, bodhisatto cakkaratanakāraṇā[ cakkaratanassa kāraṇā( sī. syā. pī.)] paṭinivatteyyā’’ ti[ parinivatteyyāti( sī. pī. ka.)]?

四阿僧祇又十萬劫的善被菩薩使之遍熟，以這生(有)的所作，他到達這最後生(有)：在六年中將成為覺智遍熟者、覺者(佛)、一切知者、世間中第一人。


‘ ‘ Api ca, mahārāja, mahāpathavī parivatteyya sakānanā sapabbatā, natveva bodhisatto paṭinivatteyya apatvā sammāsambodhiṃ.

是否菩薩以輪寶之因會逆退轉呢？


Āroheyyapi ce, mahārāja, gaṅgāya udakaṃ paṭisotaṃ, natveva bodhisatto paṭinivatteyya apatvā sammāsambodhiṃ;

此外，如果大地包括森林包括山反轉，未得到遍正覺前(後)菩薩就不會逆退轉。


visusseyyapi ce, mahārāja, mahāsamuddo aparimitajaladharo gopade udakaṃ viya, natveva bodhisatto paṭinivatteyya apatvā sammāsambodhiṃ;

大王！


phaleyyapi ce, mahārāja, sinerupabbatarājā satadhā vā sahassadhā vā, natveva bodhisatto paṭinivatteyya apatvā sammāsambodhiṃ;

大王！


pateyyumpi ce, mahārāja, candimasūriyā satārakā leḍḍu viya chamāyaṃ, natveva bodhisatto paṭinivatteyya apatvā sammāsambodhiṃ;

大王！


saṃvatteyyapi ce, mahārāja, ākāso kilañjamiva, natveva bodhisatto paṭinivatteyya apatvā sammāsambodhiṃ.

大王！


如果即使天空如蓆子般捲起，未得到遍正覺前菩薩就不會逆退轉。


‘ ‘ Bhante nāgasena, kati loke bandhanānī’’ ti?

什麼理由呢？


‘‘ Dasa kho panimāni, mahārāja, loke bandhanāni, yehi bandhanehi baddhā sattā na nikkhamanti, nikkhamitvāpi paṭinivattanti.

」「大王！


Mātā, mahārāja, loke bandhanaṃ, pitā, mahārāja, loke bandhanaṃ, bhariyā, mahārāja, loke bandhanaṃ, puttā, mahārāja, loke bandhanaṃ, ñātī, mahārāja, loke bandhanaṃ, mittaṃ, mahārāja, loke bandhanaṃ, dhanaṃ, mahārāja, loke bandhanaṃ, lābhasakkāro, mahārāja , loke bandhanaṃ, issariyaṃ, mahārāja, loke bandhanaṃ, pañca kāmaguṇā, mahārāja, loke bandhanaṃ, imāni kho mahārāja dasa loke bandhanāni, yehi bandhanehi baddhā sattā na nikkhamanti, nikkhamitvāpi paṭinivattanti, tāni dasa bandhanāni bodhisattassa chinnāni padālitāni, tasmā, mahārāja, bodhisatto na paṭinivattatī’’ ti.

這些是世間中的十種繫縛，眾生被那些繫縛繫縛而不出離，即使出離後也逆退轉。


‘ ‘ Bhante nāgasena, yadi bodhisatto uppanne araticitte devatāya vacanena aparipakke ñāṇe aparipakkāya bodhiyā nekkhammamabhinikkhanto, kiṃ tassa dukkarakārikāya katāya, nanu nāma sabbabhakkhena bhavitabbaṃ ñāṇaparipākaṃ āgamayamānenā’’ ti?

如果菩薩以天神的言語在不喜樂心被生起下，在未遍熟的智、未遍熟的覺下出離被出發，什麼是他所作的難行[用處]呢？


‘ ‘ Dasa kho panime, mahārāja, puggalā lokasmiṃ oññātā avaññātā hīḷitā khīḷitā garahitā paribhūtā acittīkatā.

「大王！


Itthī, mahārāja, vidhavā lokasmiṃ oññātā avaññātā hīḷitā khīḷitā garahitā paribhūtā acittīkatā.

又，有這十種人在世間中被輕蔑、被輕視、被蔑視、被藐視、被呵責、被輕辱、不被尊敬。


Dubbalo, mahārāja, puggalo… pe… amittañāti, mahārāja, puggalo… pe… mahagghaso, mahārāja, puggalo… pe… agarukulavāsiko, mahārāja, puggalo… pe… pāpamitto, mahārāja, puggalo… pe… dhanahīno, mahārāja, puggalo… pe… ācārahīno, mahārāja, puggalo… pe… kammahīno, mahārāja, puggalo… pe… payogahīno, mahārāja, puggalo lokasmiṃ oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito paribhūto acittīkato.

欠缺財物的人……（中略）大王！


Ime kho, mahārāja, dasa puggalā lokasmiṃ oññātā avaññātā hīḷitā khīḷitā garahitā paribhūtā acittīkatā.

欠缺工作的人……（中略）大王！


Imāni kho, mahārāja, dasa ṭhānāni anussaramānassa bodhisattassa evaṃ saññā uppajji‘ māhaṃ kammahīno assaṃ payogahīno garahito devamanussānaṃ, yaṃnūnāhaṃ kammassāmī assaṃ kammagaru kammādhipateyyo kammasīlo kammadhorayho kammaniketavā appamatto vihareyyan’ ti, evaṃ kho, mahārāja, bodhisatto ñāṇaṃ paripācento dukkarakārikaṃ akāsī’’ ti.

大王！


‘ ‘ Bhante nāgasena, bodhisatto dukkarakārikaṃ karonto evamāha ‘ na kho panāhaṃ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya adhigacchāmi uttarimanussadhammaṃ alamariyañāṇadassanavisesaṃ, siyā nu kho añño maggo bodhāyā’ ti.

』大王！


Api nu tasmiṃ samaye bodhisattassa maggaṃ ārabbha satisammoso ahosī’’ ti?

「那先大德！


‘ ‘ Pañcavīsati kho panime, mahārāja, cittadubbalīkaraṇā dhammā, yehi dubbalīkataṃ cittaṃ na sammā samādhiyati āsavānaṃ khayāya.

當菩薩做難行時這麼說：『然而，以這個辛辣的難行，我沒獲得足以為聖者智見特質的過人法，是否會有其它導向覺的道路呢？


Kodho, mahārāja, cittadubbalīkaraṇo dhammo, yena dubbalīkataṃ cittaṃ na sammā samādhiyati āsavānaṃ khayāya, upanāho… pe… makkho… pe… paḷāso… pe… issā… pe… macchariyaṃ… pe… māyā… pe… sāṭheyyaṃ… pe… thambho… pe… sārambho… pe… māno… pe… atimāno … pe… mado… pe… pamādo… pe… thinamiddhaṃ… pe… tandi[ nandī( pī. ka.)]… pe… ālasyaṃ… pe… pāpamittatā… pe… rūpā… pe… saddā… pe… gandhā… pe… rasā… pe… phoṭṭhabbā… pe… khudāpipāsā… pe… arati, mahārāja, cittadubbalīkaraṇo dhammo, yena dubbalīkataṃ cittaṃ na sammā samādhiyati āsavānaṃ khayāya.

憤怒是心的薄弱所作法，以該薄弱所作而心不正確地為了漏的滅盡被集中。


Ime kho, mahārāja, pañcavīsati cittadubbalīkaraṇā dhammā, yehi dubbalīkataṃ cittaṃ na sammā samādhiyati āsavānaṃ khayāya.

怨恨……（中略）藏惡……（中略）專橫……（中略）嫉妒……（中略）慳吝……（中略）偽詐……（中略）狡猾……（中略）頑固……（中略）激情……（中略）慢……（中略）極慢……（中略）憍慢……（中略）放逸……（中略）昏沈睡眠……（中略）懶惰……（中略）怠惰……（中略）惡友誼……（中略）色……（中略）聲……（中略）氣味……（中略）味道……（中略）所觸……（中略）饑渴……（中略）大王！


Bodhisattassa kho, mahārāja, khudāpipāsā[ khudāpipāsā( sī. pī. ka.)] kāyaṃ pariyādiyiṃsu, kāye pariyādinne cittaṃ na sammā samādhiyati āsavānaṃ khayāya.


Satasahassaṃ, mahārāja, kappānaṃ[ kappe( ka.)] caturo ca asaṅkhyeyye kappe bodhisatto catunnaṃ yeva ariyasaccānaṃ abhisamayaṃ anvesi tāsu tāsu jātīsu, kiṃ panassa pacchime bhave abhisamayajātiyaṃ maggaṃ ārabbha satisammoso hessati?

這些是二十五種心的薄弱所作法，以該薄弱所作而心不正確地為了漏的滅盡被集中。


Api ca, mahārāja, bodhisattassa saññāmattaṃ uppajji‘ siyā nu kho añño maggo bodhāyā’ ti.

飢渴遍取菩薩的身體，在身體被遍取時，心不正確地為了漏的滅盡被集中。


Pubbe kho, mahārāja, bodhisatto ekamāsiko samāno pitu sakkassa kammante sītāya jambucchāyāya sirisayane pallaṅkaṃ ābhujitvā nisinno vivicceva kāmehi vicicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsi… pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsī’’ ti.

但僅僅菩薩的想生起：『是否會有其它導向覺的道路呢？


‘‘ Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmi, ñāṇaṃ paripācento bodhisatto dukkarakārikaṃ akāsī’’ ti.

』大王！


在之前菩薩出生(存在)一個月，在父親釋迦人工作時，在清涼的閻浮樹蔭涼處吉祥床座上盤腿後坐下，就從離諸欲後，從離諸不善法後，進入後住於有尋、有伺，離而生喜、樂的初禪……（中略）進入後住於[不苦不樂，平靜、念遍純淨的]第四禪。


3.‘‘ Bhante nāgasena, katamaṃ adhimattaṃ balavataraṃ kusalaṃ vā akusalaṃ vā’’ ti?


‘‘ Kusalaṃ, mahārāja, adhimattaṃ balavataraṃ, no tathā akusalan’ ti.


‘‘ Nāhaṃ, bhante nāgasena, taṃ vacanaṃ sampaṭicchāmi‘ kusalaṃ adhimattaṃ balavataraṃ, no tathā akusalan’ ti, dissanti, bhante nāgasena, idha pāṇātipātino adinnādāyino kāmesumicchācārino musāvādino gāmaghātikā panthadūsakā nekatikā vañcanikā, sabbe te tāvatakena pāpena labhanti hatthacchedaṃ pādacchedaṃ hatthapādacchedaṃ kaṇṇacchedaṃ nāsacchedaṃ kaṇṇanāsacchedaṃ bilaṅgathālikaṃ saṅkhamuṇḍikaṃ rāhumukhaṃ jotimālikaṃ hatthapajjotikaṃ erakavattikaṃ cīrakavāsikaṃ eṇeyyakaṃ baḷisamaṃsikaṃ kahāpaṇikaṃ khārāpatacchikaṃ palighaparivattikaṃ palālapīṭhakaṃ tattenapi telena osiñcanaṃ sunakhehipi khādāpanaṃ jīvasūlāropanaṃ asināpi sīsacchedaṃ, keci rattiṃ pāpaṃ katvā rattiṃ yeva vipākaṃ anubhavanti, keci rattiṃ katvā divā yeva anubhavanti, keci divā katvā divā yeva anubhavanti, keci divā katvā rattiṃ yeva anubhavanti, keci dve tayo divase vītivatte anubhavanti, sabbepi te diṭṭheva dhamme vipākaṃ anubhavanti.

這裡，殺生者、未被給與的拿取者、邪婬者、妄語者、村落迫害者、路上搶劫者、欺騙者、欺瞞者被看見，他們全以那個量的惡得到手的切斷、腳的切斷、手腳的切斷、耳朵的切斷、鼻子的切斷、耳鼻的切斷、酸粥鍋刑、貝禿刑、羅侯口刑、火鬘刑、燭手刑、驅行刑、皮衣刑、羚羊刑、鉤肉刑、錢刑、 鹼水淋傷口刑、繞門閂轉刑、稻草足踏台刑、以熱油的灌注刑、以狗餵食刑、活活刺穿刑、頭以刀的切斷。


Atthi pana, bhante nāgasena, koci ekassa vā dvinnaṃ vā tiṇṇaṃ vā catunnaṃ vā pañcannaṃ vā dasannaṃ vā satassa vā sahassassa vā satasahassassa vā saparivāraṃ dānaṃ datvā diṭṭhadhammikaṃ bhogaṃ vā yasaṃ vā sukhaṃ vā anubhavitā sīlena vā uposathakammena vā’’ ti?

有人在白天做惡後，他們就在白天就經驗，有人在白天做惡後，他們在夜間就經驗。


‘ ‘ Atthi, mahārāja , cattāro purisā dānaṃ datvā sīlaṃ samādiyitvā uposathakammaṃ katvā diṭṭheva dhamme teneva sarīradehena tidasapure samanuppattā’’ ti[ yasamanupattāti( sī. pī.)].

有任何人對一人，或對二人，或對三人，或對四人，或對五人，或對十人，或對百人，或對千人，或對十萬人施與包括附屬物的布施後，當生經驗財富或名聲或安樂？


‘‘ Mandhātā, mahārāja, rājā, nimi rājā, sādhīno rājā, guttilo ca gandhabbo’’ ti.

或以持戒？


‘ ‘ Bhante nāgasena, anekehi taṃ bhavasahassehi antaritaṃ, dvinnampetaṃ amhākaṃ[ dīpitaṃ, amhākampetaṃ( ka.)] parokkhaṃ, yadi samatthosi vattamānake bhave bhagavato dharamānakāle kathehī’’ ti?

是誰與誰呢？


‘‘ Vattamānakepi, mahārāja, bhave puṇṇako dāso therassa sāriputtassa bhojanaṃ datvā tadaheva seṭṭhiṭṭhānaṃ ajjhupagato, so etarahi puṇṇako seṭṭhīti paññāyi, gopālamātā devī attano kese vikkiṇitvā laddhehi aṭṭhahi kahāpaṇehi therassa mahākaccāyanassa attaṭṭhamakassa piṇḍapātaṃ datvā tadaheva rañño candapajjotassa[ udenassa( sī. pī.)] aggamahesiṭṭhānaṃ pattā.

」「大王！


Suppiyā upāsikā aññatarassa gilānabhikkhuno attano ūrumaṃsena paṭicchādanīyaṃ datvā dutiyadivase yeva rūḷhavaṇā sañchavī[ sacchavī( sī. pī.)] arogā jātā.

現在生中的：晡那葛奴隸施與舍利弗上座食物後，就同一天已來到長者(富翁)狀態，現在他被知道為『晡那葛長者』。


Mallikā devī bhagavato ābhidosikaṃ kummāsapiṇḍaṃ datvā tadaheva rañño kosalassa aggamahesī jātā.

苟播勒拉之母皇后賣自己的頭髮後，以得到的八葛哈玻領(半錢)施與以大迦旃延上座自己為第八人鉢食後，就同一天已得到月光王第一皇后狀態。


Sumano mālākāro aṭṭhahi sumanapupphamuṭṭhīhi bhagavantaṃ pūjetvā taṃ divasaṃ yeva mahāsampattiṃ patto.


Ekasāṭako brāhmaṇo uttarasāṭakena bhagavantaṃ pūjetvā taṃ divasaṃ yeva sabbaṭṭhakaṃ labhi, sabbepete, mahārāja, diṭṭhadhammikaṃ bhogañca yasañca anubhaviṃsū’’ ti.

茉莉皇后施與世尊昨夜粥的食物後，就同一天已得到憍薩羅王第一皇后狀態。


‘ ‘ Bhante nāgasena, vicinitvā pariyesitvā cha jane yeva addasāsī’’ ti.

善意花環師以八把大花朵茉莉花供養世尊後，就那個白天已得到大成就(財富)。


‘‘ Tena hi, bhante nāgasena, akusalaṃ yeva adhimattaṃ balavataraṃ, no tathā kusalaṃ.

一衣者婆羅門以大衣供養世尊後，就那個白天得到一切都八個一組的。


Ahañhi, bhante nāgasena, ekadivasaṃ yeva dasapi purise passāmi pāpassa kammassa vipākena sūlesu āropente, vīsampi tiṃsampi cattālīsampi paññāsampi purisasatampi purisasahassampi passāmi pāpassa kammassa vipākena sūlesu āropente.

那樣的話，不善就是極更有力的，善不像那樣。


Nandakulassa, bhante nāgasena, bhaddasālo nāma senāpatiputto ahosi.

那先大德！


Tena ca raññā candaguttena saṅgāmo samupabyūḷho ahosi.


Tasmiṃ kho pana, bhante nāgasena, saṅgāme ubhato balakāye asītikabandharūpāni ahesuṃ, ekasmiṃ kira sīsakabandhe paripāte[ paripuṇṇe( sabbattha)] ekaṃ kabandharūpaṃ uṭṭhahati, sabbepete pāpasseva kammassa vipākena anayabyasanaṃ āpannā.

又，那先大德！


Imināpi, bhante nāgasena, kāraṇena bhaṇāmi akusalaṃ yeva adhimattaṃ balavataraṃ, no tathā kusalan’’ ti.

在那個戰鬥中，兩軍中有八十具無頭身體形色，傳說在一個無頭身體的頭落下時，一具無頭身體形色就起立，他們也全都被惡業的果報掉入不幸與災難。


‘ ‘ Suyyati, bhante nāgasena, imasmiṃ buddhasāsane kosalena raññā asadisadānaṃ dinnan’’ ti?


那先大德！


‘‘ Api nu kho, bhante nāgasena, kosalarājā taṃ asadisaṃ dānaṃ datvā tatonidānaṃ kañci diṭṭhadhammikaṃ bhogaṃ vā yasaṃ vā sukhaṃ vā paṭilabhī’’ ti[ paṭilabhatīti( ka.)]?

被聽聞。


」「那先大德！


‘‘ Yadi, bhante nāgasena, kosalarājā evarūpaṃ anuttaraṃ dānaṃ datvāpi na labhi[ na labhati( ka.)] tatonidānaṃ kañci diṭṭhadhammikaṃ bhogaṃ vā yasaṃ vā sukhaṃ vā, tena hi, bhante nāgasena, akusalaṃ yeva adhimattaṃ balavataraṃ, no tathā kusalan’’ ti.

如果即使憍薩羅王施與像那樣無上的布施後，從那個因由他也沒得到任何當生的財富或名聲或安樂，那先大德！


‘ ‘ Parittattā, mahārāja, akusalaṃ khippaṃ pariṇamati, vipulattā kusalaṃ dīghena kālena pariṇamati, upamāyapi, mahārāja, etaṃ upaparikkhitabbaṃ.

「大王！


Yathā, mahārāja, aparante janapade kumudabhaṇḍikā nāma dhaññajāti māsalūnā[ māsapūrā( ka.)] antogehagatā hoti, sālayo chappañcamāsehi pariṇamanti , kiṃ panettha, mahārāja, antaraṃ ko viseso kumudabhaṇḍikāya ca sālīnañcā’’ ti?

如在西方地方有穀物種類名為蓮束，是[一個]月收割到達家中的，稻米以五、六月成熟。


‘‘ Parittattā, bhante, kumudabhaṇḍikāya, vipulattā ca sālīnaṃ.

那麼，在這裡，蓮束與稻米中間有什麼差別？


Sālayo, bhante nāgasena, rājārahā rājabhojanaṃ, kumudabhaṇḍikā dāsakammakarānaṃ bhojanan’’ ti.

以蓮束的少許狀態而以稻米的廣大狀態，那先大德！


‘‘ Evameva kho, mahārāja, parittattā akusalaṃ khippaṃ pariṇamati, vipulattā kusalaṃ dīghena kālena pariṇamatī’’ ti.

」「同樣的，大王！


‘ ‘ Yaṃ tattha, bhante nāgasena, khippaṃ pariṇamati, taṃ nāma loke adhimattaṃ balavataraṃ, tasmā akusalaṃ balavataraṃ, no tathā kusalaṃ.

在那裡，凡快速地成熟者，它在世間中名為極更有力的，因此，不善是極更有力的，善不像那樣。


Yathā nāma, bhante nāgasena, yo koci yodho mahatimahāyuddhaṃ pavisitvā paṭisattuṃ upakacchake gahetvā ākaḍḍhitvā khippataraṃ sāmino upaneyya, so yodho loke samattho sūro nāma.

如凡任何戰士進入大的大戰鬥後，捉住敵人腋窩後、拖拉後、會被快速地帶給主人，那位戰士在世間中名為強力的勇士。


Yo ca bhisakko khippaṃ sallaṃ uddharati rogamapaneti, so bhisakko cheko nāma.


Yo gaṇako sīghasīghaṃ gaṇetvā khippaṃ dassayati, so gaṇako cheko nāma.

又，凡醫師快速地取出箭，除去病，那位醫師名為名副其實者。


Yo mallo khippaṃ paṭimallaṃ ukkhipitvā uttānakaṃ pāteti, so mallo samattho sūro nāma.

凡會計師極快速地計算後，快速地被看見，那位會計師名為名副其實者。


Evameva kho, bhante nāgasena, yaṃ khippaṃ pariṇamati kusalaṃ vā akusalaṃ vā, taṃ loke adhimattaṃ balavataran’’ ti.

凡角力士快速地舉起角力對手後，使之[臉]朝上地落下，那位角力士名為名副其實的勇士。


‘ ‘ Ubhayampi taṃ, mahārāja, kammaṃ samparāyavedanīyameva, api ca kho akusalaṃ sāvajjatāya khaṇena diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, pubbakehi, mahārāja, khattiyehi ṭhapito eso niyamo ‘ yo pāṇaṃ hanati, so daṇḍāraho… pe… yo adinnaṃ ādiyati… pe… yo paradāraṃ gacchati… pe… yo musā bhaṇati… pe… yo gāmaṃ ghāteti… pe… yo panthaṃ dūseti… pe… yo nikatiṃ karoti… pe… yo vañcanaṃ karoti, so daṇḍāraho vadhitabbo chettabbo bhettabbo hantabbo’ ti.

大王！


Taṃ te upādāya vicinitvā vicinitvā daṇḍenti vadhenti chindanti bhindanti hananti ca, api nu, mahārāja, atthi kehici ṭhapito niyamo‘ yo dānaṃ vā deti, sīlaṃ vā rakkhati, uposathakammaṃ vā karoti, tassa dhanaṃ vā yasaṃ vā dātabban’ ti;

這個約制被以前的剎帝利建立：『凡殺生，他是值得領受處罰者……（中略）凡拿取未被給與的……（中略）凡通姦(走入)他人的妻子……（中略）凡說虛偽……（中略）凡迫害村落……（中略）凡路上搶劫……（中略）凡作詐欺……（中略）凡作欺騙，他是值得領受處罰者、應該被殺者、應該被切斷者、應該被分裂者、應該被打(折磨)者。


api nu taṃ vicinitvā vicinitvā dhanaṃ vā yasaṃ vā denti, corassa katakammassa vadhabandhanaṃ viyā’’ ti?

大王！


‘‘ Yadi, mahārāja, dāyakānaṃ vicinitvā vicinitvā dhanaṃ vā yasaṃ vā dadeyyuṃ, kusalampi diṭṭhadhammavedanīyaṃ bhaveyya, yasmā ca kho, mahārāja, dāyake na vicinanti‘ dhanaṃ vā yasaṃ vā dassāmā’ ti, tasmā kusalaṃ na diṭṭhadhammavedanīyaṃ.

這確實不是。


Iminā, mahārāja, kāraṇena akusalaṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ, samparāyeva so adhimattaṃ balavataraṃ vedanaṃ vedayatī’’ ti.

如果一一考察後他們給與施主財物或名聲，善也會成為當生能被感受的，大王！


‘‘ Sādhu, bhante nāgasena, tavādisena buddhimantena vinā neso pañho sunibbeṭhiyo, lokikaṃ, bhante nāgasena, lokuttarena viññāpitan’’ ti.

大王！


以這個理由，不善是當生能被感受的，甚至來世他感受極有力的受。


4.‘‘ Bhante nāgasena, ime dāyakā dānaṃ datvā pubbapetānaṃ ādisanti[ uddisanti( ka. sī.)]‘ idaṃ tesaṃ pāpuṇātū’ ti, api nu te kiñci tatonidānaṃ vipākaṃ paṭilabhantī’’ ti?

世間的[問題]被以出世間的[義理]使之了知。


‘‘ Keci, mahārāja, paṭilabhanti, keci nappaṭilabhantī’’ ti.

善不善更有力的問題第三。


‘‘ Ke, bhante, paṭilabhanti, ke nappaṭilabhantī’’ ti?

4.「那先大德！


‘‘ Nirayūpapannā, mahārāja, nappaṭilabhanti, saggagatā nappaṭilabhanti, tiracchānayonigatā nappaṭilabhanti, catunnaṃ petānaṃ tayo petā nappaṭilabhanti vantāsikā khuppipāsino nijjhāmataṇhikā, labhanti petā paradattūpajīvino, tepi saramānā yeva labhantī’’ ti.

」「大王！


‘ ‘ Tena hi, bhante nāgasena, dāyakānaṃ dānaṃ visositaṃ[ visotaṃ( sī. pī.)] hoti aphalaṃ, yesaṃ uddissa kataṃ yadi te nappaṭilabhantī’’ ti?

已往生地獄者沒得到，已到達天界者沒得到，已到達畜生界者沒得到，四種亡者中三種亡者沒得到：吃吐物的餓鬼、饑渴者、為渴愛燒盡者，依他人所施與物生活的亡者們得到，那些[被]憶念者也得到。


‘‘ Na hi taṃ, mahārāja, dānaṃ aphalaṃ hoti avipākaṃ, dāyakā yeva tassa phalaṃ anubhavantī’’ ti.


‘‘ Tena hi, bhante nāgasena, kāraṇena maṃ saññāpehī’’ ti.

「那先大德！


‘‘ Idha, mahārāja, keci manussā macchamaṃsasurābhattakhajjakāni paṭiyādetvā ñātikulaṃ gacchanti, yadi te ñātakā taṃ upāyanaṃ na sampaṭiccheyyuṃ, api nu taṃ upāyanaṃ visositaṃ gaccheyya vinasseyya vā’’ ti?

那樣的話，請你以理由說服我。


‘‘ Na hi, bhante, sāmikānaṃ yeva taṃ hotī’’ ti.

」「大王！


‘‘ Evameva kho, mahārāja, dāyakā yeva tassa phalaṃ anubhavanti.

這裡，有人準備魚、肉、榖酒、食物、硬食後去親戚家，如果那些親戚不接受該禮物，是否該禮物會落入乾枯的或會消失？


Yathā pana , mahārāja, puriso gabbhaṃ paviṭṭho asati purato nikkhamanamukhe kena nikkhameyyā’’ ti.

這確實不是。


那個就是主人的。


‘‘ Evameva kho, mahārāja, dāyakā yeva tassa phalaṃ anubhavantī’’ ti.

又，大王！


‘‘ Hotu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmi, dāyakā yeva tassa phalaṃ anubhavanti, na mayaṃ taṃ kāraṇaṃ vilomemāti.

」「同樣的，大王！


‘ ‘ Bhante nāgasena, yadi imesaṃ dāyakānaṃ dinnadānaṃ pubbapetānaṃ pāpuṇāti, te ca tassa vipākaṃ anubhavanti.

令它是。


Tena hi yo pāṇātipātī luddo lohitapāṇī paduṭṭhamanasaṅkappo manusse ghātetvā dāruṇaṃ kammaṃ katvā pubbapetānaṃ ādiseyya‘ imassa me kammassa vipāko pubbapetānaṃ pāpuṇātū’ ti, api nu tassa vipāko pubbapetānaṃ pāpuṇātī’’ ti?

如果這些施主所施與的布施到達已逝祖先，且他們經驗那個的果報，那樣的話，凡殺生者、凶暴者、血手者、惡意者，他殺人後、作殘酷行為後，如果獻給已逝祖先：『我這個業的果報能到達已逝祖先。


‘ ‘ Bhante nāgasena, ko tattha hetu kiṃ kāraṇaṃ, yena kusalaṃ pāpuṇāti akusalaṃ na pāpuṇātī’’ ti?


‘‘ Neso, mahārāja, pañho pucchitabbo, mā ca tvaṃ, mahārāja,‘ visajjako atthī’ ti apucchitabbaṃ pucchi,‘ kissa ākāso nirālambo, kissa gaṅgā uddhammukhā na sandati, kissa ime manussā ca dijā ca dvipadā migā catuppadā’ ti tampi maṃ tvaṃ pucchissasī’’ ti.

而你不要『有回答者』，[就]問不應該被問的。


‘‘ Nāhaṃ taṃ, bhante nāgasena, vihesāpekkho pucchāmi, api ca nibbāhanatthāya[ nibbānatthāya( ka.)] sandehassa pucchāmi, bahū manussā loke vāmagāmino[ pāpagāhino( syā.)] vicakkhukā,‘ kinti te otāraṃ na labheyyun’ ti evāhaṃ taṃ pucchāmī’’ ti.

我不是想要惱害你而問，而是為了移除疑惑而問。


‘‘ Na sakkā, mahārāja, saha akatena ananumatena saha pāpaṃ kammaṃ saṃvibhajituṃ.

世間中許多人是去左側者(執取惡者-泰國版)、盲目者，『為什麼他們不能得到機會？


‘ ‘ Yathā, mahārāja, manussā udakanibbāhanena udakaṃ suvidūrampi haranti, api nu, mahārāja, sakkā ghanamahāselapabbato[ pabbatato( ka.)] nibbāhanena yathicchitaṃ haritun’’ ti?

如人們以導水槽運水至極遠處，大王！


‘‘ Evameva kho, mahārāja, sakkā kusalaṃ saṃvibhajituṃ, na sakkā akusalaṃ saṃvibhajituṃ.

這確實不是。


Yathā vā pana, mahārāja, sakkā telena padīpo jāletuṃ, api nu, mahārāja, sakkā udakena padīpo jāletun’’ ti?

又或如能以油使燈燃燒，大王！


是否能以水使燈燃燒呢？


善能分享，不善不能分享。


Yathā vā pana, mahārāja, kassakā taḷākato udakaṃ nīharitvā dhaññaṃ paripācenti, api nu kho, mahārāja, sakkā mahāsamuddato udakaṃ nīharitvā dhaññaṃ paripācetun’’ ti?

這確實不是。


」「同樣的，大王！


‘‘ Evameva kho, mahārāja, sakkā kusalaṃ saṃvibhajituṃ, na sakkā akusalaṃ saṃvibhajitun’’ ti.

以什麼理由善能分享，不善不能分享呢？


‘ ‘ Bhante nāgasena, kena kāraṇena sakkā kusalaṃ saṃvibhajituṃ, na sakkā akusalaṃ saṃvibhajituṃ.

我不是盲目者、無眼光者，聽聞後我將會理解。


Kāraṇena maṃ saññāpehi, nāhaṃ andho anāloko sutvā vedissāmī’’ ti.

」「大王！


‘‘ Akusalaṃ, mahārāja, thokaṃ, kusalaṃ bahukaṃ, thokattā akusalaṃ kattāraṃ yeva pariyādiyati, bahukattā kusalaṃ sadevakaṃ lokaṃ ajjhottharatī’’ ti.

如一小水滴如果落於地上，大王！


‘ ‘ Yathā, mahārāja, parittaṃ ekaṃ udakabindu pathaviyaṃ nipateyya, api nu kho taṃ, mahārāja, udakabindu dasapi dvādasapi yojanāni ajjhotthareyyā’’ ti?

以什麼理由呢？


‘‘ Na hi, bhante, yattha taṃ udakabindu nipatitaṃ, tattheva pariyādiyatī’’ ti.

」「同樣的，大王！


不善是小的，以小的狀態僅作者被遍取，不能夠分享。


‘‘ Parittattā, bhante, udakabindussā’’ ti.

大王！


‘‘ Evameva kho, mahārāja, parittaṃ akusalaṃ parittattā kattāraṃ yeva pariyādiyati, na sakkā saṃvibhajituṃ.

是否該大雨雲會在周邊遍佈呢？


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, mahatimahāmegho abhivasseyya tappayanto dharaṇitalaṃ, api nu kho so, mahārāja, mahāmegho samantato otthareyyā’’ ti.

那個大雨雲使坑池充滿後，被流到溝渠、洞穴、裂溝、池、沼澤、水井、蓮花池，會散佈十還是二十由旬。


‘‘ Āma, bhante, pūrayitvā so mahāmegho sobbhasara saritasākhākandarapadaradahataḷāka[ mātikātaḷāka( ka.)] udapānapokkharaṇiyo dasapi dvādasapi yojanāni ajjhotthareyyā’’ ti.

善是許多的，以許多的狀態也能夠與天-人們分享。


「那先大德！


以什麼理由不善是一點點的，善是許多的呢？


‘‘ Evameva kho, mahārāja, kusalaṃ bahukaṃ, bahukattā sakkā devamanussehipi saṃvibhajitun’’ ti.

」「大王！


‘ ‘ Bhante nāgasena, kena kāraṇena akusalaṃ thokaṃ kusalaṃ bahutaran’’ ti?

這裡，凡任何人施與布施、受持戒、作布薩，他是大喜者、完全大喜者、微笑者、喜悅者、明淨心者、充滿喜悅者，他的喜屢屢地生起，當意喜時，善更加更加地增長。


‘‘ Idha, mahārāja, yo koci dānaṃ deti, sīlaṃ samādiyati, uposathakammaṃ karoti, so haṭṭho pahaṭṭho hasito pamudito pasannamānaso vedajāto hoti, tassa aparāparaṃ pīti uppajjati, pītimanassa bhiyyo bhiyyo kusalaṃ pavaḍḍhati.

如在充滿很多水的水井中，水會以一個地方進入，會以另一個出去，雖出去著，也屢屢地生起，能使之到達滅盡是不可能的。


‘ ‘ Yathā, mahārāja, udapāne bahusalilasampuṇṇe ekena desena udakaṃ paviseyya, ekena nikkhameyya, nikkhamantepi aparāparaṃ uppajjati, na sakkā hoti khayaṃ pāpetuṃ.

如果男子使在百年中所作善都轉向，當一再使之被轉向時，善更加更加地增長，他的那個善與如其想要者一起分享是可能的。


Evameva kho , mahārāja, kusalaṃ bhiyyo bhiyyo pavaḍḍhati.


Vassasatepi ce, mahārāja, puriso kataṃ kusalaṃ āvajjeyya, āvajjite āvajjite bhiyyo bhiyyo kusalaṃ pavaḍḍhati.

大王！


Tassa taṃ kusalaṃ sakkā hoti yathicchakehi saddhiṃ saṃvibhajituṃ, idamettha, mahārāja, kāraṇaṃ, yena kāraṇena kusalaṃ bahutaraṃ.

又，當作不善時，之後成為後悔者，後悔者的心退縮、收縮、倒退、不被伸展，他憂愁、懊惱、失去、被滅盡、不增加，就在那裡被遍取。


‘ ‘ Akusalaṃ pana, mahārāja, karonto pacchā vippaṭisārī hoti, vippaṭisārino cittaṃ paṭilīyati paṭikuṭati paṭivattati na sampasārīyati socati tappati hāyati khīyati na parivaḍḍhati tattheva pariyādiyati.

同樣的，大王！


Yathā, mahārāja, sukkhāya nadiyā mahāpuḷināya unnatāvanatāya kuṭilasaṅkuṭilāya uparito parittaṃ udakaṃ āgacchantaṃ hāyati khīyati na parivaḍḍhati tattheva pariyādiyati.

在這裡，這是理由，以該理由，不善是一點點的。


Evameva kho, mahārāja, akusalaṃ karontassa cittaṃ paṭilīyati paṭikuṭati paṭivattati na sampasārīyati socati tappati hāyati khīyati na parivaḍḍhati tattheva pariyādiyati, idamettha, mahārāja, kāraṇaṃ, yena kāraṇena akusalaṃ thokan’’ ti.

5.「那先大德！


‘‘ Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ ti.


在這個世間中，人們看見夢：善的、惡的，之前所見的、之前所未見的，之前所作的、之前未作的，平安的、有恐怖的，在遠處的、在面前的，許多種類、好幾千種容色被看見。


5.‘‘ Bhante nāgasena, imasmiṃ loke naranāriyo supinaṃ passanti kalyāṇampi pāpakampi, diṭṭhapubbampi adiṭṭhapubbampi, katapubbampi akatapubbampi, khemampi sabhayampi, dūrepi santikepi, bahuvidhānipi anekavaṇṇasahassāni dissanti, kiñcetaṃ supinaṃ nāma, ko cetaṃ passatī’’ ti?

大王！


‘‘ Nimittametaṃ, mahārāja, supinaṃ nāma, yaṃ cittassa āpāta[ āpātha( sī. pī.)] mupagacchati.

有這六種人看見夢：風病者看見夢，膽病者看見夢，痰病者看見夢，被天神捕捉者看見夢，慣行者看見夢，前兆(前相)者看見夢。


Chayime, mahārāja, supinaṃ passanti, vātiko supinaṃ passati, pittiko supinaṃ passati, semhiko supinaṃ passati, devatūpasaṃhārato supinaṃ passati, samudāciṇṇato supinaṃ passati, pubbanimittato supinaṃ passati, tatra, mahārāja, yaṃ pubbanimittato supinaṃ passati, taṃ yeva saccaṃ, avasesaṃ micchā’’ ti.

」「大王！


‘ ‘ Bhante nāgasena, yo pubbanimittato supinaṃ passati, kiṃ tassa cittaṃ sayaṃ gantvā taṃ nimittaṃ vicināti, taṃ vā nimittaṃ cittassa āpātamupagacchati, añño vā āgantvā tassa ārocetī’’ ti?

如鏡子非自己走去任何地方後尋找影像，也非其他任何人帶來影像後使之登上，而是當任何地方的影像來到後走進鏡子的領域。


‘‘ Na, mahārāja, tassa cittaṃ sayaṃ gantvā taṃ nimittaṃ vicināti, nāpi añño koci āgantvā tassa āroceti, atha kho taṃ yeva nimittaṃ cittassa āpātamupagacchati.

同樣的，大王！


Yathā, mahārāja, ādāso na sayaṃ kuhiñci gantvā chāyaṃ vicināti, nāpi añño koci chāyaṃ ānetvā ādāsaṃ āropeti[ āroceti( ka.)], atha kho yato kutoci chāyā āgantvā ādāsassa āpātamupagacchati, evameva kho, mahārāja, na tassa cittaṃ sayaṃ gantvā taṃ nimittaṃ vicināti, nāpi añño koci āgantvā āroceti, atha kho yato kutoci nimittaṃ āgantvā cittassa āpātamupagacchatī’’ ti.

』但在徵兆已生起時對其他人說，從那裡他們說意義。


‘ ‘ Bhante nāgasena, yaṃ taṃ cittaṃ supinaṃ passati, api nu taṃ cittaṃ jānāti‘ evaṃ nāma vipāko bhavissati khemaṃ vā bhayaṃ vā’ ti?

如在身上的斑點、疹子、輪癬出現利得或無利得，名譽或不名譽，斥責或稱贊，樂或苦，大王！


‘‘ Na hi, mahārāja, taṃ cittaṃ jānāti‘ evaṃvipāko bhavissati khemaṃ vā bhayaṃ vā’ ti, nimitte pana uppanne aññesaṃ katheti, tato te atthaṃ kathentī’’ ti.

」「大德！


‘ ‘ Iṅgha, bhante nāgasena, kāraṇaṃ me dassehī’’ ti.

這確實不是。


‘‘ Yathā, mahārāja, sarīre tilakā pīḷakā daddūni uṭṭhahanti lābhāya vā alābhāya vā, yasāya vā ayasāya vā, nindāya vā pasaṃsāya vā, sukhāya vā dukkhāya vā, api nu tā, mahārāja, pīḷakā jānitvā uppajjanti‘ imaṃ nāma mayaṃ atthaṃ nipphādessāmā’’’ ti?

』但在徵兆已生起時對其他人說，從那裡他們說意義。


‘‘ Na hi, bhante, yādise tā okāse pīḷakā sambhavanti, tattha tā pīḷakā disvā nemittakā byākaronti‘ evaṃ nāma vipāko bhavissatī’’’ ti.

」「大王！


‘‘ Evameva kho, mahārāja, yaṃ taṃ cittaṃ supinaṃ passati, na taṃ cittaṃ jānāti‘ evaṃ nāma vipāko bhavissati khemaṃ vā bhayaṃ vā’ ti, nimitte pana uppanne aññesaṃ katheti, tato te atthaṃ kathentī’’ ti.

對已入睡眠者，心已落入有分，已落入有分的心不轉起，不轉起的心不知道苦樂。


‘ ‘ Bhante nāgasena, yo supinaṃ passati, so niddāyanto, udāhu jāgaranto[ jagganto( sī. pī.)] passatī’’ ti?

大王！


‘‘ Yo so, mahārāja, supinaṃ passati, na so niddāyanto passati, nāpi jāgaranto passati.

如在暗的黑暗無光處，在徹底遍純淨的鏡子中影像也不被看見。


Api ca okkante middhe asampatte bhavaṅge etthantare supinaṃ passati.

同樣的，大王！


Middhasamārūḷhassa, mahārāja, cittaṃ bhavaṅgagataṃ hoti, bhavaṅgagataṃ cittaṃ nappavattati, appavattaṃ cittaṃ sukhadukkhaṃ nappajānāti, appaṭivijānantassa supino na hoti, pavattamāne citte supinaṃ passati.

大王！


‘ ‘ Yathā, mahārāja, timire andhakāre appabhāse suparisuddhepi ādāse chāyā na dissati , evameva kho, mahārāja, middhasamārūḷhe citte bhavaṅgagate tiṭṭhamānepi sarīre cittaṃ appavattaṃ hoti, appavatte citte supinaṃ na passati .

對已入睡眠者，心被落入有分，已落入有分的心不轉起，在心不被轉起下不看見夢。


Yathā, mahārāja, ādāso, evaṃ sarīraṃ daṭṭhabbaṃ;

大王！


yathā andhakāro, evaṃ middhaṃ daṭṭhabbaṃ;

身體應該被視為如太陽那樣，睡眠應該被視為如霧的覆蓋那樣，心應該被視為如太陽光線那樣。


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, mahikotthaṭassa sūriyassa pabhā na dissati santā yeva sūriyarasmi appavattā hoti, appavattāya sūriyarasmiyā āloko na hoti, evameva kho, mahārāja, middhasamārūḷhassa cittaṃ bhavaṅgagataṃ hoti, bhavaṅgagataṃ cittaṃ nappavattati, appavatte citte supinaṃ na passati.

當清醒時心是不安定的、公開的、顯現的、不被約束的，徵兆不來到像這樣的心領域。


Yathā, mahārāja, sūriyo, evaṃ sarīraṃ daṭṭhabbaṃ;

大王！


yathā mahikottharaṇaṃ, evaṃ middhaṃ daṭṭhabbaṃ;

如想要祕密者們避開公開、顯現、無作用、無秘密的男子。


yathā sūriyarasmi, evaṃ cittaṃ daṭṭhabbaṃ.

同樣的，大王！


‘ ‘ Dvinnaṃ, mahārāja, santepi sarīre cittaṃ appavattaṃ hoti, middhasamārūḷhassa bhavaṅgagatassa santepi sarīre cittaṃ appavattaṃ hoti, nirodhasamāpannassa santepi sarīre cittaṃ appavattaṃ hoti, jāgarantassa, mahārāja, cittaṃ lolaṃ hoti vivaṭaṃ pākaṭaṃ anibaddhaṃ, evarūpassa citte nimittaṃ āpātaṃ na upeti.

「那先大德！


Yathā, mahārāja, purisaṃ vivaṭaṃ pākaṭaṃ akiriyaṃ arahassaṃ rahassakāmā parivajjenti, evameva kho, mahārāja, jāgarantassa dibbo attho āpātaṃ na upeti, tasmā jāgaranto supinaṃ na passati.

」「大王！


Yathā vā pana, mahārāja, bhikkhuṃ bhinnājīvaṃ anācāraṃ pāpamittaṃ dussīlaṃ kusītaṃ hīnavīriyaṃ kusalā bodhipakkhiyā dhammā āpātaṃ na upenti, evameva kho, mahārāja, jāgarantassa dibbo attho āpātaṃ na upeti, tasmā jāgaranto supinaṃ na passatī’’ ti.

當走進中間、被如猿猴睡覺打勝時看見夢。


‘ ‘ Bhante nāgasena, atthi middhassa ādimajjhapariyosānan’’ ti?

大王！


‘‘ Āma, mahārāja, atthi middhassa ādimajjhapariyosānan’’ ti.


‘‘ Katamaṃ ādi, katamaṃ majjhaṃ, katamaṃ pariyosānan’’ ti?

如某位自制行者是心集中者、法住立者、覺不動搖者、捨棄刺激聲者，他進入森林中間後，思惟精細的義理，而在那裡他不掉入睡眠，在那裡，他集中地、心一境地洞察精細的義理。


‘‘ Yo, mahārāja, kāyassa onāho pariyonāho dubbalyaṃ mandatā akammaññatā kāyassa, ayaṃ middhassa ādi;

同樣的，大王！


yo, mahārāja, kapiniddāpareto vokiṇṇakaṃ jaggati[ vokiṇṇataṃ gacchati( nisya)], idaṃ middhassa majjhaṃ;

大王！


Majjhūpagato, mahārāja, kapiniddāpareto supinaṃ passati.


Yathā, mahārāja, koci yatacārī samāhitacitto ṭhitadhammo acalabuddhi pahīnakotūhalasaddaṃ vanamajjhogāhitvā sukhumaṃ atthaṃ cintayati, na ca so tattha middhaṃ okkamati, so tattha samāhito ekaggacitto sukhumaṃ atthaṃ paṭivijjhati, evameva kho, mahārāja, jāgaro na middhasamāpanno , majjhūpagato kapiniddāpareto supinaṃ passati.

6.「那先大德！


Yathā, mahārāja, kotūhalasaddo, evaṃ jāgaraṃ daṭṭhabbaṃ;

時死亡？


yathā vivittaṃ vanaṃ, evaṃ kapiniddāpareto daṭṭhabbo ;

有在正時死亡，也有在非時死亡。


yathā so kotūhalasaddaṃ ohāya middhaṃ vivajjetvā majjhattabhūto sukhumaṃ atthaṃ paṭivijjhati, evaṃ jāgaro na middhasamāpanno kapiniddāpareto supinaṃ passatī’’ ti.

那麼，從芒果樹，或從閻浮樹，又或從其它果樹落下的生的與熟的果實，以前被你看見？


‘‘ Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ ti.

」「大王！


6.‘‘ Bhante nāgasena, ye te sattā maranti, sabbe te kāle yeva maranti, udāhu akālepi marantī’’ ti?

」「那先大德！


‘‘ Atthi, mahārāja, kālepi maraṇaṃ, atthi akālepi maraṇan’’ ti.


‘ ‘ Bhante nāgasena, ke kāle maranti, ke akāle marantī’’ ti?

凡那些遍熟、已熟的果實落下，那些全都在正時落下，但凡那些其餘的果實，在它們之中，某些被蟲類穿透落下，某些被棍棒打而落下，某些被風吹而落下，某些內部腐爛後落下，那些全都在非時落下。


‘‘ Diṭṭhapubbā pana, mahārāja, tayā ambarukkhā vā jamburukkhā vā, aññasmā vā pana phalarukkhā phalāni patantāni āmāni ca pakkāni cā’’ ti?

」「同樣的，大王！


‘‘ Yāni tāni, mahārāja, phalāni rukkhato patanti, sabbāni tāni kāle yeva patanti, udāhu akālepī’’ ti?

凡那些被衰老力量破壞而死亡者，他們就在正時死亡，其餘的，某些被業強迫而死亡、某些被趣處強迫而死亡、某些被行動強迫而死亡。


‘‘ Yāni tāni, bhante nāgasena, phalāni paripakkāni vilīnāni patanti, sabbāni tāni kāle patanti.

「那先大德！


Yāni pana tāni avasesāni phalāni tesu kānici kimividdhāni patanti, kānici laguḷahatāni[ sakuṇapahatā( syā.), lakuṭahatāni( sī. pī. ka.)] patanti, kānici vātappahatāni patanti, kānici antopūtikāni hutvā patanti, sabbāni tāni akāle patantī’’ ti.

又，已到達母胎而死亡者，那是他的正時，他就在正時死亡。


‘‘ Evameva kho, mahārāja, ye te jarāvegahatā maranti, te yeva kāle maranti, avasesā keci kammappaṭibāḷhā maranti, keci gatippaṭibāḷhā maranti, keci kiriyappaṭibāḷhā marantī’’ ti.

又，凡一個月者死亡……（中略）又，凡百歲者死亡，那是他的正時，他就在正時死亡。


‘ ‘ Bhante nāgasena, ye te kammappaṭibāḷhā maranti, yepi te gatippaṭibāḷhā maranti, yepi te kiriyappaṭibāḷhā maranti, yepi te jarāvegappaṭibāḷhā maranti, sabbe te kāle yeva maranti, yopi mātukucchigato marati, so tassa kālo, kāle yeva so marati.

大王！


Yopi vijātaghare marati, so tassa kālo , sopi kāle yeva marati.

饑餓者當沒得到食物時，內部被損害，即使在有著更長的壽命下也在非時死亡。


Yopi māsiko marati… pe… yopi vassasatiko marati, so tassa kālo, kāle yeva so marati, tena hi, bhante nāgasena, akāle maraṇaṃ nāma na hoti, ye keci maranti, sabbe te kāle yeva marantī’’ ti.

大王！


‘ ‘ Sattime , mahārāja, vijjamānepi uttariṃ āyusmiṃ akāle maranti.

被毒蛇咬者被毒的力量破壞，當沒得到醫師時，即使在有著更長的壽命下也在非時死亡。


大王！


Jighacchito, mahārāja, bhojanaṃ alabhamāno upahatabbhantaro vijjamānepi uttariṃ āyusmiṃ akāle marati, pipāsito, mahārāja, pānīyaṃ alabhamāno parisukkhahadayo vijjamānepi uttariṃ āyusmiṃ akāle marati, ahinā daṭṭho, mahārāja, visavegābhihato tikicchakaṃ alabhamāno vijjamānepi uttariṃ āyusmiṃ akāle marati, visamāsito, mahārāja, ḍayhantesu aṅgapaccaṅgesu agadaṃ alabhamāno vijjamānepi uttariṃ āyusmiṃ akāle marati, aggigato, mahārāja, jhāyamāno nibbāpanaṃ alabhamāno vijjamānepi uttariṃ āyusmiṃ akāle marati, udakagato, mahārāja, patiṭṭhaṃ alabhamāno vijjamānepi uttariṃ āyusmiṃ akāle marati, sattihato, mahārāja, ābādhiko bhisakkaṃ alabhamāno vijjamānepi uttariṃ āyusmiṃ akāle marati, ime kho, mahārāja, satta vijjamānepi uttariṃ āyusmiṃ akāle maranti.

以八個種類有眾生的死亡：以風的等起、以膽汁的等起、以痰的等起、以[三者的]集合、以時節的變化、以不正的注意、以突然來襲的、以業的果報。


‘ ‘ Aṭṭhavidhena, mahārāja, sattānaṃ kālaṅkiriyā hoti, vātasamuṭṭhānena pittasamuṭṭhānena semhasamuṭṭhānena sannipātikena utuvipariṇāmena visamaparihārena opakkamikena kammavipākena, mahārāja, sattānaṃ kālaṅkiriyā hoti.

『以飢渴，以被毒蛇咬與以毒藥，


Tatra, mahārāja, yadidaṃ kammavipākena kālaṅkiriyā, sā yeva tattha sāmayikā[ sāmāyikā( ka.)] kālaṅkiriyā, avasesā asāmayikā kālaṅkiriyāti.

以風膽汁、以痰，與以[三者的]集合、以時節，


以不正、突然來襲的行為，那種情況下為在非時死亡。


‘ ‘‘ Jighacchāya pipāsāya, ahidaṭṭhā[ ahidaṭṭho( sī.), ahinā daṭṭho( pī.)] visena ca;

某些眾生以在往昔所作各各不善業的果報死亡。


Vātapittena semhena, sannipātenutūhi ca;


Visamopakkamakammehi , akāle tattha mīyatī’ ti.


‘ ‘ Keci , mahārāja, sattā pubbe katena tena tena akusalakammavipākena maranti.

在這裡，凡在往昔使他人以饑餓死亡者，他好幾十萬年被饑餓壓迫，為饑餓者、精疲力竭者、心臟乾涸枯萎者、想吃者、乾涸者、燃燒者、內部被遍燃燒者，年輕者、中年者、高齡者就都以饑餓死亡，這是他的適時之死亡。


Idha, mahārāja, yo pubbe pare jighacchāya māreti, so bahūni vassasatasahassāni jighacchāya paripīḷito chāto parikilanto sukkhamilātahadayo bubhukkhito[ sukkhito( sī. pī. ka.)] visukkhito jhāyanto abbhantaraṃ pariḍayhanto jighacchāya yeva marati daharopi majjhimopi mahallakopi, idampi tassa sāmayikamaraṇaṃ.

凡在往昔使他人以口渴死亡者，他成為餓鬼好幾十萬年後等同為渴愛燒盡者、粗弊者、消瘦者、心臟遍乾枯者，年輕者、中年者、高齡者就都以口渴死亡，這也是他的適時之死亡。


‘ ‘ Yo pubbe pare pipāsāya māreti, so bahūni vassasatasahassāni peto hutvā nijjhāmataṇhiko samāno lūkho kiso parisukkhitahadayo pipāsāya yeva marati daharopi majjhimopi mahallakopi, idampi tassa sāmayikamaraṇaṃ.

凡在往昔以毒蛇使之咬他人後死亡者，他好幾十萬年就以大蛇的口到大蛇的口、就以黑毒蛇的口到黑毒蛇的口來回轉後，一再被牠們吃，年輕者、中年者、高齡者就都被毒蛇咬而死亡，這也是他的適時之死亡。


‘ ‘ Yo pubbe pare ahinā ḍaṃsāpetvā māreti, so bahūni vassasatasahassāni ajagaramukheneva ajagaramukhaṃ kaṇhasappamukheneva kaṇhasappamukhaṃ parivattitvā tehi khāyitakhāyito ahīhi daṭṭho yeva marati daharopi majjhimopi mahallakopi, idampi tassa sāmayikamaraṇaṃ.

凡在往昔給與他人毒藥後死亡者，他好幾十萬年以被燃燒的大小肢體、以被裂開的身體散發腐屍的味道，年輕者、中年者、高齡者就都以毒藥而死亡，這也是他的適時之死亡。


‘ ‘ Yo pubbe pare visaṃ datvā māreti, so bahūni vassasatasahassāni ḍayhantehi aṅgapaccaṅgehi bhijjamānena sarīrena kuṇapagandhaṃ vāyanto viseneva marati daharopi majjhimopi mahallakopi, idampi tassa sāmayikamaraṇaṃ.

凡在往昔以火使他人死亡者，他好幾十萬年就以炭火山到炭火山、就以閻摩的境域到閻摩的境域來回轉後，肢體被燃燒被擴大燃燒，年輕者、中年者、高齡者就都以火而死亡，這也是他的適時之死亡。


‘ ‘ Yo pubbe pare agginā māreti, so bahūni vassasatasahassāni aṅgārapabbateneva aṅgārapabbataṃ yamavisayeneva yamavisayaṃ parivattitvā daḍḍhavidaḍḍhagatto agginā yeva marati daharopi majjhimopi malallakopi, idampi tassa sāmayikamaraṇaṃ.

凡在往昔以水使他人死亡者，他好幾十萬年虛弱的肢體被傷害、被破滅、被破壞，心被攪動，年輕者、中年者、高齡者就都以水而死亡，這也是他的適時之死亡。


‘ ‘ Yo pubbe pare udakena māreti, so bahūni vassasatasahassāni hataviluttabhaggadubbalagatto khubbhitacitto[ khubhitacitto( sī. pī.)] udakeneva[ udake yeva( bahūsu)] marati daharopi majjhimopi mahallakopi, idampi tassa sāmayikamaraṇaṃ.

凡在往昔以刀使他人死亡者，他好幾十萬年被切斷、被破裂、被殺、被砍殺，被刀口襲擊，年輕者、中年者、高齡者就都以刀而死亡，這也是他的適時之死亡。


‘ ‘ Yo pubbe pare sattiyā māreti, so bahūni vassasatasahassāni chinnabhinnakoṭṭitavikoṭṭito sattimukhasamāhato sattiyā yeva marati daharopi majjhimopi mahallakopi, idampi tassa sāmayikamaraṇaṃ’’.

」「大王！


‘ ‘ Bhante nāgasena, akāle maraṇaṃ atthīti yaṃ vadeti, iṅgha me tvaṃ tattha kāraṇaṃ atidisāti’’.

如大的大火聚被拿走草薪枝葉，食物被遍拿走，以燃料的盡滅被熄滅，那個火被稱為『無災難的、無危難的、名為在適時熄滅的』。


‘‘ Yathā, mahārāja, mahatimahāaggikkhandho ādinnatiṇakaṭṭhasākhāpalāso pariyādinnabhakkho upādānasaṅkhayā nibbāyati, so aggi vuccati‘ anītiko anupaddavo samaye nibbuto nāmā’ ti, evameva kho, mahārāja, yo koci bahūni divasasahassāni jīvitvā jarājiṇṇo āyukkhayā anītiko anupaddavo marati, so vuccati‘ samaye maraṇamupagato’ ti.

又或如大的大火聚應該被拿走草薪枝葉，它就在草薪枝葉未被遍拿走時，大的大雨雲下大雨後會使之熄滅，大王！


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, mahatimahāaggikkhandho ādinnatiṇakaṭṭhasākhāpalāso assa, taṃ apariyādinne yeva tiṇakaṭṭhasākhāpalāse mahatimahāmegho abhippavassitvā nibbāpeyya, api nu kho, mahārāja, mahāaggikkhandho samaye nibbuto nāma hotī’’ ti?

被外來的雨雲壓迫，那個火聚在不適時被熄滅。


」「同樣的，大王！


‘‘ Kissa pana so, mahārāja, pacchimo aggikkhandho purimakena aggikkhandhena samasamagatiko nāhosī’’ ti?


‘‘ Āgantukena, bhante, meghena paṭipīḷito so aggikkhandho asamaye nibbuto’’ ti.

凡任何人在非時死亡，他被外來的疾病壓迫：以風的等起，或以膽汁的等起，或以痰的等起，或以[三者的]集合，或以時節的變化，或以不正的注意，或以突然來襲的，或以饑餓，或以口渴，或被蛇咬，或被毒接觸，或以火，或以水，或被刀的力量壓迫在非時死亡。


Evameva kho, mahārāja, yo koci akāle marati, so āgantukena rogena paṭipīḷito vātasamuṭṭhānena vā pittasamuṭṭhānena vā semhasamuṭṭhānena vā sannipātikena vā utupariṇāmajena vā visamaparihārajena vā opakkamikena vā jighacchāya vā pipāsāya vā sappadaṭṭhena vā visamāsitena vā agginā vā udakena vā sattivegappaṭipīḷito vā akāle marati.

又或如在空中大的大黑雲生成後下雨，當遍充滿低地與陸地時，它被稱為『無災難的、無危難的雨雲下雨。


Idamettha, mahārāja, kāraṇaṃ, yena kāraṇena akāle maraṇaṃ atthi.

』同樣的，大王！


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, gagane mahatimahāvalāhako uṭṭhahitvā ninnañca thalañca paripūrayanto abhivassati, so vuccati‘ megho anītiko anupaddavo vassatī’ ti.

大王！


Evameva kho, mahārāja, yo koci ciraṃ jīvitvā jarājiṇṇo āyukkhayā anītiko anupaddavo marati, so vuccati‘ samaye maraṇamupagato’ ti.

是否那個被驅離的大黑雲名為是在適時呢？


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, gagane mahatimahāvalāhako uṭṭhahitvā antarāyeva mahatā vātena abbhatthaṃ gaccheyya, api nu kho so, mahārāja, mahāvalāhako samaye vigato nāma hotī’’ ti?

」「大德！


被外來的風壓迫，那個黑雲達到不適時的就被驅離。


‘‘ Kissa pana so, mahārāja, pacchimo valāhako purimena valāhakena samasamagatiko nāhosī’’ ti?

」「同樣的，大王！


‘‘ Āgantukena, bhante, vātena paṭipīḷito so valāhako asamayappatto yeva vigato’’ ti .

大王！


‘‘ Evameva kho, mahārāja, yo koci akāle marati, so āgantukena rogena paṭipīḷito vātasamuṭṭhānena vā… pe… sattivegappaṭipīḷito vā akāle marati.

大王！


Idamettha, mahārāja, kāraṇaṃ, yena kāraṇena akāle maraṇaṃ atthīti.

又或如有力氣的毒蛇被激怒時就會咬任何男子，它的那個毒會無災難地、無危難地招致死亡，那個毒被稱為『無災難的、無危難的、到達終點的』。


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, balavā āsīviso kupito kiñcideva purisaṃ ḍaṃseyya, tassa taṃ visaṃ anītikaṃ anupaddavaṃ maraṇaṃ pāpeyya, taṃ visaṃ vuccati‘ anītikamanupaddavaṃ koṭigatan’ ti.

凡任何人長久地活命後成為衰老而虛弱者，壽命已盡，無災難地、無危難地死亡，他被稱為『無災難的、無危難的、活命到達終點的、在適時到達死的』。


Evameva kho, mahārāja, yo koci ciraṃ jīvitvā jarājiṇṇo āyukkhayā anītiko anupaddavo marati, so vuccati‘ anītiko anupaddavo jīvitakoṭigato sāmayikaṃ maraṇamupagato’ ti.

又或如就在被強力的毒蛇咬的那當中，捕蛇者給與解毒劑後會轉成(作)無毒，大王！


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, balavatā āsīvisena daṭṭhassa antarāyeva āhituṇḍiko agadaṃ datvā avisaṃ kareyya, api nu kho taṃ, mahārāja, visaṃ samaye vigataṃ nāma hotī’’ ti?

那麼，為何那個後面的毒與前面的毒不是完全相同的去處者呢？


‘‘ Kissa pana taṃ, mahārāja, pacchimaṃ visaṃ purimakena visena samasamagatikaṃ nāhosī’’ ti?

被外來的解毒劑壓迫，毒未達到終點就被驅離。


‘‘ Āgantukena, bhante, agadena paṭipīḷitaṃ visaṃ akoṭigataṃ yeva vigatan’’ ti.

」「同樣的，大王！


大王！


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, issāso saraṃ pāteyya, sace so saro yathāgatigamanapathamatthakaṃ gacchati, so saro vuccati‘ anītiko anupaddavo yathāgatigamanapathamatthakaṃ gato nāmā’ ti.

同樣的，大王！


Evameva kho, mahārāja, yo koci ciraṃ jīvitvā jarājiṇṇo āyukkhayā anītiko anupaddavo marati, so vuccati‘ anītiko anupaddavo samaye maraṇamupagato’ ti.

大王！


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, issāso saraṃ pāteyya, tassa taṃ saraṃ tasmiṃ yeva khaṇe koci gaṇheyya, api nu kho so, mahārāja, saro yathāgatigamanapathamatthakaṃ gato nāma hotī’’ ti?

」「大王！


‘‘ Kissa pana so, mahārāja, pacchimo saro purimakena sarena samasamagatiko nāhosī’’ ti?

以外來的捉住那支箭的行走被中斷。


‘‘ Āgantukena, bhante, gahaṇena tassa sarassa gamanaṃ upacchinnan’’ ti.

」「同樣的，大王！


在這裡，這是理由，以該理由有在非時的死。


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, yo koci lohamayaṃ bhājanaṃ ākoṭeyya, tassa ākoṭanena saddo nibbattitvā yathāgatigamanapathamatthakaṃ gacchati, so saddo vuccati‘ anītiko anupaddavo yathāgatigamanapathamatthakaṃ gato nāmā’ ti.

同樣的，大王！


Evameva kho, mahārāja, yo koci bahūni divasasahassāni jīvitvā jarājiṇṇo āyukkhayā anītiko anupaddavo marati, so vuccati‘ anītiko anupaddavo samaye maraṇamupāgato’ ti.

大王！


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, yo koci lohamayaṃ bhājanaṃ ākoṭeyya, tassa ākoṭanena saddo nibbatteyya, nibbatte sadde adūragate koci āmaseyya, saha āmasanena saddo nirujjheyya , api nu kho so, mahārāja, saddo yathāgatigamanapathamatthakaṃ gato nāma hotī’’ ti?

這確實不是。


」「大王！


‘‘ Kissa pana, mahārāja, pacchimo saddo purimakena saddena samasamagatiko nāhosī’’ ti?

那麼，為何那個後面的聲音與前面的聲音不是完全相同的去處者呢？


‘‘ Āgantukena, bhante, āmasanena so saddo uparato’’ ti .

以外來的觸摸那個聲音被停止。


‘‘ Evameva kho, mahārāja, yo koci akāle marati, so āgantukena rogena paṭipīḷito vātasamuṭṭhānena vā… pe… sattivegappaṭipīḷito vā akāle marati.

凡任何人在非時死亡，他被外來的疾病壓迫：以風的等起……（中略）或被刀的力量壓迫在非時死亡。


Idamettha mahārāja kāraṇaṃ, yena kāraṇena akāle maraṇaṃ atthīti.

在這裡，這是理由，以該理由有在非時的死。


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, khette suvirūḷhaṃ dhaññabījaṃ sammā pavattamānena vassena otatavitataākiṇṇabahuphalaṃ hutvā[ uṭṭhitaākiṇṇabahuphalaṃ bhavitvā( syā.)] sassuṭṭhānasamayaṃ pāpuṇāti, taṃ dhaññaṃ vuccati‘ anītikamanupaddavaṃ samayasampattaṃ nāma hotī’ ti.

又或如在善生長的田中穀物種子以適當持續轉起的雨成為擴散的、伸展的、散佈的、許多果實的後，它到達農作物生成時期，那個穀物被稱為『名為無災難的、無危難的、到達季節的』。


Evameva kho, mahārāja, yo koci bahūni divasasahassāni jīvitvā jarājiṇṇo āyukkhayā anītiko anupaddavo marati, so vuccati‘ anītiko anupaddavo samaye maraṇamupagato’ ti.

凡任何人活命好幾千日後成為衰老而虛弱者，壽命已盡，無災難地、無危難地死亡，他被稱為『無災難的、無危難的、在適時到達死的』。


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, khette suvirūḷhaṃ dhaññabījaṃ udakena vikalaṃ mareyya, api nu kho taṃ, mahārāja, dhaññaṃ asamayasampattaṃ nāma hotī’’ ti?

是否那個穀物名為是到達{非}季節的呢？


」「大德！


‘‘ Kissa pana taṃ, mahārāja, pacchimaṃ dhaññaṃ purimakena dhaññena samasamagatikaṃ nāhosī’’ ti?

那麼，為何那個後面的穀物與前面的穀物不是完全相同的去處者呢？


‘‘ Āgantukena, bhante, uṇhena paṭipīḷitaṃ taṃ dhaññaṃ matan’’ ti.

被外來的暑熱壓迫那個穀物成為死的。


Idamettha, mahārāja, kāraṇaṃ, yena kāraṇena akāle maraṇaṃ atthīti.

大王！


‘ ‘ Sutapubbaṃ pana tayā, mahārāja,‘ sampannataruṇasassaṃ kimayo uṭṭhahitvā samūlaṃ nāsentī’’’ ti?

又，『幼芽具足的農作物，蟲類出現後使之連根毀滅。


‘‘ Sutapubbañceva taṃ, bhante, amhehi diṭṭhapubbañcā’’ ti.

」「大德！


‘‘ Kiṃ nu kho taṃ, mahārāja, sassaṃ kāle naṭṭhaṃ, udāhu akāle naṭṭhan’’ ti?

」「大王！


‘‘ Akāle, bhante, yadi kho taṃ, bhante, sassaṃ kimayo na khādeyyuṃ, sassuddharaṇasamayaṃ pāpuṇeyyā’’ ti.

大德！


‘‘ Kiṃ pana, mahārāja, āgantukena upaghātena sassaṃ vinassati, nirupaghātaṃ sassaṃ sassuddharaṇasamayaṃ pāpuṇātī’’ ti?

」「大王！


那麼，以被外來的傷害農作物滅亡，當不被傷害時，它到達農作物長大時期嗎？


‘‘ Evameva kho, mahārāja, yo koci akāle marati, so āgantukena rogena paṭipīḷito vātasamuṭṭhānena vā… pe… sattivegappaṭipīḷito vā marati.

」「同樣的，大王！


凡任何人在非時死亡，他被外來的疾病壓迫：以風的等起……（中略）或被刀的力量壓迫[在非時]死亡。


‘ ‘ Sutapubbaṃ pana tayā, mahārāja,‘ sampanne sasse phalabhāranamite mañcaritapatte karakavassaṃ nāma vassajāti nipatitvā vināseti aphalaṃ karotī’ ti?

「大王！


又，『在農作物具足被果實負荷彎下時，在花蒂已到達時，名為小冰雹雨的雨種類落下後使之滅亡，轉成(作)無果實的。


‘‘ Api nu kho taṃ, mahārāja, sassaṃ kāle naṭṭhaṃ, udāhu akāle naṭṭhan’’ ti?

」「大德！


‘‘ Akāle, bhante, yadi kho taṃ, bhante, sassaṃ karakavassaṃ na vasseyya sassuddharaṇasamayaṃ pāpuṇeyyā’’ ti.

是否那個農作物在正時被毀滅，還是在非時被毀滅呢？


如果那個農作物小冰雹雨沒降下，它會到達農作物長大時期。


‘‘ Evameva kho, mahārāja, yo koci akāle marati, so āgantukena rogena paṭipīḷito vātasamuṭṭhānena vā pittasamuṭṭhānena vā semhasamuṭṭhānena vā sannipātikena vā utupariṇāmajena vā visamaparihārajena vā opakkamikena vā jighacchāya vā pipāsāya vā sappadaṭṭhena vā visamāsitena vā agginā vā udakena vā sattivegappaṭipīḷito vā akāle marati.

」「同樣的，大王！


Yadi pana āgantukena rogena paṭipīḷito na bhaveyya, samayeva maraṇaṃ pāpuṇeyya.


Idamettha, mahārāja, kāraṇaṃ, yena kāraṇena akāle maraṇaṃ atthī’’ ti.


‘ ‘ Acchariyaṃ , bhante nāgasena, abbhutaṃ bhante nāgasena, sudassitaṃ kāraṇaṃ, sudassitaṃ opammaṃ akāle maraṇassa paridīpanāya,‘ atthi akāle maraṇan’ ti uttānīkataṃ pākaṭaṃ kataṃ vibhūtaṃ kataṃ, acittavikkhittakopi, bhante nāgasena, manujo ekamekenapi tāva opammena niṭṭhaṃ gaccheyya‘ atthi akāle maraṇan’ ti , kiṃ pana manujo sacetano?

『有在非時的死亡。


Paṭhamopammenevāhaṃ, bhante, saññatto‘ atthi akāle maraṇan’ ti, api ca aparāparaṃ nibbāhanaṃ sotukāmo na sampaṭicchin’’ ti.

無心的混亂之人就只以一個比喻也會走到結論：『有在非時的死亡。


』更何況有意識之人！


7.‘‘ Bhante nāgasena, sabbesaṃ parinibbutānaṃ cetiye pāṭihīraṃ hoti, udāhu ekaccānaṃ yeva hotī’’ ti?

』我就被第一個比喻說服，但想要能聽聞更多更多的導出而沒接受。


‘‘ Ekaccānaṃ, mahārāja, hoti, ekaccānaṃ na hotī’’ ti.

非時死的問題第六。


‘‘ Katamesaṃ, bhante, hoti, katamesaṃ na hotī’’ ti?

7.「那先大德！


‘‘ Tiṇṇannaṃ, mahārāja, aññatarassa adhiṭṭhānā parinibbutassa cetiye pāṭihīraṃ hoti.

」「大王！


Idha, mahārāja, arahā devamanussānaṃ anukampāya tiṭṭhantova adhiṭṭhāti‘ evaṃnāma cetiye pāṭihīraṃ hotū’ ti, tassa adhiṭṭhānavasena cetiye pāṭihīraṃ hoti, evaṃ arahato adhiṭṭhānavasena parinibbutassa cetiye pāṭihīraṃ hoti.

大王！


‘ ‘ Puna caparaṃ, mahārāja, devatā manussānaṃ anukampāya parinibbutassa cetiye pāṭihīraṃ dassenti‘ iminā pāṭihīrena saddhammo niccasampaggahito bhavissati, manussā ca pasannā kusalena abhivaḍḍhissantī’ ti, evaṃ devatānaṃ adhiṭṭhānavasena parinibbutassa cetiye pāṭihīraṃ hoti.

再者，大王！


‘ ‘ Puna caparaṃ, mahārāja, itthī vā puriso vā saddho pasanno paṇḍito byatto medhāvī buddhisampanno yoniso cintayitvā gandhaṃ vā mālaṃ vā dussaṃ vā aññataraṃ vā kiñci adhiṭṭhahitvā cetiye ukkhipati‘ evaṃnāma hotū’ ti, tassapi adhiṭṭhānavasena parinibbutassa cetiye pāṭihīraṃ hoti, evaṃ manussānaṃ adhiṭṭhānavasena parinibbutassa cetiye pāṭihīraṃ hoti.

有信的、淨信的、賢智的、聰明的、有智慧的、覺具足的女子或男子如理思惟後，決意香料或花鬘或布料或任何某物後，在塔廟舉起：『願有這樣名字的[神變]。


‘ ‘ Imesaṃ kho, mahārāja, tiṇṇannaṃ aññatarassa adhiṭṭhānavasena parinibbutassa cetiye pāṭihīraṃ hoti.

大王！


‘ ‘ Yadi, mahārāja, tesaṃ adhiṭṭhānaṃ na hoti, khīṇāsavassapi chaḷabhiññassa cetovasippattassa cetiye pāṭihīraṃ na hoti, asatipi , mahārāja, pāṭihīre caritaṃ disvā suparisuddhaṃ okappetabbaṃ niṭṭhaṃ gantabbaṃ saddahitabbaṃ‘ suparinibbuto ayaṃ buddhaputto’’’ ti.

即使在不存在神變下，看見善遍清淨行者後，究竟應該被決定、應該被走到、應該被相信：『這位佛弟子是善般涅槃者。


‘‘ Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ ti.


』」「好！


那先大德！


8.‘‘ Bhante nāgasena, ye te sammā paṭipajjanti, tesaṃ sabbesaṃ yeva dhammābhisamayo hoti, udāhu kassaci na hotī’’ ti?

8.「那先大德！


‘‘ Kassaci, mahārāja, hoti, kassaci na hotī’’ ti.

凡他們正確地實行，對他們全部都有法之現觀，還是對某些人沒有？


‘‘ Kassa bhante hoti, kassa na hotī’’ ti?


‘‘ Tiracchānagatassa, mahārāja, suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti, pettivisayūpapannassa… pe… micchādiṭṭhikassa… pe… kuhakassa… pe… mātughātakassa… pe… pitughātakassa… pe… arahantaghātakassa… pe… saṅghabhedakassa… pe… lohituppādakassa… pe… theyyasaṃvāsakassa… pe… titthiyapakkantassa… pe… bhikkhunidūsakassa… pe… terasannaṃ garukāpattīnaṃ aññataraṃ āpajjitvā avuṭṭhitassa… pe… paṇḍakassa… pe… ubhatobyañjanakassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti… pe… yopi manussadaharako ūnakasattavassiko, tassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti.

對落入畜生者即使是善行者也沒有法之現觀，對往生餓鬼界者……（中略）對邪見者……（中略）對詭詐者……（中略）對殺母者……（中略）對殺父者……（中略）對殺阿羅漢者……（中略）對破僧者……（中略）對出(佛身)血者……（中略）對賊住者……（中略）對走向外道者……（中略）對玷汙比丘尼者……（中略）對犯十三重罪之隨一後未出罪者……（中略）對黃門……（中略）對雙性者即使是善行者也沒有法之現觀{……（中略）}。


Imesaṃ kho, mahārāja, soḷasannaṃ puggalānaṃ suppaṭipannānampi dhammābhisamayo na hotī’’ ti.


‘ ‘ Bhante nāgasena, ye te pannarasa puggalā viruddhā yeva, tesaṃ dhammābhisamayo hotu vā mā vā hotu, atha kena kāraṇena manussadaharakassa ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti?

「那先大德！


Ettha tāva pañho bhavati‘ nanu nāma daharakassa na rāgo hoti, na doso hoti, na moho hoti, na māno hoti, na micchādiṭṭhi hoti, na arati hoti, na kāmavitakko hoti, amissito kilesehi, so nāma daharako yutto ca patto ca arahati ca cattāri saccāni ekapaṭivedhena paṭivijjhitun’’’ ti.

凡那十五種被反對的人，令對他們有或不許有法之現觀，但以什麼理由對不足七歲的年幼人，即使是善行者也沒有法之現觀呢？


‘ ‘ Taññevettha , mahārāja, kāraṇaṃ, yenāhaṃ kāraṇena bhaṇāmi ‘ ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hotī’ ti.

在這裡，就只那個有問題：確實對年幼者，他沒有貪，沒有瞋，沒有癡，沒有慢，沒有邪見，沒有不喜樂，沒有欲尋，不被污染混合，確實那年幼者已結合、已到達，值得以一個通達而能通達四聖諦，不是嗎？


Yadi, mahārāja, ūnakasattavassiko rajanīye rajjeyya, dussanīye dusseyya, mohanīye muyheyya, madanīye majjeyya, diṭṭhiṃ vijāneyya, ratiñca aratiñca vijāneyya, kusalākusalaṃ vitakkeyya, bhaveyya tassa dhammābhisamayo, api ca, mahārāja, ūnakasattavassikassa cittaṃ abalaṃ dubbalaṃ parittaṃ appaṃ thokaṃ mandaṃ avibhūtaṃ, asaṅkhatā nibbānadhātu garukā bhārikā vipulā mahatī.

大王！


Ūnakasattavassiko, mahārāja, tena dubbalena cittena parittakena mandena avibhūtena na sakkoti garukaṃ bhārikaṃ vipulaṃ mahatiṃ asaṅkhataṃ nibbānadhātuṃ paṭivijjhituṃ.

但，未滿七歲者的心是無力的、小的、少的、僅一點點的、鈍的、不清楚的，無為涅槃界是重的、有負荷的、廣大的、大的，大王！


‘ ‘ Yathā, mahārāja, sinerupabbatarājā garuko bhāriko vipulo mahanto, api nu kho taṃ, mahārāja, puriso attano pākatikena thāmabalavīriyena sakkuṇeyya sinerupabbatarājānaṃ uddharitun’’ ti?

如須彌山王是重的、有負荷的、廣大的、大的，大王！


‘‘ Dubbalattā, bhante, purisassa, mahantattā sinerupabbatarājassā’’ ti.

」「大德！


‘‘ Evameva kho, mahārāja, ūnakasattavassikassa cittaṃ abalaṃ dubbalaṃ parittaṃ appaṃ thokaṃ mandaṃ avibhūtaṃ, asaṅkhatā nibbānadhātu garukā bhārikā vipulā mahatī.

」「同樣的，大王！


Ūnakasattavassiko tena dubbalena cittena parittena mandena avibhūtena na sakkoti garukaṃ bhārikaṃ vipulaṃ mahatiṃ asaṅkhataṃ nibbānadhātuṃ paṭivijjhituṃ, tena kāraṇena ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti.

未滿七歲者的心是無力的、弱的、小的、少的、僅一點點的、鈍的、不清楚的，無為涅槃界是重的、有負荷的、廣大的、大的，未滿七歲者以那顆弱的、小的、鈍的、不清楚的心不能夠通達重的、有負荷的、廣大的、大的無為涅槃界。


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, ayaṃ mahāpathavī dīghā āyatā puthulā vitthatā visālā vitthiṇṇā vipulā mahantā, api nu kho taṃ, mahārāja, mahāpathaviṃ sakkā parittakena udakabindukena temetvā udakacikkhallaṃ kātun’’ ti?

又或如大地是長的、廣長的、寬廣的、廣大的、廣的、廣展的、廣闊的、大的，大王！


‘‘ Parittattā, bhante, udakabindussa, mahantattā mahāpathaviyā’’ ti.

」「大德！


‘‘ Evameva kho, mahārāja, ūnakasattavassikassa cittaṃ abalaṃ dubbalaṃ parittaṃ appaṃ thokaṃ mandaṃ avibhūtaṃ, asaṅkhatā nibbānadhātu dīghā āyatā puthulā vitthatā visālā vitthiṇṇā vipulā mahantā.

」「同樣的，大王！


Ūnakasattavassiko tena dubbalena cittena parittakena mandena avibhūtena na sakkoti mahatiṃ asaṅkhataṃ nibbānadhātuṃ paṭivijjhituṃ, tena kāraṇena ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti.

未滿七歲者的心是無力的、弱的、小的、少的、僅一點點的、鈍的、不清楚的，無為涅槃界是長的、廣長的、寬廣的、廣大的、廣的、廣展的、廣闊的、大的，未滿七歲者以那顆弱的、小的、鈍的、不清楚的心不能夠通達大的無為涅槃界。


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, abaladubbalaparittaappathokamandaggi bhaveyya, api nu kho, mahārāja, tāvatakena mandena agginā sakkā sadevake loke andhakāraṃ vidhamitvā ālokaṃ dassetun’’ ti?

又或如果有無力的、弱的、小的、少的、僅一點點的、鈍的火，大王！


‘‘ Mandattā, bhante, aggissa, lokassa mahantattā’’ ti.

是否以就只那個程度鈍的火，能夠破壞包括天的世界中之黑暗後能展現光明


‘‘ Evameva kho, mahārāja, ūnakasattavassikassa cittaṃ abalaṃ dubbalaṃ parittaṃ appaṃ thokaṃ mandaṃ avibhūtaṃ, mahatā ca avijjandhakārena pihitaṃ.

以火的鈍的狀態，以世間的大的狀態。


Tasmā dukkaraṃ ñāṇālokaṃ dassayituṃ, tena kāraṇena ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti.

」「同樣的，大王！


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, āturo kiso aṇuparimitakāyo sālakakimi hatthināgaṃ tidhā pabhinnaṃ navāyataṃ tivitthataṃ dasapariṇāhaṃ aṭṭharatanikaṃ sakaṭṭhānamupagataṃ disvā gilituṃ parikaḍḍheyya, api nu kho so, mahārāja, sālakakimi sakkuṇeyya taṃ hatthināgaṃ gilitun’’ ti?

以那個原因對不足七歲者即使是善行者也沒有法之現觀。


大王，又或如生病的、消瘦的、身量微少的沙勒葛蟲看見三種方式發情、九[肘]長、三[肘]寬、十[肘]周圍、八肘[高]、走入自己處所的龍象後想要拉近吞食。


‘‘ Parittattā, bhante, sālakakimissa, mahantattā hatthināgassā’’ ti.

大王！


‘‘ Evameva kho, mahārāja, ūnakasattavassikassa cittaṃ abalaṃ dubbalaṃ parittaṃ appaṃ thokaṃ mandaṃ avibhūtaṃ, mahatī asaṅkhatā nibbānadhātu.

」「大德！


So tena dubbalena cittena parittakena mandena avibhūtena na sakkoti mahatiṃ asaṅkhataṃ nibbānadhātuṃ paṭivijjhituṃ, tena kāraṇena ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hotī’’ ti.

未滿七歲者的心是無力的、弱的、小的、少的、僅一點點的、鈍的、不清楚的，無為涅槃界是大的，他以那顆弱的、小的、鈍的、不清楚的心不能夠通達大的無為涅槃界。


‘‘ Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ ti.


9.‘‘ Bhante nāgasena, kiṃ ekantasukhaṃ nibbānaṃ, udāhu dukkhena missan’’ ti?

那先大德！


‘‘ Ekantasukhaṃ, mahārāja, nibbānaṃ, dukkhena amissan’’ ti.

法之現觀的問題第八。


‘ ‘ Na mayaṃ taṃ, bhante nāgasena, vacanaṃ saddahāma‘ ekantasukhaṃ nibbānan’ ti, evamettha mayaṃ, bhante nāgasena, paccema‘ nibbānaṃ dukkhena missan’ ti, kāraṇañcettha upalabhāma‘ nibbānaṃ dukkhena missan’ ti.

「那先大德！


我們不相信那個言語：『涅槃是一向樂的。


Ye te, bhante nāgasena, nibbānaṃ pariyesanti, tesaṃ dissati kāyassa ca cittassa ca ātāpo paritāpo ṭhānacaṅkamanisajjāsayanāhārapariggaho middhassa ca uparodho āyatanānañca paṭipīḷanaṃ dhanadhaññapiyañātimittappajahanaṃ.

那先大德！


Ye keci loke sukhitā sukhasamappitā, te sabbepi pañcahi kāmaguṇehi āyatane ramenti brūhenti, manāpikamanāpikabahuvidhasubhanimittena rūpena cakkhuṃ ramenti brūhenti, manāpikamanāpikagītavāditabahuvidhasubhanimittena saddena sotaṃ ramenti brūhenti, manāpikamanāpikapupphaphalapattatacamūlasārabahuvidhasubhanimittena gandhena ghānaṃ ramenti brūhenti, manāpikamanāpikakhajjabhojjaleyyapeyyasāyanīyabahuvidhasubhanimittena rasena jivhaṃ ramenti bruhenti, manāpikamanāpikasaṇhasukhumamudumaddavabahuvidhasubhanimittena phassena kāyaṃ ramenti brūhenti, manāpikamanāpikakalyāṇapāpakasubhāsubhabahuvidhavitakkamanasikārena manaṃ ramenti brūhenti.

以種種合意的硬食、軟食、舔食、飲料、美食之許多種類淨相的味道使舌喜樂、增大；


Tumhe taṃ cakkhusotaghānajivhākāyamanobrūhanaṃ hanatha upahanatha, chindatha upacchindatha, rundhatha uparundhatha.

以種種合意的柔和、精細、柔軟、溫柔之許多種類淨相的接觸使身喜樂、增大；


Tena kāyopi paritapati, cittampi paritapati, kāye paritatte kāyikadukkhavedanaṃ vediyati, citte paritatte cetasikadukkhavedanaṃ vedayati.

以種種合意的善、惡、淨、不淨之許多種類尋的作意使意喜樂、增大，你們破壞、摧毀、切斷、斷絕、防止、抑制那個眼、耳、鼻、舌、身、意的增大，因為那樣，身遍苦惱，心也遍苦惱。


Nanu māgaṇḍiyopi[ māgandiyopi( sī. pī.)] paribbājako bhagavantaṃ garahamāno evamāha ‘ bhūnahu[ bhūtahacco( pī.), bhūnahacco( ka.)] samaṇo gotamo’ ti.

在身遍苦惱時，他感受身的苦受，在心遍苦惱時，他感受心的苦受。


Idamettha kāraṇaṃ, yenāhaṃ kāraṇena brūmi‘ nibbānaṃ dukkhena missan’’’ ti.

當馬更地亞遊行者呵責世尊時這麼說：『沙門喬答摩是增長的破壞者。


‘ ‘ Na hi, mahārāja, nibbānaṃ dukkhena missaṃ, ekantasukhaṃ nibbānaṃ.

[MN.75, 207段]』不是嗎？


Yaṃ pana tvaṃ, mahārāja , brūsi‘ nibbānaṃ dukkhan’ ti, netaṃ dukkhaṃ nibbānaṃ nāma, nibbānassa pana sacchikiriyāya pubbabhāgo eso, nibbānapariyesanaṃ etaṃ, ekantasukhaṃ yeva, mahārāja, nibbānaṃ, na dukkhena missaṃ.

而凡你說：『涅槃有苦。


Atthi, mahārāja, rājūnaṃ rajjasukhaṃ nāmā’’ ti?

』者，這個苦不名為涅槃，但這是為了涅槃之作證的前部份，這是涅槃的遍求。


‘‘ Āma, bhante, atthi rājūnaṃ rajjasukhan’’ ti.

大王！


‘‘ Api nu kho taṃ, mahārāja, rajjasukhaṃ dukkhena missan’’ ti?

在這裡，我說理由。


大王！


‘‘ Kissa pana te, mahārāja, rājāno paccante kupite tesaṃ paccantanissitānaṃ paṭisedhāya amaccehi pariṇāyakehi bhaṭehi balatthehi parivutā pavāsaṃ gantvā ḍaṃsamakasavātātapapaṭipīḷitā samavisame paridhāvanti, mahāyuddhañca karonti, jīvitasaṃsayañca pāpuṇantī’’ ti?

」「大王！


‘‘ Netaṃ, bhante nāgasena, rajjasukhaṃ nāma, rajjasukhassa pariyesanāya pubbabhāgo eso, dukkhena, bhante nāgasena, rājāno rajjaṃ pariyesitvā rajjasukhaṃ anubhavanti, evaṃ, bhante nāgasena, rajjasukhaṃ dukkhena amissaṃ, aññaṃ taṃ rajjasukhaṃ, aññaṃ dukkhan’’ ti.

這不名為王權樂，這是為了王權樂之遍求的前部份，那先大德！


‘‘ Evameva kho, mahārāja, ekantasukhaṃ nibbānaṃ, na dukkhena missaṃ.

那先大德！


Ye pana taṃ nibbānaṃ pariyesanti, te kāyañca cittañca ātāpetvā ṭhānacaṅkamanisajjāsayanāhāraṃ pariggahetvā middhaṃ uparundhitvā āyatanāni paṭipīḷetvā kāyañca jīvitañca pariccajitvā dukkhena nibbānaṃ pariyesitvā ekantasukhaṃ nibbānaṃ anubhavanti, nihatapaccāmittā viya rājāno rajjasukhaṃ.

而凡遍求該涅槃者，他們使身與心痛苦後，掌握站立、經行、坐下、躺臥、食物後，抑制睡眠後，壓抑諸處後，遍捨身與命後，以苦遍求涅槃後，經驗一向樂的涅槃，如已擊敗敵人之國王們的王權樂那樣。


Evaṃ, mahārāja, ekantasukhaṃ nibbānaṃ, na dukkhena missaṃ, aññaṃ nibbānaṃ, aññaṃ dukkhanti.


‘ ‘ Aparampi , mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi ekantasukhaṃ nibbānaṃ, na dukkhena missaṃ, aññaṃ dukkhaṃ, aññaṃ nibbānanti.

像這樣，涅槃是一向樂的，是不與苦混雜的，涅槃是一，苦是另一。


Atthi, mahārāja, ācariyānaṃ sippavantānaṃ sippasukhaṃ nāmā’’ ti?

其次，大王！


‘‘ Āma, bhante, atthi ācariyānaṃ sippavantānaṃ sippasukhan’’ ti.

請你也聽更進一步的理由，以該理由涅槃是一向樂的，是不與苦混雜的，涅槃是一，苦是另一。


‘‘ Api nu kho taṃ, mahārāja, sippasukhaṃ dukkhena missan’’ ti?

有名為有技術老師們的技術樂？


」「是的，大德！


‘‘ Kissa pana te, mahārāja, ācariyā[ idaṃ padaṃ sī. pī. potthakesu natthi] ācariyānaṃ abhivādanapaccuṭṭhānena udakāharaṇagharasammajjanadantakaṭṭhamukhodakānuppadānena ucchiṭṭhapaṭiggahaṇaucchādananahāpanapādaparikammena sakacittaṃ nikkhipitvā paracittānuvattanena dukkhaseyyāya visamabhojanena kāyaṃ ātāpentī’’ ti?

那麼，為何那些老師對老師們以問訊迎接，以水的搬運、住家的打掃、齒木嗽口水的給與，以剩餘的之領受、按摩、沐浴、洗腳，放棄自己的心後以他人的心之順從，以睡不好，以不平順的飲食使身痛苦呢？


‘‘ Netaṃ, bhante nāgasena, sippasukhaṃ nāma, sippapariyesanāya pubbabhāgo eso, dukkhena, bhante nāgasena, ācariyā sippaṃ pariyesitvā sippasukhaṃ anubhavanti, evaṃ, bhante nāgasena, sippasukhaṃ dukkhena amissaṃ, aññaṃ taṃ sippasukhaṃ, aññaṃ dukkhan’’ ti.

那先大德！


這樣，技術樂是與苦不混雜的，那個技術樂是一，苦是另一。


Ye pana taṃ nibbānaṃ pariyesanti, te kāyañca cittañca ātāpetvā ṭhānacaṅkamanisajjāsayanāhāraṃ pariggahetvā middhaṃ uparundhitvā āyatanāni paṭipīḷetvā kāyañca jīvitañca pariccajitvā dukkhena nibbānaṃ pariyesitvā ekantasukhaṃ nibbānaṃ anubhavanti, ācariyā viya sippasukhaṃ.

而凡遍求該涅槃者，他們使身與心痛苦後，掌握站立、經行、坐下、躺臥、食物後，抑制睡眠後，壓抑諸處後，遍捨身與命後，以苦遍求涅槃後，經驗一向樂的涅槃，如老師們的技術樂那樣。


Evaṃ, mahārāja, ekantasukhaṃ nibbānaṃ, na dukkhena missaṃ, aññaṃ dukkhaṃ, aññaṃ nibbānan’’ ti.

大王！


‘‘ Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ ti.

」「好！


這樣，我像這樣接受這個。


10.‘‘ Bhante nāgasena,‘ nibbānaṃ nibbānan’ ti yaṃ vadesi, sakkā pana tassa nibbānassa rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitun’’ ti?

凡你說『涅槃、涅槃』者，那麼，能以比喻，或以理由，或以因由，或以推論表示該涅槃的色，或形態，或年齡，或量度？


‘‘ Appaṭibhāgaṃ, mahārāja, nibbānaṃ, na sakkā nibbānassa rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitun’’ ti.

」「大王，涅槃是無對等的，不能以比喻，或以理由，或以因由，或以推論表示涅槃的色，或形態，或年齡，或量度。


‘‘ Etampāhaṃ, bhante nāgasena, na sampaṭicchāmi, yaṃ atthidhammassa nibbānassa rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā apaññāpanaṃ, kāraṇena maṃ saññāpehī’’ ti.

我不能接受這個：凡存在法之涅槃的色，或形態，或年齡，或量度是以比喻，或以理由，或以因由，或以推論的不安立者，請你以理由說服我。


‘‘ Hotu, mahārāja, kāraṇena taṃ saññāpessāmi.

」「大王！


令它是，我將以理由說服你。


‘‘ Āma, bhante, attheso mahāsamuddo’’ ti.

有名為大海？


‘‘ Sace taṃ, mahārāja, koci evaṃ puccheyya‘ kittakaṃ, mahārāja, mahāsamudde udakaṃ, kati pana te sattā, ye mahāsamudde paṭivasantī’ ti, evaṃ puṭṭho tvaṃ, mahārāja, kinti tassa byākareyyāsī’’ ti?

當你被這樣問時，你將如何回答他？


‘‘ Sace maṃ, bhante, koci evaṃ puccheyya‘ kittakaṃ, mahārāja, mahāsamudde udakaṃ, kati pana te sattā, ye mahāsamudde paṭivasantī’ ti, tamahaṃ, bhante, evaṃ vadeyyaṃ‘ apucchitabbaṃ maṃ tvaṃ ambho purisa pucchasi, nesā pucchā kenaci pucchitabbā, ṭhapanīyo eso pañho.

你問我不應該被問的，這個問題不應該被任何人問，這個問題應該被擱置。


Avibhatto lokakkhāyikehi mahāsamuddo, na sakkā mahāsamudde udakaṃ pariminituṃ sattā vā ye tattha vāsamupagatāti evāhaṃ bhante tassa paṭivacanaṃ dadeyyan’’’ ti.

我會給與他這樣的回答。


‘ ‘ Kissa pana, tvaṃ mahārāja, atthidhamme mahāsamudde evaṃ paṭivacanaṃ dadeyyāsi, nanu vigaṇetvā[ minitvā( ka.)] tassa ācikkhitabbaṃ‘ ettakaṃ mahāsamudde udakaṃ, ettakā ca sattā mahāsamudde paṭivasantī’’ ti?

』應該被告知，不是嗎？


‘‘ Na sakkā, bhante, avisayo eso pañho’’ ti.

不能，這個問題是非[感官的]境域。


‘ ‘ Yathā , mahārāja, atthidhamme yeva mahāsamudde na sakkā udakaṃ parigaṇetuṃ[ pariminituṃ( ka.)] sattā vā ye tattha vāsamupagatā, evameva kho, mahārāja, atthidhammasseva nibbānassa na sakkā rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayituṃ, vigaṇeyya, mahārāja, iddhimā cetovasippatto mahāsamudde udakaṃ tatrāsaye ca satte, na tveva so iddhimā cetovasippatto sakkuṇeyya nibbānassa rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayituṃ.

其次，大王！


‘ ‘ Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi, atthidhammasseva nibbānassa na sakkā rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitunti.

在天神中有名為無色眾天神？


Atthi, mahārāja, devesu arūpakāyikā nāma devā’’ ti.

」「是的，大德！


‘‘ Āma, bhante, suyyati‘ atthi devesu arūpakāyikā nāma devā’’’ ti.

」「大王！


‘‘ Sakkā pana, mahārāja, tesaṃ arūpakāyikānaṃ devānaṃ rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitun’’ ti?

」「大王！


‘‘ Tena hi, mahārāja, natthi arūpakāyikā devā’’ ti?

」「大德！


‘‘ Atthi, bhante, arūpakāyikā devā, na ca sakkā tesaṃ rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitun’’ ti.

」「大王！


‘‘ Yathā, mahārāja, atthisattānaṃ yeva arūpakāyikānaṃ devānaṃ na sakkā rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayituṃ, evameva kho, mahārāja, atthidhammasseva nibbānassa na sakkā rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitun’’ ti.

「那先大德！


‘ ‘ Bhante nāgasena, hotu ekantasukhaṃ nibbānaṃ, na ca sakkā tassa rūpaṃ vā saṇṭhānaṃ vā vayaṃ vā pamāṇaṃ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayituṃ.

但有涅槃的德性被其它任何者跟隨進入比喻顯現的程度？


Atthi pana, bhante, nibbānassa guṇaṃ aññehi anupaviṭṭhaṃ kiñci opammanidassanamattan’’ ti?

屬於有色的沒有，但屬於德性的，某些比喻顯現的程度能表示。


‘‘ Sarūpato, mahārāja, natthi, guṇato pana sakkā kiñci opammanidassanamattaṃ upadassayitun’’ ti.

」「那先大德！


‘‘ Sādhu, bhante nāgasena, yathāhaṃ labhāmi nibbānassa guṇatopi ekadesaparidīpanamattaṃ, tathā sīghaṃ brūhi, nibbāpehi me hadayapariḷāhaṃ vinaya sītalamadhuravacanamālutenā’’ ti.

「大王！


‘ ‘ Padumassa, mahārāja, eko guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho, udakassa dve guṇā, agadassa tayo guṇā, mahāsamuddassa cattāro guṇā, bhojanassa pañca guṇā, ākāsassa dasa guṇā, maṇiratanassa tayo guṇā , lohitacandanassa tayo guṇā, sappimaṇḍassa tayo guṇā, girisikharassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti.

凡你說：『蓮花的一種德性被跟隨進入涅槃。


‘ ‘ Bhante nāgasena,‘ padumassa eko guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho’ ti yaṃ vadesi, katamo padumassa eko guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho’’ ti?

涅槃不被一切污染附著。


‘‘ Yathā, mahārāja, padumaṃ anupalittaṃ udakena, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sabbakilesehi anupalittaṃ.

「那先大德！


Ayaṃ, mahārāja, padumassa eko guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho’’ ti.

』什麼是水的二種德性被跟隨進入涅槃呢？


‘ ‘ Bhante nāgasena,‘ udakassa dve guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ ti yaṃ vadesi, katame udakassa dve guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti?

涅槃是清涼的、使一切污染的熱惱熄滅的。


‘‘ Yathā, mahārāja, udakaṃ sītalaṃ pariḷāhanibbāpanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sītalaṃ sabbakilesapariḷāhanibbāpanaṃ.

再者，大王！


Ayaṃ, mahārāja, udakassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

水是疲倦、乾涸、口渴、被炎暑耗盡的人畜所生口渴的調伏。


Puna caparaṃ, mahārāja, udakaṃ kilantatasitapipāsitaghammābhitattānaṃ janapasupajānaṃ pipāsāvinayanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ kāmataṇhābhavataṇhāvibhavataṇhāpipāsāvinayanaṃ.

大王！


Ayaṃ, mahārāja, udakassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

「那先大德！


Ime kho, mahārāja, udakassa dve guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti.

凡你說：『解毒劑的三種德性被跟隨進入涅槃。


‘ ‘ Bhante nāgasena,‘ agadassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ ti yaṃ vadesi, katame agadassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti?

同樣的，大王！


‘‘ Yathā, mahārāja, agado visapīḷitānaṃ sattānaṃ paṭisaraṇaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ kilesavisapīḷitānaṃ sattānaṃ paṭisaraṇaṃ.

再者，大王！


Ayaṃ, mahārāja, agadassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

涅槃是一切苦的結束者。


Puna caparaṃ, mahārāja, agado rogānaṃ antakaro, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sabbadukkhānaṃ antakaraṃ.

解毒劑是甘露(不死)。


Ayaṃ, mahārāja, agadassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

大王！


Puna caparaṃ, mahārāja, agado amataṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ amataṃ.

大王！


Ayaṃ, mahārāja, agadassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

「那先大德！


Ime kho, mahārāja, agadassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti.

凡你說：『大海的四種德性被跟隨進入涅槃。


‘ ‘ Bhante nāgasena,‘ mahāsamuddassa cattāro guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ ti yaṃ vadesi, katame mahāsamuddassa cattāro guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti?

同樣的，大王！


‘‘ Yathā, mahārāja, mahāsamuddo suñño sabbakuṇapehi, evameva kho, mahārāja , nibbānaṃ suññaṃ sabbakilesakuṇapehi.

再者，大王！


Ayaṃ, mahārāja , mahāsamuddassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

同樣的，大王！


Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo mahanto anorapāro, na paripūrati sabbasavantīhi, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ mahantaṃ anorapāraṃ, na pūrati sabbasattehi.

再者，大王！


Ayaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

同樣的，大王！


Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo mahantānaṃ bhūtānaṃ āvāso, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ mahantānaṃ arahantānaṃ vimalakhīṇāsavabalappattavasībhūtamahābhūtānaṃ āvāso.

再者，大王！


Ayaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

同樣的，大王！


Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo aparimitavividhavipulavīcipupphasaṃkusumito, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ aparimitavividhavipulaparisuddhavijjāvimuttipupphasaṃkusumitaṃ.


Ayaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa catuttho guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

凡你說：『食物的五種德性被跟隨進入涅槃。


Ime kho, mahārāja, mahāsamuddassa cattāro guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti.

」「大王！


‘ ‘ Bhante nāgasena,‘ bhojanassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ ti yaṃ vadesi, katame bhojanassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti?

大王！


‘‘ Yathā, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ āyudhāraṇaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sacchikataṃ jarāmaraṇanāsanato āyudhāraṇaṃ.

同樣的，大王！


Ayaṃ, mahārāja, bhojanassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

大王！


Puna caparaṃ, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ balavaḍḍhanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sacchikataṃ sabbasattānaṃ iddhibalavaḍḍhanaṃ.

涅槃被作證是一切眾生德性容色的產生。


Ayaṃ, mahārāja, bhojanassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

這是食物的第三種德性被跟隨進入涅槃。


Puna caparaṃ, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ vaṇṇajananaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sacchikataṃ sabbasattānaṃ guṇavaṇṇajananaṃ.

涅槃被作證是一切眾生一切污染苦惱的平息。


Ayaṃ, mahārāja, bhojanassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

這是食物的第四種德性被跟隨進入涅槃。


Puna caparaṃ, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ darathavūpasamanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sacchikataṃ sabbasattānaṃ sabbakilesadarathavūpasamanaṃ.

大王！


Ayaṃ, mahārāja, bhojanassa catuttho guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

大王！


Puna caparaṃ, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ jighacchādubbalyapaṭivinodanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sacchikataṃ sabbasattānaṃ sabbadukkhajighacchādubbalyapaṭivinodanaṃ.

』什麼是虛空的十種德性被跟隨進入涅槃呢？


Ayaṃ, mahārāja, bhojanassa pañcamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

」「大王！


Ime kho, mahārāja, bhojanassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti.

如虛空不出生、不衰老、不死亡、不死沒、不生起，是難征服的、盜賊不帶走的、不依止的、鳥行走的、無障礙的、無邊的。


‘ ‘ Bhante nāgasena,‘ ākāsassa dasa guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ ti yaṃ vadesi, katame ākāsassa dasa guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti?

同樣的，大王！


‘‘ Yathā, mahārāja, ākāso na jāyati, na jīyati, na mīyati, na cavati, na uppajjati, duppasaho, acorāharaṇo, anissito, vihagagamano, nirāvaraṇo, ananto.

這些是虛空的十種德性被跟隨進入涅槃。


Evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ na jāyati, na jīyati , na mīyati, na cavati, na uppajjati, duppasahaṃ, acorāharaṇaṃ, anissitaṃ, ariyagamanaṃ, nirāvaraṇaṃ, anantaṃ.

」「大王！


Ime kho, mahārāja, ākāsassa dasa guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti.

涅槃是如欲給與的。


‘ ‘ Bhante nāgasena,‘ maṇiratanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ ti yaṃ vadesi, katame maṇiratanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti?

同樣的，大王！


‘‘ Yathā, mahārāja, maṇiratanaṃ kāmadadaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ kāmadadaṃ.

再者，大王！


Ayaṃ, mahārāja, maṇiratanassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

同樣的，大王！


Puna caparaṃ, mahārāja, maṇiratanaṃ hāsakaraṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ hāsakaraṃ.

大王！


Ayaṃ, mahārāja, maṇiratanassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

「那先大德！


Puna caparaṃ, mahārāja, maṇiratanaṃ ujjotattakaraṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ ujjotattakaraṃ[ ujjotatthakaraṃ( sī. pī.), ujjotitatthakaraṃ( syā.)].

如赤栴檀是難獲得的。


Ayaṃ, mahārāja, maṇiratanassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

涅槃是難獲得的，大王！


Ime kho, mahārāja, maṇiratanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti.

再者，大王！


‘ ‘ Bhante nāgasena,‘ lohitacandanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ ti yaṃ vadesi, katame lohitacandanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti?

這是赤栴檀的第二種德性被跟隨進入涅槃。


‘‘ Yathā, mahārāja, lohitacandanaṃ dullabhaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ dullabhaṃ.

涅槃是被善人稱讚的，大王！


Ayaṃ, mahārāja, lohitacandanassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

這是赤栴檀的第三種德性被跟隨進入涅槃。


Puna caparaṃ, mahārāja, lohitacandanaṃ asamasugandhaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ asamasugandhaṃ.

「那先大德！


Ayaṃ, mahārāja, lohitacandanassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

凡你說：『熟酥醍醐的三種德性被跟隨進入涅槃。


Puna caparaṃ, mahārāja, lohitacandanaṃ sajjanapasatthaṃ[ sabbajanapasatthaṃ( syā.)], evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ ariyasajjanapasatthaṃ.

涅槃是德性之容色具足的，大王！


Ayaṃ, mahārāja, lohitacandanassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

這是熟酥醍醐的第一種德性被跟隨進入涅槃。


Ime kho, mahārāja, lohitacandanassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti.

熟酥醍醐是香(氣味)具足的。


‘ ‘ Bhante nāgasena,‘ sappimaṇḍassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ ti yaṃ vadesi, katame sappimaṇḍassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti?

熟酥醍醐是味道具足的。


‘‘ Yathā, mahārāja, sappimaṇḍo vaṇṇasampanno, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ guṇavaṇṇasampannaṃ.

這是熟酥醍醐的第三種德性被跟隨進入涅槃。


Ayaṃ, mahārāja, sappimaṇḍassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

這些是熟酥醍醐的三種德性被跟隨進入涅槃。


Puna caparaṃ, mahārāja, sappimaṇḍo gandhasampanno, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sīlagandhasampannaṃ.

凡你說：『峰頂的五種德性被跟隨進入涅槃。


Ayaṃ, mahārāja, sappimaṇḍassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

』什麼是種峰頂的五種德性被跟隨進入涅槃呢？


Puna caparaṃ, mahārāja, sappimaṇḍo rasasampanno, evameva kho , mahārāja, nibbānaṃ rasasampannaṃ.

涅槃是極高的，大王！


Ayaṃ, mahārāja, sappimaṇḍassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

再者，大王！


Ime kho, mahārāja, sappimaṇḍassa tayo guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti.

涅槃是不動搖的,，大王！


‘ ‘ Bhante nāgasena,‘ girisikharassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’ ti yaṃ vadesi, katame girisikharassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti?

涅槃對一切污染是難登上的，大王！


‘‘ Yathā, mahārāja, girisikharaṃ accuggataṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ accugataṃ.

再者，大王！


Ayaṃ, mahārāja, girisikharassa paṭhamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

同樣的，大王！


Puna caparaṃ, mahārāja, girisikharaṃ acalaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ acalaṃ.

再者，大王！


Ayaṃ, mahārāja, girisikharassa dutiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

同樣的，大王！


Puna caparaṃ, mahārāja, girisikharaṃ duradhirohaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ duradhirohaṃ sabbakilesānaṃ.

大王！


Ayaṃ, mahārāja, girisikharassa tatiyo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

那先大德！


Puna caparaṃ, mahārāja, girisikharaṃ sabbabījānaṃ avirūhanaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ sabbakilesānaṃ avirūhanaṃ.

11.涅槃之作證的問題 [目錄]


Ayaṃ, mahārāja, girisikharassa catuttho guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho.

11.「那先大德！


Puna caparaṃ, mahārāja, girisikharaṃ anunayappaṭighavippamuttaṃ, evameva kho, mahārāja, nibbānaṃ anunayappaṭighavippamuttaṃ.

這裡，凡任何正行者作證涅槃，他作證已生起的，還是使之生起後作證？


Ayaṃ, mahārāja, girisikharassa pañcamo guṇo nibbānaṃ anupaviṭṭho .

」「大王！


Ime kho, mahārāja, girisikharassa pañca guṇā nibbānaṃ anupaviṭṭhā’’ ti.

凡任何正行者作證涅槃，他非作證已生起的，非使之生起後作證，大王！


‘‘ Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ ti.


「那先大德！


11.‘‘ Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha‘ nibbānaṃ na atītaṃ, na anāgataṃ, na paccuppannaṃ, na uppannaṃ na anuppannaṃ na uppādanīyan’ ti.

這個問題請你不要作隱藏的後說明，請你作公開的、明顯的後生起意欲地、生起勇猛地說明：凡被你學得的，一切請你就在那裡散播，在這裡，這件事人們被迷惑、被生起疑惑、被躍入懷疑，使內在過失之箭被破裂[吧]。


Idha, bhante nāgasena, yo koci sammāpaṭipanno nibbānaṃ sacchikaroti, so uppannaṃ sacchikaroti, udāhu uppādetvā sacchikarotī’’ ti?

」「大王！


‘‘ Yo koci, mahārāja, sammāpaṭipanno nibbānaṃ sacchikaroti, so na uppannaṃ sacchikaroti, na uppādetvā sacchikaroti, api ca, mahārāja, atthesā nibbānadhātu, yaṃ so sammāpaṭipanno sacchikarotī’’ ti.

當正行者依勝者的教誡以慧作證涅槃。


‘ ‘ Mā, bhante nāgasena, imaṃ pañhaṃ paṭicchannaṃ katvā dīpehi, vivaṭaṃ pākaṭaṃ katvā dīpehi chandajāto ussāhajāto, yaṃ te sikkhitaṃ, taṃ sabbaṃ etthevākirāhi, etthāyaṃ jano sammūḷho vimatijāto saṃsayapakkhando, bhindetaṃ antodosasallan’’ ti.

大王！


‘‘ Atthesā, mahārāja, nibbānadhātu santā sukhā paṇītā, taṃ sammāpaṭipanno jinānusiṭṭhiyā saṅkhāre sammasanto paññāya sacchikaroti.

同樣的，大王！


Yathā, mahārāja, antevāsiko ācariyānusiṭṭhiyā vijjaṃ paññāya sacchikaroti, evameva kho, mahārāja, sammāpaṭipanno jinānusiṭṭhiyā paññāya nibbānaṃ sacchikaroti.

大王！


‘ ‘ Kathaṃ pana taṃ nibbānaṃ daṭṭhabbanti?

三種火應該被視為如火那樣，正行者應該被視為如落入火的男子那樣，涅槃應該被視為如無火的場所那樣。


Anītito nirupaddavato abhayato khemato santato sukhato sātato paṇītato sucito sītalato daṭṭhabbaṃ.

大王！


‘ ‘ Yathā, mahārāja, puriso bahukaṭṭhapuñjena jalitakaṭṭhitena agginā dayhamāno vāyāmena tato muñcitvā niraggikokāsaṃ pavisitvā tattha paramasukhaṃ labheyya, evameva kho, mahārāja, yo sammāpaṭipanno, so yoniso manasikārena byapagatatividhaggisantāpaṃ paramasukhaṃ nibbānaṃ sacchikaroti.

大王！


Yathā, mahārāja, aggi, evaṃ tividhaggi daṭṭhabbo;


yathā aggigato puriso, evaṃ sammāpaṭipanno daṭṭhabbo;

五種欲應該被視為如死屍那樣，正行者應該被視為如已落入死屍的男子那樣，涅槃應該被視為如無死屍的場所那樣。


yathā niraggikokāso, evaṃ nibbānaṃ daṭṭhabbaṃ.

大王！


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, puriso ahikukkuramanussakuṇapasarīravaḷañjakoṭṭhāsarāsigato kuṇapajaṭājaṭitantaramanupaviṭṭho vāyāmena tato muñcitvā nikkuṇapokāsaṃ pavisitvā tattha paramasukhaṃ labheyya, evameva kho, mahārāja, yo sammāpaṭipanno, so yoniso manasikārena byapagatakilesakuṇapaṃ paramasukhaṃ nibbānaṃ sacchikaroti.

大王！


Yathā, mahārāja, kuṇapaṃ, evaṃ pañca kāmaguṇā daṭṭhabbā;


yathā kuṇapagato puriso, evaṃ sammāpaṭipanno daṭṭhabbo;

緣生老病死屢屢被轉起的害怕應該被視為如害怕那樣，正行者應該被視為如恐懼的男子那樣，涅槃應該被視為如無害怕處那樣。


yathā nikkuṇapokāso, evaṃ nibbānaṃ daṭṭhabbaṃ.

大王！


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, puriso bhīto tasito kampito viparītavibbhantacitto vāyāmena tato muñcitvā daḷhaṃ thiraṃ acalaṃ abhayaṭṭhānaṃ pavisitvā tattha paramasukhaṃ labheyya, evameva kho, mahārāja, yo sammāpaṭipanno, so yoniso manasikārena byapagatabhayasantāsaṃ paramasukhaṃ nibbānaṃ sacchikaroti.

凡正行者他以如理作意，當已離開污染的垢穢爛泥時，作證最高安樂的涅槃。


Yathā, mahārāja, bhayaṃ, evaṃ jātijarābyādhimaraṇaṃ paṭicca aparāparaṃ pavattabhayaṃ daṭṭhabbaṃ;

利得恭敬與名聲應該被視為如泥沼那樣，正行者應該被視為如已落入泥沼的男子那樣，涅槃應該被視為如遍純淨離垢穢的地方那樣。


yathā bhīto puriso, evaṃ sammāpaṭipanno daṭṭhabbo;


yathā abhayaṭṭhānaṃ, evaṃ nibbānaṃ daṭṭhabbaṃ.

但，那位正行者如何作證涅槃呢？


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, puriso kiliṭṭhamalinakalalakaddamadese patito vāyāmena taṃ kalalakaddamaṃ apavāhetvā parisuddhavimaladesamupagantvā tattha paramasukhaṃ labheyya, evameva kho, mahārāja, yo sammāpaṭipanno, so yoniso manasikārena byapagatakilesamalakaddamaṃ paramasukhaṃ nibbānaṃ sacchikaroti.

大王！


Yathā, mahārāja, kalalaṃ, evaṃ lābhasakkārasiloko daṭṭhabbo;


yathā kalalagato puriso, evaṃ sammāpaṭipanno daṭṭhabbo;

如男子在炎熱的白天，在燃燒的、灼熱的、烤焦的鐵球上，從開端、中間、結束都沒看見任何可握持的地方。


yathā parisuddhavimaladeso, evaṃ nibbānaṃ daṭṭhabbaṃ.

同樣的，大王！


‘ ‘ Tañca pana nibbānaṃ sammāpaṭipanno kinti sacchikaroti?


Yo so, mahārāja, sammāpaṭipanno, so saṅkhārānaṃ pavattaṃ sammasati.

凡他觸知諸行之被轉起的，當他觸知被轉起的時，在那裡，他看見生，他看見老，他看見病，他看見死，在那裡，從開端、中間、結束都沒看見任何安樂的、合意的，在那裡，他沒看任何可握持的。


Pavattaṃ sammasamāno tattha jātiṃ passati jaraṃ passati byādhiṃ passati maraṇaṃ passati, na tattha kiñci sukhaṃ sātaṃ passati āditopi majjhatopi pariyosānatopi.


當沒看見他可握持的時，他在心中住立不喜樂，在身上掉入火熱，他無救護所、無歸依所，成為無歸依者，在諸有上厭。


Yathā, mahārāja, puriso divasasantatte ayoguḷe jalite tatte kaṭhite āditopi majjhatopi pariyosānatopi na kiñci gayhūpagaṃ padesaṃ passati, evameva kho, mahārāja, yo saṅkhārānaṃ pavattaṃ sammasati, so pavattaṃ sammasamāno tattha jātiṃ passati jaraṃ passati byādhiṃ passati maraṇaṃ passati, na tattha kiñci sukhaṃ sātaṃ passati āditopi majjhatopi pariyosānatopi.


So tattha[ idaṃ padadvayaṃ sī. pī. potthakesu natthi] na kiñci gayhūpagaṃ passati, tassa gayhūpagaṃ apassantassa citte arati saṇṭhāti, kāyasmiṃ ḍāho okkamati, so atāṇo asaraṇo asaraṇībhūto bhavesu nibbindati.

當他在被轉起的上成為害怕的看見者時，生起這樣的心：『然而，這被轉起的是熱惱的、燃燒的、許多苦的、許多絕望的，如果有人得到不被轉起的，這是寂靜的，這是勝妙的，即：一切行的止、一切依著的斷念、渴愛的滅盡、離貪、滅、涅槃。


‘ ‘ Yathā, mahārāja, puriso jalitajālaṃ mahantaṃ aggikkhandhaṃ paviseyya, so tattha atāṇo asaraṇo asaraṇībhūto aggimhi nibbindeyya, evameva kho, mahārāja, tassa gayhūpagaṃ apassantassa citte arati saṇṭhāti, kāyasmiṃ ḍāho okkamati, so atāṇo asaraṇo asaraṇībhūto bhavesu nibbindati.

大王！


‘ ‘ Tassa pavatte bhayadassāvissa evaṃ cittaṃ uppajjati‘ santattaṃ kho panetaṃ pavattaṃ sampajjalitaṃ bahudukkhaṃ bahūpāyāsaṃ, yadi koci labhetha appavattaṃ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ, yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānan’ ti.

在被轉起的上成為害怕的看見者時，在不被轉起的上心躍入、得到自信，被欣喜、被滿足：『已得到我的出離。


Iti hetaṃ[ hitaṃ( sī.), hi idaṃ( pī.)] tassa appavatte cittaṃ pakkhandati pasīdati pahaṃsayati tusayati[ pahaṃsīyati kuhīyati( sī. pī.)]‘ paṭiladdhaṃ kho me nissaraṇan’ ti.

他在為了不被轉起的道路上努力，尋求、修習、多作，對他，為了那個目的住立念，為了那個目的住立活力，為了那個目的住立喜，當他的那個心屢屢作意時，他越過被轉起的後，進入不被轉起的。


‘ ‘ Yathā, mahārāja, puriso vippanaṭṭho videsapakkhando nibbāhanamaggaṃ disvā tattha pakkhandati pasīdati pahaṃsayati tusayati[ pahaṃsīyati kuhīyati( sī. pī.)]‘ paṭiladdho me nibbāhanamaggo’ ti, evameva kho, mahārāja, pavatte bhayadassāvissa appavatte cittaṃ pakkhandati pasīdati pahaṃsayati tusayati[ pahaṃsīyati kuhīyati( sī. pī.)]‘ paṭiladdhaṃ kho me nissaraṇan’ ti.

12.「那先大德！


‘ ‘ So appavattatthāya maggaṃ āyūhati gavesati bhāveti bahulīkaroti, tassa tadatthaṃ sati santiṭṭhati, tadatthaṃ vīriyaṃ santiṭṭhati, tadatthaṃ pīti santiṭṭhati, tassa taṃ cittaṃ aparāparaṃ manasikaroto pavattaṃ samatikkamitvā appavattaṃ okkamati, appavattamanuppatto, mahārāja, sammāpaṭipanno‘ nibbānaṃ sacchikarotī’ ti vuccatī’’ ti.

如果沒有涅槃的放置處所，那樣的話，沒有涅槃。


‘‘ Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ ti.

而凡那個涅槃的作證者，他們的作證是不真實的。


那先大德！


12.‘‘ Bhante nāgasena, atthi so padeso puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya uddhaṃ vā adho vā tiriyaṃ vā, yattha nibbānaṃ sannihitan’’ ti?

如大地土地有穀物的生成，花有香氣的生成，樹叢有花的生成，樹有果實的生成，礦場有寶物的生成，在那裡，凡任何人想要任何東西，他走到那裡後一一取走。


‘‘ Natthi, mahārāja, so padeso puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya uddhaṃ vā adho vā tiriyaṃ vā, yattha nibbānaṃ sannihitan’’ ti.

因為沒有涅槃的生成處所，因此我說：『沒有涅槃。


‘ ‘ Yadi, bhante nāgasena, natthi nibbānassa sannihitokāso, tena hi natthi nibbānaṃ?

』而凡那個涅槃的作證者，他們的作證是不真實的。


Yesañca taṃ nibbānaṃ sacchikataṃ, tesampi sacchikiriyā micchā, kāraṇaṃ tattha vakkhāmi, yathā, bhante nāgasena, mahiyā dhaññuṭṭhānaṃ khettaṃ atthi, gandhuṭṭhānaṃ pupphaṃ atthi, pupphuṭṭhānaṃ gumbo atthi, phaluṭṭhānaṃ rukkho atthi, ratanuṭṭhānaṃ ākaro atthi, tattha yo koci yaṃ yaṃ icchati, so tattha gantvā taṃ taṃ harati, evameva kho, bhante nāgasena, yadi nibbānaṃ atthi, tassa nibbānassa uṭṭhānokāsopi icchitabbo, yasmā ca kho, bhante nāgasena, nibbānassa uṭṭhānokāso natthi, tasmā natthi nibbānanti brūmi, yesañca nibbānaṃ sacchikataṃ, tesampi sacchikiriyā micchā’’ ti.

有涅槃，沒有它的放置處所，正行者以如理作意作證涅槃。


‘ ‘ Natthi , mahārāja, nibbānassa sannihitokāso, atthi cetaṃ nibbānaṃ, sammāpaṭipanno yoniso manasikārena nibbānaṃ sacchikaroti.

令不許有涅槃的放置處所，但有那個處，住立在該處的正行者作證涅槃？


Yathā pana, mahārāja, atthi aggi nāma, natthi tassa sannihitokāso, dve kaṭṭhāni saṅghaṭṭento aggiṃ adhigacchati.

「大德！


Evameva kho, mahārāja, atthi nibbānaṃ, natthi tassa sannihitokāso, sammāpaṭipanno yoniso manasikārena nibbānaṃ sacchikaroti.

」「大王！


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, atthi satta ratanāni nāma.


Seyyathidaṃ, cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanaṃ.

有戒處，住立在戒上的如理作意者，即使在釋迦、臾那，即使在支那、韃靼，即使在亞歷山大，即使在尼棍巴，即使在迦尸、憍薩羅，即使在迦濕彌羅，即使在健陀羅，即使在山頂，即使在梵天世界，即使在任何處，住立在該處的正行者作證涅槃。


Na ca tesaṃ ratanānaṃ sannihitokāso atthi, khattiyassa pana sammāpaṭipannassa paṭipattibalena tāni ratanāni upagacchanti.

大王！


Evameva kho, mahārāja, atthi nibbānaṃ, natthi tassa sannihitokāso, sammāpaṭipanno yoniso manasikārena nibbānaṃ sacchikarotī’’ ti.

如凡任何有眼的男子，即使在釋迦、臾那，即使在支那、韃靼，即使在亞歷山大，即使在尼棍巴，即使在迦尸、憍薩羅，即使在迦濕彌羅，即使在健陀羅，即使在山頂，即使在梵天世界，即使在任何處，住立在該處者看見天空。


‘ ‘ Bhante nāgasena, nibbānassa sannihitokāso mā hotu, atthi pana taṃ ṭhānaṃ, yattha ṭhito sammāpaṭipanno nibbānaṃ sacchikarotī’’ ti?


‘‘ Āma, mahārāja , atthi taṃ ṭhānaṃ, yattha ṭhito sammāpaṭipanno nibbānaṃ sacchikarotī’’ ti.

住立在戒上的如理作意者，即使在釋迦、臾那……（中略）即使在任何處，住立在該處的正行者作證涅槃。


‘ ‘ Katamaṃ pana, bhante, taṃ ṭhānaṃ, yattha ṭhito sammāpaṭipanno nibbānaṃ sacchikarotī’’ ti?

大王！