4.難題的問題


1.神通力品 [目錄]


1. Atha kho milindo rājā katāvakāso nipacca garuno pāde sirasi añjaliṃ katvā etadavoca‘‘ bhante nāgasena, ime titthiyā evaṃ bhaṇanti[ vañco bhavati aphalo( sī. pī. ka.)]‘ yadi buddho pūjaṃ sādiyati, na parinibbuto buddho saṃyutto lokena antobhaviko lokasmiṃ lokasādhāraṇo, tasmā tassa kato adhikāro avañjho bhavati saphalo.

這些外道這麼說：『如果佛陀受用供養，則佛陀是未般涅槃者、與世間有關係者、在世間內存在者、共世間者，因此，對他所作的熱望是功不唐捐的、有果的。


Yadi parinibbuto visaṃyutto lokena nissaṭo sabbabhavehi, tassa pūjā nuppajjati, parinibbuto na kiñci sādiyati, asādiyantassa kato adhikāro vañjho bhavati aphalo’ ti ubhato koṭiko eso pañho, neso visayo appattamānasānaṃ, mahantānaṃ yeveso visayo, bhindetaṃ diṭṭhijālaṃ ekaṃse ṭhapaya, taveso pañho anuppatto, anāgatānaṃ jinaputtānaṃ cakkhuṃ dehi paravādaniggahāyā’’ ti.

』這是兩難的問題，這不是心意未達成者的領域，僅是偉大者的領域，願裂破那個見網，請你在一邊上使之住立。


Thero āha‘‘ parinibbuto, mahārāja, bhagavā, na ca bhagavā pūjaṃ sādiyati, bodhimūle yeva tathāgatassa sādiyanā pahīnā, kiṃ pana anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbutassa.

世尊是般涅槃者，且世尊不受用供養。


Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā–

在菩提樹下，如來的受用就已捨斷，更何況對般涅槃於無餘涅槃界者。


‘ ‘‘ Pūjiyantā[ pūjitā( syā.)] asamasamā, sadevamānusehi te;

這也被法將舍利弗上座說：


Na sādiyanti sakkāraṃ, buddhānaṃ esa dhammatā’’’ ti.

『無完全相等者們，他們是應該被包括天-人們尊敬者，


Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, putto vā pituno vaṇṇaṃ bhāsati, pitā vā puttassa vaṇṇaṃ bhāsati, na cetaṃ kāraṇaṃ paravādānaṃ niggahāya, pasādappakāsanaṃ nāmetaṃ, iṅgha me tvaṃ tattha kāraṇaṃ sammā brūhi sakavādassa patiṭṭhāpanāya diṭṭhijālaviniveṭhanāyā’’ ti.

在正確理由那裡，為了見網的解開，請你為我說自己確立的言說。


Thero āha‘‘ parinibbuto, mahārāja, bhagavā, na ca bhagavā pūjaṃ sādiyati, asādiyantasseva tathāgatassa devamanussā dhāturatanaṃ vatthuṃ karitvā tathāgatassa ñāṇaratanārammaṇena sammāpaṭipattiṃ sevantā tisso sampattiyo paṭilabhanti.

天-人們為即便無受用的如來舍利寶作依處後，以如來的智寶為所緣，成為正確行道的從事者，他們得到三種成就。


‘ ‘ Yathā , mahārāja, mahatimahāaggikkhandho pajjalitvā nibbāyeyya, api nu kho so, mahārāja, mahāaggikkhandho sādiyati tiṇakaṭṭhupādānan’’ ti?

是否那個大火聚還受用草木燃料呢？


‘‘ Jalamānopi so, bhante, mahāaggikkhandho tiṇakaṭṭhupādānaṃ na sādiyati, kiṃ pana nibbuto upasanto acetano sādiyati?

當燃燒時，那個大火聚也不受用草木燃料，那麼，為何已寂靜的、已止息的、無意識的它受用呢？


‘‘ Tasmiṃ pana, mahārāja, aggikkhandhe uparate upasante loke aggi suñño hotī’’ ti.

那麼，在那個大火聚已止息、已寂靜時，火在世間中是空的？


‘‘ Na hi, bhante, kaṭṭhaṃ aggissa vatthu hoti upādānaṃ, ye keci manussā aggikāmā, te attano thāmabalavīriyena paccattapurisakārena kaṭṭhaṃ manthayitvā[ madditvā( ka.)] aggiṃ nibbattetvā tena agginā aggikaraṇīyāni kammāni karontī’’ ti.

木材是火的燃料依處，凡任何想要火的人，他們以自己的剛毅力之活力，以各自的男子氣概(勇猛)鑽動木材後使火產生，然後以那個火做火應該被作的工作。


‘‘ Tena hi, mahārāja, titthiyānaṃ vacanaṃ micchā bhavati‘ asādiyantassa kato adhikāro vañjho bhavati aphalo’ ti.

那樣的話，外道的言語是錯誤的：『對不受用者所作的熱望是徒然白費的、無果的。


‘ ‘ Yathā, mahārāja, mahatimahāaggikkhandho pajjali, evameva bhagavā dasasahassiyā[ dasasahassimhi( sī. pī. ka.)] lokadhātuyā buddhasiriyā pajjali.

大王！


Yathā, mahārāja, mahatimahāaggikkhandho pajjalitvā nibbuto, evameva bhagavā dasasahassiyā lokadhātuyā buddhasiriyā pajjalitvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto.

如已熄滅的火聚不受用草木燃料。


Yathā, mahārāja, nibbuto aggikkhandho tiṇakaṭṭhupādānaṃ na sādiyati, evameva kho lokahitassa sādiyanā pahīnā upasantā.

大王！


Yathā, mahārāja, manussā nibbute aggikkhandhe anupādāne attano thāmabalavīriyena paccattapurisakārena kaṭṭhaṃ manthayitvā aggiṃ nibbattetvā tena agginā aggikaraṇīyāni kammāni karonti, evameva kho devamanussā tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva dhāturatanaṃ vatthuṃ karitvā tathāgatassa ñāṇaratanārammaṇena sammāpaṭipattiṃ sevantā tisso sampattiyo paṭilabhanti, imināpi, mahārāja, kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphalo.

其次，大王！


‘ ‘ Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi yena kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphalo.

如大的大風吹後會停止，大王！


Yathā, mahārāja, mahatimahāvāto vāyitvā uparameyya, api nu kho so, mahārāja, uparato vāto sādiyati puna nibbattāpanan’’ ti?

已停止風的思惟或作意不進一步地成為再現，什麼原因呢？


‘‘ Na hi, bhante, uparatassa vātassa ābhogo vā manasikāro vā puna nibbattāpanāya’’.

」「大王！


‘‘ Kiṃ kāraṇaṃ’’?


是否已停止的風也離開『風』的名稱呢？


‘‘ Api nu tassa, mahārāja, uparatassa vātassa vātoti samaññā apagacchatī’’ ti?

這確實不是。


‘‘ Na hi, bhante, tālavaṇṭavidhūpanāni vātassa uppattiyā paccayā, ye keci manussā uṇhābhitattā pariḷāhaparipīḷitā, te tālavaṇṭena vā vidhūpanena vā attano thāmabalavīriyena paccattapurisakārena taṃ nibbattetvā tena vātena uṇhaṃ nibbāpenti pariḷāhaṃ vūpasamentī’’ ti.

那樣的話，外道的言語是錯誤的：『對不受用者所作的熱望是徒然白費的、無果的。


如大的大風吹。


‘ ‘ Yathā, mahārāja, mahatimahāvāto vāyi, evameva bhagavā dasasahassiyā lokadhātuyā sītalamadhurasantasukhumamettāvātena upavāyi.

如大的大風吹後已停止。


Yathā, mahārāja, mahatimahāvāto vāyitvā uparato, evameva bhagavā sītalamadhurasantasukhumamettāvātena upavāyitvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto.

已停止的風不更進一步地受用再現。


Yathā, mahārāja, uparato vāto puna nibbattāpanaṃ na sādiyati, evameva lokahitassa sādiyanā pahīnā upasantā.

如那些被熱耗盡、遍燒、傷害的人。


Yathā, mahārāja, te manussā uṇhābhitattā pariḷāhaparipīḷitā, evameva devamanussā tividhaggisantāpapariḷāhaparipīḷitā.

如以多羅樹葉扇子為緣有風的產生。


Yathā tālavaṇṭavidhūpanāni vātassa nibbattiyā paccayā honti, evameva tathāgatassa dhātu ca ñāṇaratanañca paccayo hoti tissannaṃ sampattīnaṃ paṭilābhāya.

如被熱耗盡、遍燒、傷害的人，他們以多羅樹葉或以扇子使風產生後，使熱冷卻，使熱惱平息。


Yathā manussā uṇhābhitattā pariḷāhaparipīḷitā tālavaṇṭena vā vidhūpanena vā vātaṃ nibbattetvā uṇhaṃ nibbāpenti pariḷāhaṃ vūpasamenti, evameva devamanussā tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva dhātuñca ñāṇaratanañca pūjetvā kusalaṃ nibbattetvā tena kusalena tividhaggisantāpapariḷāhaṃ nibbāpenti vūpasamenti.

其次，大王！


Imināpi, mahārāja, kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti.

如男子打鼓後會產生聲音，凡那個被男子產生的鼓聲，那個聲音會消失，大王！


‘ ‘ Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi paravādānaṃ niggahāya.


Yathā, mahārāja, puriso bheriṃ ākoṭetvā saddaṃ nibbatteyya, yo so bherisaddo purisena nibbattito, so saddo antaradhāyeyya, api nu kho so, mahārāja, saddo sādiyati puna nibbattāpanan’’ ti?

那個聲音已消失，對它的生起，沒有更進一步的思惟或作意，在一次所產生的鼓聲已消失時，那個鼓聲已被斷絕，大德！


‘‘ Na hi, bhante, antarahito so saddo, natthi tassa puna uppādāya ābhogo vā manasikāro vā, sakiṃ nibbatte bherisadde antarahite so bherisaddo samucchinno hoti.

」「同樣的，大王！


Bherī pana, bhante, paccayo hoti saddassa nibbattiyā, atha puriso paccaye sati attajena vāyāmena bheriṃ akoṭetvā saddaṃ nibbattetī’’ ti.

世尊是使戒、定、慧、解脫、解脫知見遍滿舍利寶、法、律、教誡的大師，除了自己已般涅槃於無餘涅槃界之外，在世尊般涅槃時，成就的獲得並沒被斷絕。


‘‘ Evameva kho, mahārāja, bhagavā sīlasamādhipaññāvimuttivimuttiñāṇadassanaparibhāvitaṃ dhāturatanañca dhammañca vinayañca anusiṭṭhañca[ anusatthiñca( sī. pī.)] satthāraṃ ṭhapayitvā sayaṃ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto, na ca parinibbute bhagavati sampattilābho upacchinno hoti, bhavadukkhapaṭipīḷitā sattā dhāturatanañca dhammañca vinayañca anusiṭṭhañca paccayaṃ karitvā sampattikāmā sampattiyo paṭilabhanti, imināpi, mahārāja, kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti.

但這不應該被看作這樣，阿難！


‘ ‘ Diṭṭhañcetaṃ, mahārāja, bhagavatā anāgatamaddhānaṃ.

凡你們被我教導、告知的法與律，我死後就是你們的大師。


Kathitañca bhaṇitañca ācikkhitañca‘ siyā kho panānanda, tumhākaṃ evamassa atītasatthukaṃ pāvacanaṃ natthi no satthāti, na kho panetaṃ, ānanda, evaṃ daṭṭhabbaṃ, yo vo, ānanda, mayā dhammo ca vinayo ca desito paññatto, so vo mamaccayena satthā’ ti.

[DN.16, 216段]』對已般涅槃、即便無受用的如來所作的熱望是功不唐捐的、有果的，那個那些外道的言語是錯誤的、不實的、離真實的、虛假的、違反的、顛倒的，是苦之施與者，有『應該去苦界的苦果報。


Parinibbutassa tathāgatassa asādiyantassa kato adhikāro vañjho bhavati aphaloti, taṃ tesaṃ titthiyānaṃ vacanaṃ micchā abhūtaṃ vitathaṃ alikaṃ viruddhaṃ viparītaṃ dukkhadāyakaṃ dukkhavipākaṃ apāyagamanīyanti.

大王！


‘ ‘ Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi yena kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphalo.

」「大王！


Sādiyati nu kho, mahārāja, ayaṃ mahāpathavī‘ sabbabījāni mayi saṃviruhantū’’’ ti?

那麼，為何那些種子在不受用的大地上全生長，然後成為強壯根之結縛住立的，樹幹堅實枝條廣布的，持有花果的呢？


」「大德！


‘‘ Kissa pana tāni, mahārāja, bījāni asādiyantiyā mahāpathaviyā saṃviruhitvā daḷhamūlajaṭāpatiṭṭhitā khandhasārasākhāparivitthiṇṇā pupphaphaladharā hontī’’ ti?

大地雖不受用，它對那些種子是依處緣，它給與生長，那些種子依止那個依處後，以那個緣完全生長，然後成為強壯根之結縛住立的，樹幹堅實枝條廣布的，持有花果的。


‘‘ Asādiyantīpi, bhante, mahāpathavī tesaṃ bījānaṃ vatthuṃ hoti paccayaṃ deti viruhanāya, tāni bījāni taṃ vatthuṃ nissāya tena paccayena saṃviruhitvā daḷhamūlajaṭāpatiṭṭhitā khandhasārasākhāparivitthiṇṇā pupphaphaladharā hontī’’ ti.

那樣的話，外道們在自己的言說上是破滅的、破壞的、違反的，如果他們說：『對不受用者所作的熱望是徒然白費的、無果的。


‘‘ Tena hi, mahārāja, titthiyā sake vāde naṭṭhā honti hatā viruddhā, sace te bhaṇanti‘ asādiyantassa kato adhikāro vañjho bhavati aphalo’ ti.

如大地不受用任何事物，這樣，如來不受用任何事物。


‘ ‘ Yathā, mahārāja, mahāpathavī, evaṃ tathāgato arahaṃ sammāsambuddho.

大王！


Yathā, mahārāja, mahāpathavī na kiñci sādiyati, evaṃ tathāgato na kiñci sādiyati.


Yathā, mahārāja, tāni bījāni pathaviṃ nissāya saṃviruhitvā daḷhamūlajaṭāpatiṭṭhitā khandhasārasākhāparivitthiṇṇā pupphaphaladharā honti, evaṃ devamanussā tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva dhātuñca ñāṇaratanañca nissāya daḷhakusalamūlapatiṭṭhitā samādhikkhandhadhammasārasīlasākhāparivitthiṇṇā vimuttipupphasāmaññaphaladharā honti, imināpi, mahārāja , kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti.

是否這些駱駝、公牛、


」「大王！


Sādiyanti nu kho, mahārāja, ime oṭṭhā goṇā gadrabhā ajā pasū manussā antokucchismiṃ kimikulānaṃ sambhavan’’ ti?

」「大德！


‘‘ Kissa pana te, mahārāja, kimayo tesaṃ asādiyantānaṃ antokucchismiṃ sambhavitvā bahuputtanattā vepullataṃ pāpuṇantī’’ ti?

」「同樣的，大王！


‘‘ Pāpassa, bhante, kammassa balavatāya asādiyantānaṃ yeva tesaṃ sattānaṃ antokucchismiṃ kimayo sambhavitvā bahuputtanattā vepullataṃ pāpuṇantī’’ ti.

其次，大王！


‘‘ Evameva kho, mahārāja, tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva dhātussa ca ñāṇārammaṇassa ca balavatāya tathāgate kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti.

這些人們受用這九十八種病在身體中產生？


是以前世所作的惡行。


Sādiyanti nu kho, mahārāja, ime manussā ime aṭṭhanavuti rogā kāye nibbattantū’’ ti?

如果前世所作不善在此世被感受，大王！


‘‘ Kissa pana te, mahārāja, rogā asādiyantānaṃ kāye nipatantī’’ ti?

大王！


‘‘ Pubbe katena, bhante, duccaritenā’’ ti.


‘‘ Yadi, mahārāja, pubbe kataṃ akusalaṃ idha vedanīyaṃ hoti, tena hi, mahārāja, pubbe katampi idha katampi kusalākusalaṃ kammaṃ avañjhaṃ bhavati saphalanti.

往昔名為難陀葛的夜叉襲擊舍利弗上座後進入地中[SA.1330, 陷入地中]被你聽聞？


Imināpi, mahārāja, kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti.

它被聽聞，這是世間中眾所周知的。


‘ ‘ Sutapubbaṃ pana tayā, mahārāja, nandako nāma yakkho theraṃ sāriputtaṃ āsādayitvā pathaviṃ paviṭṭho’’ ti?

」「大德！


‘‘ Āma, bhante, suyyati, loke pākaṭo eso’’ ti.


‘‘ Api nu kho, mahārāja, thero sāriputto sādiyi nandakassa yakkhassa mahāpathavigilanan’’ ti [ pavattamānepi( syā.)].

即當使包括天神的世間膨脹，即使當日月跌落到地上，即使當須彌山王散落，舍利弗上座也不會受用他人的苦，那是什麼原因？


‘‘ Ubbattiyantepi, bhante, sadevake loke patamānepi chamāyaṃ candimasūriye vikirantepi sinerupabbatarāje thero sāriputto na parassa dukkhaṃ sādiyeyya.

以使原因根除的狀態，即使對奪命者舍利弗上座也不會產生(作)憤怒。


Yena hetunā thero sāriputto kujjheyya vā dusseyya vā, so hetu therassa sāriputtassa samūhato samucchinno, hetuno samugghātitattā, bhante, thero sāriputto jīvitahārakepi kopaṃ na kareyyā’’ ti.

」「大王！


‘‘ Yadi, mahārāja , thero sāriputto nandakassa yakkhassa pathavigilanaṃ na sādiyi, kissa pana nandako yakkho pathaviṃ paviṭṭho’’ ti?

大王！


‘‘ Akusalassa, bhante, kammassa balavatāyā’’ ti.

那樣的話，雖對不善業的力勢無受用者所作的熱望也是功不唐捐的、有果的。


‘‘ Yadi, mahārāja, akusalassa kammassa balavatāya nandako yakkho pathaviṃ paviṭṭho, asādiyantassāpi kato aparādho avañjho bhavati saphalo.

也以這個理由，對已般涅槃、即便無受用的如來所作的熱望是功不唐捐的、有果的。


Tena hi, mahārāja, akusalassapi kammassa balavatāya asādiyantassa kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti.

現在那些進入到大地的人們有多少，在那裡，有你的聽聞嗎？


請你宣布。


‘ ‘ Kati nu kho te, mahārāja, manussā, ye etarahi mahāpathaviṃ paviṭṭhā, atthi te tattha savaṇan’’ ti?

」「這個被我聽聞：『女學生婆羅門基者、釋迦族的蘇玻弗多、提婆達多上座、難陀葛夜叉、學生婆羅門難陀。


這五人已進入大地。


」「大王！


‘‘ Ciñcamāṇavikā, bhante, suppabuddho ca sakko, devadatto ca thero, nandako ca yakkho, nando ca māṇavakoti.

是否世尊與弟子們受用這些人的大地之進入呢？


Sutametaṃ, bhante, ime pañca janā mahāpathaviṃ paviṭṭhā’’ ti.

」「大王！


‘‘ Bhagavati ca, bhante, sāvakesu cā’’ ti.

那樣的話，對已般涅槃、即便無受用的如來所作的熱望是功不唐捐的、有果的。


‘‘ Api nu kho, mahārāja , bhagavā vā sāvakā vā sādiyiṃsu imesaṃ mahāpathavipavisanan’’ ti?

「那先大德！


‘‘ Tena hi, mahārāja, tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphalo’’ ti.

甚深的問題被善教授、被作明顯，秘密被顯示，打結處被打破，密叢被作非密叢，異說被毀滅，惡見被破壞， 惡外道的無光輝被生起，你是眾主之殊勝者、最頂尖者、常侍者。


‘‘ Suviññāpito, bhante nāgasena, pañho gambhīro uttānīkato, guyhaṃ vidaṃsitaṃ , gaṇṭhi bhinno, gahanaṃ agahanaṃ kataṃ, naṭṭhā paravādā, bhaggā kudiṭṭhī, nippabhā jātā kutitthiyā, tvaṃ gaṇīvarapavaramāsajjā’’ ti.

」「是的，大王！


2.‘‘ Bhante nāgasena, buddho sabbaññū’’ ti?

世尊是一切知者，但世尊的智見不常恆地、持續地被現起，世尊的一切知智是依靠貫注的，使之貫注後凡想要的他知道。


‘‘ Āma, mahārāja, bhagavā sabbaññū, na ca bhagavato satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhitaṃ, āvajjanapaṭibaddhaṃ bhagavato sabbaññutañāṇaṃ, āvajjitvā yadicchakaṃ jānātī’’ ti.

」「大王！


‘‘ Tena hi, bhante nāgasena, buddho asabbaññūti.


Yadi tassa pariyesanāya sabbaññutañāṇaṃ hotī’’ ti.

一百輛貨車的稻米，以一車有六個半阿曼那與兩頓巴的稻米，在一彈指剎那時，心轉起者使好幾十萬稻米被住立著，他能走到遍盡、遍取？


‘‘ Vāhasataṃ kho, mahārāja, vīhīnaṃ aḍḍhacūḷañca vāhā vīhisattambaṇāni dve ca tumbā ekaccharākkhaṇe pavattacittassa ettakā vīhī lakkhaṃ ṭhapīyamānā[ ṭhapīyamāne( sī. pī.)] parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyyuṃ?

凡那些有貪、有瞋、有癡、有污染、身未被修習、戒未被修習、心未被修習、慧未被修習者，他們的那個心重地生起，徐緩地轉起。


‘ ‘ Tatrime sattavidhā cittā pavattanti, ye te, mahārāja, sarāgā sadosā samohā sakilesā abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā, tesaṃ taṃ cittaṃ garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati.

如當延伸的、龐大的、廣大的、纏繞糾纏的、枝條結縛糾纏的竹莖被拉時，它是重的，到來是徐緩的，什麼原因呢？


Yathā, mahārāja, vaṃsanāḷassa vitatassa visālassa vitthiṇṇassa saṃsibbitavisibbitassa sākhājaṭājaṭitassa ākaḍḍhiyantassa garukaṃ hoti āgamanaṃ dandhaṃ.

同樣的，大王！


凡那些有貪、有瞋、有癡、有污染、身未被修習、戒未被修習、心未被修習、慧未被修習者，他們的那個心重地生起，徐緩地轉起，什麼原因呢？


Evameva kho, mahārāja, ye te sarāgā sadosā samohā sakilesā abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā, tesaṃ taṃ cittaṃ garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati.

在那裡，這第二種心來到被分別：大王！


Saṃsibbitavisibbitattā kilesehi, idaṃ paṭhamaṃ cittaṃ.


‘ ‘ Tatridaṃ dutiyaṃ cittaṃ vibhattamāpajjati– ye te, mahārāja, sotāpannā pihitāpāyā diṭṭhippattā viññātasatthusāsanā, tesaṃ taṃ cittaṃ tīsu ṭhānesu lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati.

是在三處心的遍純淨狀態，上方污染的未被捨斷狀態。


Uparibhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati.

大王！


Tīsu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṃ appahīnattā.

如當三結節已遍純淨的、上方枝條結縛糾纏的竹莖被拉時，在三結節的範圍它快速地來，從那裡的上方是僵硬的。


Yathā, mahārāja, vaṃsanāḷassa tipabbagaṇṭhiparisuddhassa upari sākhājaṭājaṭitassa ākaḍḍhiyantassa yāva tipabbaṃ tāva lahukaṃ eti, tato upari thaddhaṃ.

是下方已遍純淨的狀態、上方枝條結縛糾纏的狀態。


同樣的，大王！


Heṭṭhā parisuddhattā upari sākhājaṭājaṭitattā.


Evameva kho, mahārāja, ye te sotāpannā pihitāpāyā diṭṭhippattā viññātasatthusāsanā, tesaṃ taṃ cittaṃ tīsu ṭhānesu lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, uparibhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati.

是在三處心的遍純淨狀態，上方污染的未被捨斷狀態。


Tīsu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṃ appahīnattā, idaṃ dutiyaṃ cittaṃ.

在那裡，這第三種心來到被分別：大王！


‘ ‘ Tatridaṃ tatiyaṃ cittaṃ vibhattamāpajjati– ye te, mahārāja, sakadāgāmino, yesaṃ rāgadosamohā tanubhūtā, tesaṃ taṃ cittaṃ pañcasu ṭhānesu lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, uparibhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati.

是在五處心的遍純淨狀態，上方污染的未被捨斷狀態。


Pañcasu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṃ appahīnattā.

大王！


Yathā, mahārāja, vaṃsanāḷassa pañcapabbagaṇṭhiparisuddhassa upari sākhājaṭājaṭitassa ākaḍḍhiyantassa yāva pañcapabbaṃ tāva lahukaṃ eti, tato upari thaddhaṃ.

是下方已遍純淨的狀態、上方枝條結縛糾纏的狀態。


Evameva kho, mahārāja, ye te sakadāgāmino, yesaṃ rāgadosamohā tanubhūtā, tesaṃ taṃ cittaṃ pañcasu ṭhānesu lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, uparibhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati.

是在五處心的遍純淨狀態，上方污染的未被捨斷狀態。


Pañcasu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṃ appahīnattā, idaṃ tatiyaṃ cittaṃ.

在那裡，這第四種心來到被分別：大王！


‘ ‘ Tatridaṃ catutthaṃ cittaṃ vibhattamāpajjati– ye te, mahārāja, anāgāmino, yesaṃ pañcorambhāgiyāni saññojanāni pahīnāni, tesaṃ taṃ cittaṃ dasasu ṭhānesu lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, uparibhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati.

是在十處心的遍純淨狀態，上方污染的未被捨斷狀態。


Dasasu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṃ appahīnattā.

大王！


Yathā, mahārāja, vaṃsanāḷassa dasapabbagaṇṭhiparisuddhassa upari sākhājaṭājaṭitassa ākaḍḍhiyantassa yāva dasapabbaṃ tāva lahukaṃ eti, tato upari thaddhaṃ.

是下方已遍純淨的狀態、上方枝條結縛糾纏的狀態。


Evameva kho, mahārāja, ye te anāgāmino, yesaṃ pañcorambhāgiyāni saññojanāni pahīnāni, tesaṃ taṃ cittaṃ dasasu ṭhānesu lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, uparibhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati.

是在十處心的遍純淨狀態，上方污染的未被捨斷狀態。


Dasasu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṃ appahīnattā, idaṃ catutthaṃ cittaṃ.

在那裡，這第五種心來到被分別：大王！


‘ ‘ Tatridaṃ pañcamaṃ cittaṃ vibhattamāpajjati– ye te, mahārāja, arahanto khīṇāsavā dhotamalā vantakilesā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaññojanā pattapaṭisambhidā sāvakabhūmīsu parisuddhā, tesaṃ taṃ cittaṃ sāvakavisaye lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, paccekabuddhabhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati.

什麼原因呢？


Parisuddhattā sāvakavisaye, aparisuddhattā paccekabuddhavisaye.

是在弟子領域處遍純淨狀態，在辟支佛階位處未遍純淨狀態。


Yathā, mahārāja, vaṃsanāḷassa sabbapabbagaṇṭhiparisuddhassa ākaḍḍhiyantassa lahukaṃ hoti āgamanaṃ adandhaṃ.

什麼原因呢？


同樣的，大王！


Evameva kho, mahārāja, ye te arahanto khīṇāsavā dhotamalā vantakilesā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaññojanā pattapaṭisambhidā sāvakabhūmīsu parisuddhā, tesaṃ taṃ cittaṃ sāvakavisaye lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, paccekabuddhabhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati.

凡那些漏已滅盡的、垢穢已洗淨的、污染已吐出的、應該被作的已作、負擔已卸的、自己的利益已達成的、有之結已遍滅盡的、無礙解已得到、在弟子階位上已遍純淨的阿羅漢，他們的那個心在弟子領域處快速地生起，快速地轉起，在辟支佛階位處重地生起，徐緩地轉起。


Parisuddhattā sāvakavisaye, aparisuddhattā paccekabuddhavisaye, idaṃ pañcamaṃ cittaṃ.

是在弟子領域處遍純淨狀態，在辟支佛階位處未遍純淨狀態。


‘ ‘ Tatridaṃ chaṭṭhaṃ cittaṃ vibhattamāpajjati– ye te, mahārāja, paccekabuddhā sayambhuno anācariyakā ekacārino khaggavisāṇakappā sakavisaye parisuddhavimalacittā, tesaṃ taṃ cittaṃ sakavisaye lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, sabbaññubuddhabhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati.

凡那些獨存(自存)的、無老師的、獨行的、如犀牛角般的、在自己領域處心已遍純淨離垢的辟支佛，他們的那個心在自己領域處快速地生起，快速地轉起，在一切知佛陀階位處重地生起，徐緩地轉起。


Parisuddhattā sakavisaye mahantattā sabbaññubuddhavisayassa.


Yathā, mahārāja, puriso sakavisayaṃ parittaṃ nadiṃ rattimpi divāpi yadicchaka acchambhito otareyya, atha parato mahāsamuddaṃ gambhīraṃ vitthataṃ agādhamapāraṃ disvā bhāyeyya, dandhāyeyya na visaheyya otarituṃ.

如在自己領域處的男子，即使日夜，凡想要時他都能不恐懼地跳入小河，然後，在另一邊，看見甚深的、廣的、無立足處的、無彼岸的大海後他會害怕、會遲疑、會不敢跳入。


Tiṇṇattā[ ciṇṇattā( sī. syā. pī.)] sakavisayassa, mahantattā ca mahāsamuddassa.


Evameva kho, mahārāja, ye te paccekabuddhā sayambhuno anācariyakā ekacārino khaggavisāṇakappā sakavisaye parisuddhavimalacittā, tesaṃ taṃ cittaṃ sakavisaye lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati, sabbaññubuddhabhūmīsu garukaṃ uppajjati dandhaṃ pavattati.

凡那些獨存的、無老師的、獨行的、如犀牛角般的、在弟子領域處心已遍純淨離垢的辟支佛，他們的那個心在自己領域處快速地生起，快速地轉起，在一切知佛陀階位處重地生起，徐緩地轉起。


Parisuddhattā sakavisaye mahantattā sabbaññubuddhavisayassa, idaṃ chaṭṭhaṃ cittaṃ.


‘ ‘ Tatridaṃ sattamaṃ cittaṃ vibhattamāpajjati– ye te, mahārāja, sammāsambuddhā sabbaññuno dasabaladharā catuvesārajjavisāradā aṭṭhārasahi buddhadhammehi samannāgatā anantajinā anāvaraṇañāṇā, tesaṃ taṃ cittaṃ sabbattha lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati.

在那裡，這第七種心來到被分別：大王！


Api nu kho, mahārāja, nārācassa sudhotassa vimalassa niggaṇṭhissa sukhumadhārassa ajimhassa avaṅkassa akuṭilassa daḷhacāpasamārūḷhassa khomasukhume vā kappāsasukhume vā kambalasukhume vā balavanipātitassa dandhāyitattaṃ vā lagganaṃ vā hotī’’ ti?

大王！


‘‘ Sukhumattā vatthānaṃ sudhotattā nārācassa nipātassa ca balavattā’’ ti , evameva kho, mahārāja, ye te sammāsambuddhā sabbaññuno dasabaladharā catuvesārajjavisāradā aṭṭhārasahi buddhadhammehi samannāgatā anantajinā anāvaraṇañāṇā, tesaṃ taṃ cittaṃ sabbattha lahukaṃ uppajjati lahukaṃ pavattati.

」「同樣的，大王！


Sabbattha parisuddhattā, idaṃ sattamaṃ cittaṃ.


‘ ‘ Tatra, mahārāja, yadidaṃ sabbaññubuddhānaṃ cittaṃ, taṃ channampi cittānaṃ gaṇanaṃ atikkamitvā asaṅkhyeyyena guṇena parisuddhañca lahukañca.

什麼原因呢？


Yasmā ca bhagavato cittaṃ parisuddhañca lahukañca, tasmā, mahārāja, bhagavā yamakapāṭihīraṃ dasseti.

大王！


Yamakapāṭihīre, mahārāja, ñātabbaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ cittaṃ evaṃ lahuparivattanti, na tattha sakkā uttariṃ kāraṇaṃ vattuṃ, tepi, mahārāja, pāṭihīrā sabbaññubuddhānaṃ cittaṃ upādāya gaṇanampi saṅkhampi kalampi kalabhāgampi na upenti, āvajjanapaṭibaddhaṃ, mahārāja, bhagavato sabbaññutañāṇaṃ, āvajjetvā yadicchakaṃ jānāti.

大王！


‘ ‘ Yathā, mahārāja, puriso hatthe ṭhapitaṃ yaṃ kiñci dutiye hatthe ṭhapeyya vivaṭena mukhena vācaṃ nicchāreyya, mukhagataṃ bhojanaṃ gileyya, ummīletvā vā nimīleyya, nimīletvā vā ummīleyya, samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, cirataraṃ etaṃ, mahārāja, lahutaraṃ bhagavato sabbaññutañāṇaṃ, lahutaraṃ āvajjanaṃ, āvajjetvā yadicchakaṃ jānāti , āvajjanavikalamattakena na tāvatā buddhā bhagavanto asabbaññuno nāma hontī’’ ti.

如男子使放置在一隻手上的任何物品放置到第二隻手上，以開口說話、吞下已到達口中的食物，睜眼後閉眼或閉眼後睜眼，伸直彎曲的手臂或彎曲伸直的手臂，大王！


‘ ‘ Āvajjanampi , bhante nāgasena, pariyesanāya kātabbaṃ, iṅgha maṃ tattha kāraṇena saññāpehī’’ ti.

這比較久，世尊的一切知智比較急速，貫注比較急速，使之貫注後凡想要的他知道，以貫注缺陷程度，佛、世尊不以那種程度名為非一切知智者。


‘‘ Yathā, mahārāja, purisassa aḍḍhassa mahaddhanassa mahābhogassa pahūtajātarūparajatassa pahūtavittūpakaraṇassa pahūtadhanadhaññassa sālivīhiyavataṇḍulatilamuggamāsapubbaṇṇāparaṇṇasappitelanavanītakhīradadhimadhuguḷaphāṇitā ca khaḷopikumbhipīṭharakoṭṭhabhājanagatā bhaveyyuṃ, tassa ca purisassa pāhunako āgaccheyya bhattāraho bhattābhikaṅkhī, tassa ca gehe yaṃ randhaṃ bhojanaṃ, taṃ pariniṭṭhitaṃ bhaveyya, kumbhito taṇḍule nīharitvā bhojanaṃ randheyya, api ca kho so, mahārāja, tāvatakena bhojanavekallamattakena adhano nāma kapaṇo nāma bhaveyyā’’ ti?

如男子是富裕的、大富的、有大財富的、多金銀、多財產資具、多財穀：粳米、米、麥、米粒、芝麻，緣豆、豆、前食、後食、酥、油、生酥、乳、凝乳、蜜、糖、糖蜜，被來到籠、甕、大廣口瓶、庫房、容器，如果那個男子的客人到來，是值得領受食物者，期待食物者，而在他家中凡烹飪的食物全被用完，他從甕中取米粒後烹飪食物。


‘‘ Na hi, bhante, cakkavattirañño gharepi, bhante, akāle bhojanavekallaṃ hoti, kiṃ pana gahapatikassā’’ ti?

是否他以暫時食物缺乏(缺陷)的程度名為貧困者，名為貧窮者呢？


‘‘ Evameva kho, mahārāja, tathāgatassa āvajjanavikalamattakaṃ sabbaññutañāṇaṃ āvajjetvā yadicchakaṃ jānāti.

在轉輪王的家中也在非適當時機有食物缺乏，更何況是屋主！


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, rukkho assa phalito oṇatavinato piṇḍibhārabharito, na kiñci tattha patitaṃ phalaṃ bhaveyya, api nu kho so, mahārāja, rukkho tāvatakena patitaphalavekallamattakena aphalo nāma bhaveyyā’’ ti?

又或如樹已結果實、已向下彎曲、已充滿團簇負荷，在那裡，沒有任何落下的果實，大王！


‘‘ Na hi, bhante, patanapaṭibaddhāni tāni rukkhaphalāni, patite yadicchakaṃ labhatī’’ ti.

是否那棵樹以暫時落下的果實缺乏的程度名為沒有果實呢？


‘‘ Evameva kho, mahārāja, tathāgatassa āvajjanapaṭibaddhaṃ sabbaññutañāṇaṃ āvajjetvā yadicchakaṃ jānātī’’ ti.

」「同樣的，大王！


‘ ‘ Bhante nāgasena, āvajjetvā āvajjetvā buddho yadicchakaṃ jānātī’’ ti?

如來的一切知智是依靠貫注的，使之貫注後凡想要的他知道。


‘‘ Āma, mahārāja, bhagavā āvajjetvā āvajjetvā yadicchakaṃ jānātī’’ ti.

佛陀一使之貫注後凡想要的他知道？


‘ ‘ Yathā, mahārāja, cakkavattī rājā yadā cakkaratanaṃ sarati‘ upetu me cakkaratanan’ ti, sarite cakkaratanaṃ upeti, evameva kho, mahārāja, tathāgato āvajjetvā āvajjetvā yadicchakaṃ jānātī’’ ti.

同樣的，大王！


‘‘ Daḷhaṃ, bhante nāgasena, kāraṇaṃ, buddho sabbaññū, sampaṭicchāma buddho sabbaññū’’ ti.

「那先大德！


堅固的理由佛陀是一切知者，我們接受佛陀是一切知者。


3.‘‘ Bhante nāgasena, devadatto kena pabbājito’’ ti?

3.提婆達多出家的問題 [目錄]


‘‘ Cha yime, mahārāja, khattiyakumārā bhaddiyo ca anuruddho ca ānando ca bhagu ca kimilo [ kimbilo( sī. pī.) ma. ni.2.166 passitabbaṃ] ca devadatto ca upālikappako sattamo abhisambuddhe satthari sakyakulānandajanane bhagavantaṃ anupabbajantā nikkhamiṃsu, te bhagavā pabbājesī’’ ti.

有這六位剎帝利少年：拔提亞、阿那律、阿難、玻古、金毘羅、提婆達多，理髮師優波離為第七位，在大師現正覺、釋迦族歡喜之生起時，他們離開家，跟隨世尊出家，世尊使他們出家。


‘‘ Nanu, bhante, devadattena pabbajitvā saṅgho bhinno’’ ti?

」「大德！


‘‘ Āma, mahārāja, devadattena pabbajitvā saṅgho bhinno, na gihī saṅghaṃ bhindati, na bhikkhunī, na sikkhamānā, na sāmaṇero, na sāmaṇerī saṅghaṃ bhindati, bhikkhu pakatatto samānasaṃvāsako samānasīmāyaṃ ṭhito saṅghaṃ bhindatīti.

非比丘尼、非式叉摩那、非沙彌、非沙彌尼分裂僧團。


Saṅghabhedako, bhante, puggalo kiṃ kammaṃ phusatī’’ ti?

」「大德！


‘‘ Kappaṭṭhitikaṃ, mahārāja, kammaṃ phusatī’’ ti.

「大王！


‘ ‘ Kiṃ pana, bhante nāgasena, buddho jānāti‘ devadatto pabbajitvā saṅghaṃ bhindissati, saṅghaṃ bhinditvā kappaṃ niraye paccissatī’’’ ti?

那麼，佛陀知道：『提婆達多出家後將分裂僧團，僧團分裂後將在地獄被折磨一劫。


‘‘ Āma, mahārāja, tathāgato jānāti‘ devadatto pabbajitvā saṅghaṃ bhindissati, saṅghaṃ bhinditvā kappaṃ niraye paccissatī’’’ ti.

如來知道：『提婆達多出家後將分裂僧團，僧團分裂後將在地獄被折磨一劫。


‘‘ Yadi, bhante nāgasena, buddho jānāti‘ devadatto pabbajitvā saṅghaṃ bhindissati, saṅghaṃ bhinditvā kappaṃ niraye paccissatī’ ti, tena hi, bhante nāgasena, buddho kāruṇiko anukampako hitesī sabbasattānaṃ ahitaṃ apanetvā hitamupadahatīti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā.

那樣的話，『佛陀是悲愍者、憐愍者、對一切眾生的利他者，排除無利益的後他供給有利益的。


Yadi taṃ ajānitvā pabbājesi, tena hi buddho asabbaññūti, ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, vijaṭehi etaṃ mahājaṭaṃ, bhinda parāpavādaṃ, anāgate addhāne tayā sadisā buddhimanto bhikkhū dullabhā bhavissanti, ettha tava balaṃ pakāsehī’’ ti.

這也是兩難的問題已對你抵達，請你解開這個大結縛，請你打破其他人的指責，在未來世等同你的有覺慧比丘們將是難獲得的，在這裡，請你顯現你的力量。


‘ ‘ Kāruṇiko, mahārāja, bhagavā sabbaññū ca, kāruññena, mahārāja, bhagavā sabbaññutañāṇena devadattassa gatiṃ olokento addasa devadattaṃ āpāyikaṃ kammaṃ[ aparāpariyakammaṃ( sī. syā. pī.)] āyūhitvā anekāni kappakoṭisatasahassāni nirayena nirayaṃ vinipātena vinipātaṃ gacchantaṃ, taṃ bhagavā sabbaññutañāṇena jānitvā imassa apariyantakataṃ kammaṃ mama sāsane pabbajitassa pariyantakataṃ bhavissati, purimaṃ upādāya pariyantakataṃ dukkhaṃ bhavissati, apabbajitopi ayaṃ moghapuriso kappaṭṭhiyameva kammaṃ āyūhissatīti kāruññena devadattaṃ pabbājesī’’ ti.

即使為非出家者，這愚蠢的男子就將執行劫住的業。


‘ ‘ Tena hi, bhante nāgasena, buddho vadhitvā telena makkheti, papāte pātetvā hatthaṃ deti, māretvā jīvitaṃ pariyesati, yaṃ so paṭhamaṃ dukkhaṃ datvā pacchā sukhaṃ upadahatī’’ ti?

使之跌落到斷崖後施與手；


‘‘ Vadhetipi, mahārāja, tathāgato sattānaṃ hitavasena, pātetipi sattānaṃ hitavasena, māretipi sattānaṃ hitavasena, vadhitvāpi, mahārāja, tathāgato sattānaṃ hitameva upadahati, pātetvāpi sattānaṃ hitameva upadahati, māretvāpi sattānaṃ hitameva upadahati.

也因對眾生有利益而使之跌落後供給；


Yathā, mahārāja, mātāpitaro nāma vadhitvāpi pātayitvāpi puttānaṃ hitameva upadahanti, evameva kho, mahārāja, tathāgato vadhetipi sattānaṃ hitavasena, pātetipi sattānaṃ hitavasena, māretipi sattānaṃ hitavasena, vadhitvāpi, mahārāja, tathāgato sattānaṃ hitameva upadahati, pātetvāpi sattānaṃ hitameva upadahati, māretvāpi sattānaṃ hitameva upadahati, yena yena yogena sattānaṃ guṇavuḍḍhi hoti, tena tena yogena sabbasattānaṃ hitameva upadahati.

也因對眾生有利益而殺害後供給：不管以任何方法有眾生德性的增長，他就以該方法為一切眾生的有利益而供給。


Sace, mahārāja, devadatto na pabbājeyya, gihibhūto samāno nirayasaṃvattanikaṃ bahuṃ pāpakammaṃ katvā anekāni kappakoṭisatasahassāni nirayena nirayaṃ vinipātena vinipātaṃ gacchanto bahuṃ dukkhaṃ vedayissati, taṃ bhagavā jānamāno kāruññena devadattaṃ pabbājesi,‘ mama sāsane pabbajitassa dukkhaṃ pariyantakataṃ bhavissatī’ ti kāruññena garukaṃ dukkhaṃ lahukaṃ akāsi.

當世尊知道那個時，他以悲愍使提婆達多出家：『在我的教誡中為出家者，苦將會成為作邊界的。


‘ ‘ Yathā vā, mahārāja, dhanayasasiriñātibalena balavā puriso attano ñātiṃ vā mittaṃ vā raññā garukaṃ daṇḍaṃ dhārentaṃ attano bahuvissatthabhāvena samatthatāya garukaṃ daṇḍaṃ lahukaṃ akāsi, evameva kho, mahārāja, bhagavā bahūni kappakoṭisatasahassāni dukkhaṃ vedayamānaṃ devadattaṃ pabbājetvā sīlasamādhipaññāvimuttibalasamatthabhāvena garukaṃ dukkhaṃ lahukaṃ akāsi.

世尊使感受許多百千俱胝劫苦的提婆達多出家後，以戒、定、慧、解脫力之能力性，他轉重的苦為輕的。


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, kusalo bhisakko sallakatto garukaṃ rogaṃ balavosadhabalena lahukaṃ karoti, evameva kho, mahārāja, bahūni kappakoṭisatasahassāni dukkhaṃ vedayamānaṃ devadattaṃ bhagavā rogaññutāya pabbājetvā kāruññabalo patthaddhadhammosadhabalena garukaṃ dukkhaṃ lahukaṃ akāsi.

大王！


Api nu kho so, mahārāja, bhagavā bahuvedanīyaṃ devadattaṃ appavedanīyaṃ karonto kiñci apuññaṃ āpajjeyyā’’ ti?

是否世尊轉許多應該被提婆達多感受的為少應該被感受的，他會來到任何非福德呢？


‘‘ Na kiñci, bhante, apuññaṃ āpajjeyya antamaso gaddūhanamattampī’’ ti.

不會來到任何非福德，甚至連擠牛奶時拉一次奶頭那樣短的時間。


‘‘ Imampi kho, mahārāja, kāraṇaṃ atthato sampaṭiccha, yena kāraṇena bhagavā devadattaṃ pabbājesi.

你從義理接受這個理由，以該理由世尊使提婆達多出家。


‘ ‘ Aparampi , mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi, yena kāraṇena bhagavā devadattaṃ pabbājesi.

請你也聽更進一步的理由，以該理由世尊使提婆達多出家。


Yathā, mahārāja, coraṃ āgucāriṃ gahetvā rañño dasseyyuṃ,‘ ayaṃ kho, deva, coro āgucārī, imassa yaṃ icchasi, taṃ daṇḍaṃ paṇehī’ ti.

這位是盜賊、罪犯，請你對這位判決凡你想要的那個處罰。


Tamenaṃ rājā evaṃ vadeyya‘ tena hi , bhaṇe, imaṃ coraṃ bahinagaraṃ nīharitvā āghātane sīsaṃ chindathā’’ ti,‘ evaṃ devā’ ti kho te rañño paṭissutvā taṃ bahinagaraṃ nīharitvā āghātanaṃ nayeyyuṃ.

』他們回答國王後，帶他到城外後帶到斬首台。


Tamenaṃ passeyya kocideva puriso rañño santikā laddhavaro laddhayasadhanabhogo ādeyyavacano balavicchitakārī, so tassa kāruññaṃ katvā te purise evaṃ vadeyya‘ alaṃ, bho, kiṃ tumhākaṃ imassa sīsacchedanena, tena hi bho imassa hatthaṃ vā pādaṃ vā chinditvā jīvitaṃ rakkhatha, ahametassa kāraṇā rañño santike paṭivacanaṃ karissāmī’ ti.

請你們切斷這位的手或腳後保護生命，我在國王面前將以這個理由作回答。


Te tassa balavato vacanena tassa corassa hatthaṃ vā pādaṃ vā chinditvā jīvitaṃ rakkheyyuṃ.

』他們以他的強力言語切斷那個盜賊的手或腳後會守護生命。


Api nu kho so, mahārāja, puriso evaṃ kārī tassa corassa kiccakārī assā’’ ti?

是否那位男子這麼做，會是對那位盜賊盡義務者呢？


‘‘ Jīvitadāyako so, bhante, puriso tassa corassa, jīvite dinne kiṃ tassa akataṃ nāma atthī’’ ti?

那位男子是那位盜賊生命的施與者，當施與生命時，有什麼所謂他所未作的呢？


‘‘ Yā pana hatthapādacchedane vedanā, so tāya vedanāya kiñci apuññaṃ āpajjeyyā’’ ti?

」「那麼，凡在被切斷手腳時的感受，他以那個感受會來到任何非福德嗎？


‘‘ Attano katena so, bhante, coro dukkhavedanaṃ vedayati, jīvitadāyako pana puriso na kiñci apuññaṃ āpajjeyyā’’ ti.

」「大德！


‘‘ Evameva kho, mahārāja, bhagavā kāruññena devadattaṃ pabbājesi‘ mama sāsane pabbajitassa dukkhaṃ pariyantakataṃ bhavissatī’ ti.

」「同樣的，大王！


Pariyantakatañca, mahārāja, devadattassa dukkhaṃ, devadatto, mahārāja, maraṇakāle–

』大王！


‘ ‘‘ Imehi aṭṭhīhi tamaggapuggalaṃ, devātidevaṃ naradammasārathiṃ;

提婆達多死時：


Samantacakkhuṃ satapuññalakkhaṇaṃ, pāṇehi buddhaṃ saraṇaṃ upemī’ ti.

『八種人中最高者，天中天、應該被調伏人的調御者，


一切眼者、百福相者，我以生命歸依佛。


Devadatto, mahārāja, cha koṭṭhāse kate kappe atikkante paṭhamakoṭṭhāse saṅghaṃ bhindi, pañca koṭṭhāse niraye paccitvā tato muccitvā aṭṭhissaro nāma paccekabuddho bhavissati.

提婆達多在一劫作六部份之第一部分已過時分裂僧團，在[其後的]五部分於地獄被折磨，從那裡被釋出後將成為名叫阿提沙羅的辟支佛。


Api nu kho so, mahārāja, bhagavā evaṃ kārī devadattassa kiccakārī assā’’ ti?

大王！


‘‘ Sabbadado, bhante nāgasena, tathāgato devadattassa, yaṃ tathāgato devadattaṃ paccekabodhiṃ pāpessati, kiṃ tathāgatena devadattassa akataṃ nāma atthī’’ ti?

如來對提婆達多是一切施與者：凡如來將使提婆達多得到辟支菩提(獨覺)，對提婆達多有什麼所謂未被如來作的呢？


‘‘ Yaṃ pana, mahārāja, devadatto saṅghaṃ bhinditvā niraye dukkhavedanaṃ vedayati, api nu kho bhagavā tatonidānaṃ kiñci apuññaṃ āpajjeyyā’’ ti?

那麼，凡提婆達多分裂僧團後，在地獄感受苦的感受，是否世尊從那個因由會來到任何非福德呢？


‘‘ Na hi, bhante, attanā katena, bhante, devadatto kappaṃ niraye paccati, dukkhapariyantakārako satthā na kiñci apuññaṃ āpajjatī’’ ti.

提婆達多以自己所作在地獄被折磨，是作邊界的者，大師不來到任何非福德。


‘‘ Imampi kho, tvaṃ mahārāja, kāraṇaṃ atthato sampaṭiccha, yena kāraṇena bhagavā devadattaṃ pabbājesi.

你從義理接受這個理由，以該理由世尊使提婆達多出家。


‘ ‘ Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi, yena kāraṇena bhagavā devadattaṃ pabbājesi .

請你也聽更進一步的理由，以該理由世尊使提婆達多出家。


Yathā, mahārāja, kusalo bhisakko sallakatto vātapittasemhasannipātautupariṇāmavisamaparihāraopakkamikopakkantaṃ pūtikuṇapaduggandhābhisañchannaṃ antosallaṃ susiragataṃ pubbaruhirasampuṇṇaṃ vaṇaṃ vūpasamento vaṇamukhaṃ kakkhaḷatikhiṇakhārakaṭukena bhesajjena anulimpati paripaccanāya, paripaccitvā mudubhāvamupagataṃ satthena vikantayitvā ḍahati salākāya, daḍḍhe khāralavaṇaṃ deti, bhesajjena anulimpati vaṇaruhanāya byādhitassa sotthibhāvamanuppattiyā, api nu kho so, mahārāja, bhisakko sallakatto ahitacitto bhesajjena anulimpati, satthena vikanteti, ḍahati salākāya, khāralavaṇaṃ detī’’ ti?

是否那位醫師、外科醫生以無利益的心塗抹藥物、以刀切開、以木片燒、給與鹼性洗滌液呢？


‘‘ Na hi, bhante, hitacitto sotthikāmo tāni kiriyāni karotī’’ ti.

這確實不是。


‘‘ Yā panassa bhesajjakiriyākaraṇena uppannā dukkhavedanā, tatonidānaṃ so bhisakko sallakatto kiñci apuññaṃ āpajjeyyā’’ ti?

」「凡對他以藥物所作行為所生起的苦的感受，從那個因由那位醫師、外科醫生會來到任何非福德呢？


‘‘ Hitacitto, bhante, sotthikāmo bhisakko sallakatto tāni kiriyāni karoti, kiṃ so tatonidānaṃ apuññaṃ āpajjeyya, saggagāmī so, bhante, bhisakko sallakatto’’ ti.

醫師、外科醫生是有利益心者、想要安穩者，他做那些應該被做的，為何從那個因由他會來到任何非福德呢？


‘‘ Evameva kho, mahārāja, kāruññena bhagavā devadattaṃ pabbājesi dukkhaparimuttiyā.

大德！


‘ ‘ Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi, yena kāraṇena bhagavā devadattaṃ pabbājesi.

世尊以悲愍使提婆達多為了苦的解脫出家。


Yathā, mahārāja, puriso kaṇṭakena viddho assa, athaññataro puriso tassa hitakāmo sotthikāmo tiṇhena kaṇṭakenavā satthamukhena vā samantato chinditvā paggharantena lohitena taṃ kaṇṭakaṃ nīhareyya, api nu kho so, mahārāja, puriso ahitakāmo taṃ kaṇṭakaṃ nīharatī’’ ti?

如男子被刺貫穿，那時，某個對他有利益、想要安穩男子以銳利的刺或刀口從周圍切開後，會以血流出時除去那個刺，大王！


‘‘ Na hi, bhante, hitakāmo so, bhante, puriso sotthikāmo taṃ kaṇṭakaṃ nīharati.

」「大德！


Sace so, bhante, taṃ kaṇṭakaṃ na nīhareyya, maraṇaṃ vā so tena pāpuṇeyya maraṇamattaṃ vā dukkhan’’ ti.

大德！


‘‘ Evameva kho, mahārāja, tathāgato kāruññena devadattaṃ pabbājesi dukkhaparimuttiyā.

如果他不除去那個刺，他以那個到達死亡，或死亡程度的苦。


Sace mahārāja, bhagavā devadattaṃ na pabbājeyya, kappakoṭisatasahassampi devadatto bhavaparamparāya niraye pacceyyā’’ ti.

大王！


‘ ‘ Anusotagāmiṃ, bhante nāgasena, devadattaṃ tathāgato paṭisotaṃ pāpesi, vipanthapaṭipannaṃ devadattaṃ panthe paṭipādesi, papāte patitassa devadattassa patiṭṭhaṃ adāsi, visamagataṃ devadattaṃ tathāgato samaṃ āropesi, ime ca, bhante nāgasena, hetū imāni ca kāraṇāni na sakkā aññena sandassetuṃ aññatra tavādisena buddhimatā’’ ti.

這些因與這些理由，不能被其他人解釋，除了以如你那樣有覺慧的狀態外。


提婆達多出家的問題第三。


4.‘‘ Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā–

4.地震的問題 [目錄]


‘ aṭṭhime, bhikkhave[ aṭṭhime ānanda( a. ni.8.70)], hetū aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā’ ti.

有這八因、八緣，有大地震的出現。


Asesavacanaṃ idaṃ, nissesavacanaṃ idaṃ, nippariyāyavacanaṃ idaṃ, natthañño navamo hetu mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

[AN.8.70]』這是無殘餘之語，這是離殘餘之語，這是無差異之語：對大地震的出現，沒有其它第九種因。


Yadi, bhante nāgasena, añño navamo hetu bhaveyya mahato bhūmicālassa pātubhāvāya, tampi hetuṃ bhagavā katheyya.

對大地震的出現如果有其它第九種因，世尊也會說那個因，那先大德！


Yasmā ca kho, bhante nāgasena, natthañño navamo hetu mahato bhūmicālassa pātubhāvāya, tasmā anācikkhito bhagavatā, ayañca navamo hetu dissati mahato bhūmicālassa pātubhāvāya, yaṃ vessantarena raññā mahādāne dīyamāne sattakkhattuṃ mahāpathavī kampitāti.

』那先大德！


Yadi, bhante nāgasena, aṭṭheva hetū aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāya, tena hi vessantarena raññā mahādāne dīyamāne sattakkhattuṃ mahāpathavī kampitāti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā.

』該言語是錯誤的。


Yadi vessantarena raññā mahādāne dīyamāne sattakkhattuṃ mahāpathavī kampitā, tena hi aṭṭheva hetū aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāyāti tampi vacanaṃ micchā.

』那個言語也是錯誤的。


Ayampi ubhato koṭiko pañho sukhumo dunniveṭhiyo andhakaraṇo ceva gambhīro ca, so tavānuppatto, neso aññena ittarapaññena sakkā visajjetuṃ aññatra tavādisena buddhimatā’’ ti.

這也被世尊說：『比丘們！


有這八因、八緣，有大地震的出現。


‘ aṭṭhime, bhikkhave, hetū aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā’ ti.


Yaṃ vessantarena raññā mahādāne dīyamāne sattakkhattuṃ mahāpathavī kampitā, tañca pana akālikaṃ kadācuppattikaṃ aṭṭhahi hetūhi vippamuttaṃ, tasmā agaṇitaṃ aṭṭhahi hetūhi.

如在世間中只三種雨被計算：『雨期的，冬季的、雨季的』。


‘ ‘ Yathā, mahārāja, loke tayo yeva meghā gaṇīyanti vassiko hemantiko pāvusakoti.

如果脫離那些後其它雨雲下雨，那種雨不被以商定的雨計算，就名為(就走到稱呼)『非時雨』。


Yadi te muñcitvā añño megho pavassati, na so megho gaṇīyati sammatehi meghehi, akālameghotveva saṅkhaṃ gacchati.

同樣的，大王！


Evameva kho, mahārāja, vessantarena raññā mahādāne dīyamāne yaṃ sattakkhattuṃ mahāpathavī kampitā, akālikaṃ etaṃ kadācuppattikaṃ aṭṭhahi hetūhi vippamuttaṃ, na taṃ gaṇīyati aṭṭhahi hetūhi.

如喜馬拉雅山流出五百河，大王！


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, himavantā pabbatā pañca nadisatāni sandanti, tesaṃ, mahārāja, pañcannaṃ nadisatānaṃ daseva nadiyo nadigaṇanāya gaṇīyanti.

那五百河中只有十河被以河之數計算，即：恒河、耶牟那河、阿致羅筏底河、薩羅浮河、摩醯河、信度河、沙羅沙帝河、瑋錯瓦帝河、毘達沙河、坎達巴葛河，其餘的河不被以河之數計算，以什麼理由呢？


Seyyathīdaṃ, gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī sindhu sarassatī vetravatī vītaṃsā candabhāgāti, avasesā nadiyo nadigaṇanāya agaṇitā.

同樣的，大王！


又，大王！


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, rañño satampi dvisatampi tisatampi amaccā honti, tesaṃ cha yeva janā amaccagaṇanāya gaṇīyanti.

如國王有一百、二百、三百朝臣，他們中只有六人被以朝臣之數計算，即：將軍、祭司、法官、理財官、持傘者、持劍者，只有這些人被以朝臣之數計算，以什麼理由呢？


Seyyathīdaṃ, senāpati purohito akkhadasso bhaṇḍāgāriko chattaggāhako khaggaggāhako.

其餘的不被計算，全部只名為朝臣。


同樣的，大王！


Yuttattā rājaguṇehi, avasesā agaṇitā, sabbe amaccātveva saṅkhaṃ gacchanti .

當大布施被毘善達羅王施與時，凡大地被震動七回者，那是非時的、偶發的、被八因釋出的，它不被八因計算。


是否現在於勝者之教中當生樂能被感受的業之已作熱望者，以及他們的名聲已傳播到天-人們中被聽聞呢？


‘ ‘ Suyyati nu kho, mahārāja, etarahi jinasāsane katādhikārānaṃ diṭṭhadhammasukhavedanīyakammaṃ, kitti ca yesaṃ abbhuggatā devamanussesū’’ ti?

現在於勝者之教中當生樂能被感受的業之已作熱望者，以及他們的名聲已傳播到天-人們中被聽聞：有七人。


‘‘ Āma, bhante, suyyati etarahi jinasāsane katādhikārānaṃ diṭṭhadhammasukhavedanīyakammaṃ, kitti ca yesaṃ abbhuggatā devamanussesu satta janāti’’.

」「大德！


‘‘ Sumano ca, bhante, mālākāro, ekasāṭako ca brāhmaṇo, puṇṇo ca bhatako, mallikā ca devī, gopālamātā ca devī, suppiyā ca upāsikā, puṇṇā ca dāsīti ime satta diṭṭhadhammasukhavedanīyā sattā, kitti ca imesaṃ abbhuggatā devamanussesū’’ ti.

」「是的，大德！


‘ ‘ Aparepi suyyanti nu kho atīte mānusakeneva sarīradehena tidasabhavanaṃ gatā’’ ti?

」「大德！


‘‘ Guttilo ca gandhabbo, sādhīno ca rājā, nimi ca rājā, mandhātā ca rājāti ime caturo janā suyyanti, teneva mānusakena sarīradehena tidasabhavanaṃ gatā’’ ti.

」「極久所作的善作與惡作被聽聞。


‘‘ Sucirampi kataṃ suyyati sukatadukkaṭanti?

大王！


Sutapubbaṃ pana tayā, mahārāja, atīte vā addhāne vattamāne vā addhāne itthannāmassa dāne dīyamāne sakiṃ vā dvikkhattuṃ vā tikkhattuṃ vā mahāpathavī kampitā’’ ti?

」「大王！


‘‘ Atthi me, mahārāja, āgamo adhigamo pariyatti savanaṃ sikkhābalaṃ sussūsā paripucchā ācariyupāsanaṃ, mayāpi na sutapubbaṃ‘ itthannāmassa dāne dīyamāne sakiṃ vā dvikkhattuṃ vā tikkhattuṃ vā mahāpathavī kampitā’ ti ṭhapetvā vessantarassa rājavasabhassa dānavaraṃ .

大王！


Bhagavato ca, mahārāja, kassapassa, bhagavato ca sakyamuninoti dvinnaṃ buddhānaṃ antare gaṇanapathaṃ vītivattā vassakoṭiyo atikkantā, tatthapi me savanaṃ natthi‘ itthannāmassa dāne dīyamāne sakiṃ vā dvikkhattuṃ vā tikkhattuṃ vā mahāpathavī kampitā’ ti.

』大王！


Na, mahārāja, tāvatakena vīriyena tāvatakena parakkamena mahāpathavī kampati, guṇabhārabharitā, mahārāja, sabbasoceyyakiriyaguṇabhārabharitā dhāretuṃ na visahantī mahāpathavī calati kampati pavedhati.

大王！


‘ ‘ Yathā, mahārāja, sakaṭassa atibhārabharitassa nābhiyo ca nemiyo ca phalanti akkho bhijjati, evameva kho, mahārāja, sabbasoceyyakiriyaguṇabhārabharitā mahāpathavī dhāretuṃ na visahantī calati kampati pavedhati.

一切純淨之所作德性的負荷被承載，當大地不能夠維持時，它搖動、震動、顫抖。


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, gaganaṃ anilajalavegasañchāditaṃ ussannajalabhārabharitaṃ ativātena phuṭitattā nadati ravati gaḷagaḷāyati, evameva kho, mahārāja, mahāpathavī rañño vessantarassa dānabalavipulaussannabhārabharitā dhāretuṃ na visahantī calati kampati pavedhati.

大王！


Na hi, mahārāja, rañño vessantarassa cittaṃ rāgavasena pavattati, na dosavasena pavattati, na mohavasena pavattati, na mānavasena pavattati, na diṭṭhivasena pavattati, na kilesavasena pavattati, na vitakkavasena pavattati, na arativasena pavattati, atha kho dānavasena bahulaṃ pavattati‘ kinti anāgatā yācakā mama santike āgaccheyyuṃ, āgatā ca yācakā yathākāmaṃ labhitvā attamanā bhaveyyun’ ti satataṃ samitaṃ dānaṃ pati mānasaṃ ṭhapitaṃ hoti.

大王！


Rañño, mahārāja, vessantarassa satataṃ samitaṃ dasasu ṭhānesu mānasaṃ ṭhapitaṃ hoti dame same khantiyaṃ saṃvare yame niyame akkodhe avihiṃsāyaṃ sacce soceyye.

大王！


Rañño, mahārāja, vessantarassa kāmesanā pahīnā, bhavesanā paṭippassaddhā, brahmacariyesanāya yeva ussukkaṃ āpanno, rañño, mahārāja, vessantarassa attarakkhā[ pararakkhāya( sī. pī.)] pahīnā, sabbasattarakkhāya ussukkaṃ āpanno‘ kinti ime sattā samaggā assu arogā sadhanā dīghāyukā’ ti bahulaṃ yeva mānasaṃ pavattati.

』大王！


Dadamāno ca, mahārāja, vessantaro rājā taṃ dānaṃ na bhavasampattihetu deti, na dhanahetu deti, na paṭidānahetu deti, na upalāpanahetu deti, na āyuhetu deti, na vaṇṇahetu deti, na sukhahetu deti, na balahetu deti, na yasahetu deti, na puttahetu deti, na dhītuhetu deti, atha kho sabbaññutañāṇahetu sabbaññutañāṇaratanassa kāraṇā evarūpe atulavipulānuttare dānavare adāsi, sabbaññutaṃ patto ca imaṃ gāthaṃ abhāsi–

而當施與時，毘善達羅王的那個布施非因為(因)有之成就而施與，非因財而施與，非因為獎勵而施與，非因為令人信服而施與，非因為壽命而施與，非因為容色而施與，非因為樂而施與，非因為力量而施與，非因為名聲而施與，非因為兒子而施與，非因為女兒而施與，那時因為一切知的狀態智、一切知的狀態智寶的理由而像這樣無可比的、廣大的、無上的、殊勝的布施而施與，當得到一切知的狀態時，他說這偈頌：


‘ ‘‘ Jāliṃ kaṇhājinaṃ dhītaṃ, maddideviṃ patibbataṃ;


Cajamāno na cintesiṃ, bodhiyā yeva kāraṇā’ ti.


‘ ‘ Vessantaro, mahārāja, rājā akkodhena kodhaṃ jināti, asādhuṃ sādhunā jināti, kadariyaṃ dānena jināti, alikavādinaṃ saccena jināti, sabbaṃ akusalaṃ kusalena jināti.

大王！


Tassa evaṃ dadamānassa dhammānugatassa dhammasīsakassa[ dhammāsīsakassa( ka.)] dānanissandabalava[ dānanissandabala( sī. pī.)] vīriyavipulavipphārena heṭṭhā mahāvātā sañcalanti saṇikaṃ saṇikaṃ sakiṃ sakiṃ ākulākulā vāyanti onamanti unnamanti vinamanti, chinnapattapādapā[ sīnnappattapādapā( sī.)] papatanti, gumbaṃ gumbaṃ valāhakā gagane sandhāvanti, rajosañcitā vātā dāruṇā honti, gaganaṃ uppīḷitā vātā vāyanti, sahasā dhamadhamāyanti, mahābhīmo saddo niccharati, tesu vātesu kupitesu udakaṃ saṇikaṃ saṇikaṃ calati, udake calite khubbhanti macchakacchapā, yamakayamakā ūmiyo jāyanti, jalacarā sattā tasanti, jalavīci yuganaddho vattati, vīcinādo pavattati, ghorā bubbuḷā[ pubbuḷā( ka.)] uṭṭhahanti, pheṇamālā bhavanti, uttarati mahāsamuddo, disāvidisaṃ dhāvati udakaṃ, uddhaṃsotapaṭisotamukhā sandanti saliladhārā, tasanti asurā garuḷā nāgā yakkhā, ubbijjanti‘ kiṃ nu kho, kathaṃ nu kho, sāgaro viparivattatī’ ti, gamanapathamesanti bhītacittā, khubhite luḷite jaladhāre pakampati mahāpathavī sanagā sasāgarā , parivattati sinerugiri kūṭaselasikharo vinamamāno hoti, vimanā honti ahinakulabiḷārakoṭṭhukasūkaramigapakkhino, rudanti yakkhā appesakkhā, hasanti yakkhā mahesakkhā kampamānāya mahāpathaviyā.

大王！


‘ ‘ Yathā, mahārāja, mahati mahāpariyoge uddhanagate udakasampuṇṇe ākiṇṇataṇḍule heṭṭhato aggi jalamāno paṭhamaṃ tāva pariyogaṃ santāpeti, pariyogo santatto udakaṃ santāpeti, udakaṃ santattaṃ taṇḍulaṃ santāpeti, taṇḍulaṃ santattaṃ ummujjati nimujjati, bubbuḷakajātaṃ hoti, pheṇamālā uttarati;

同樣的，大王！


evameva kho, mahārāja, vessantaro rājā yaṃ loke duccajaṃ, taṃ caji, tassa taṃ duccajaṃ cajantassa dānassa sabhāvanissandena heṭṭhā mahāvātā dhāretuṃ na visahantā parikuppiṃsu[ parikampiṃsu( ka.)], mahāvātesu parikupitesu[ parikhubbhitesu( syā.)] udakaṃ kampi, udake kampite mahāpathavī kampi, iti tadā mahāvātā ca udakañca mahāpathavī cāti ime tayo ekamanā viya ahesuṃ mahādānanissandena vipulabalavīriyena natthediso, mahārāja, aññassa dānānubhāvo, yathā vessantarassa rañño mahādānānubhāvo.

大王，如大地中存在許多種類的寶石，即：『藍寶石、大藍寶石、星味、琉璃、亞麻花、金合歡花、迷人的、合意日、合意月、金剛、螢火、赤琥珀、紅分、瑪瑙』，轉輪王的寶石超越這全部後，被告知為最高的。


Yathā, mahārāja, mahiyā bahuvidhā maṇayo vijjanti.


Seyyathīdaṃ, indanīlo mahānīlo jotiraso veḷuriyo ummāpuppho sirīsapuppho manoharo sūriyakanto candakanto vajiro khajjopanako phussarāgo lohitaṅgo masāragalloti, ete sabbe atikkamma cakkavattimaṇi aggamakkhāyati, cakkavattimaṇi, mahārāja, samantā yojanaṃ obhāseti.

凡存在任何大布施，即使最上的無等同的布施，毘善達羅王的大布施超越那全部後，被告知為最高的。


Evameva kho, mahārāja, yaṃ kiñci mahiyā dānaṃ vijjati api asadisadānaṃ paramaṃ, taṃ sabbaṃ atikkamma vessantarassa rañño mahādānaṃ aggamakkhāyati, vessantarassa, mahārāja, rañño mahādāne dīyamāne sattakkhattuṃ mahāpathavī kampitā’’ ti.

當如來是菩薩時，這樣的忍耐，這樣的心，這樣的志向，這樣的意趣，與世間比是無相等的。


‘ ‘ Acchariyaṃ, bhante nāgasena, buddhānaṃ, abbhutaṃ, bhante nāgasena, buddhānaṃ, yaṃ tathāgato bodhisatto samāno asamo lokena evaṃkhanti evaṃcitto evaṃadhimutti evaṃadhippāyo, bodhisattānaṃ, bhante nāgasena, parakkamo dakkhāpito, pāramī ca jinānaṃ bhiyyo obhāsitā, cariyaṃ caratopi tāva tathāgatassa sadevake loke seṭṭhabhāvo anudassito.

那先大德！


Sādhu, bhante nāgasena, thomitaṃ jinasāsanaṃ, jotitā jinapāramī, chinno titthiyānaṃ vādagaṇṭhi, bhinno parāpavādakumbho[ gumbo tayā viddhaṃsito( syā.)], pañho gambhīro uttānīkato, gahanaṃ agahanaṃ kataṃ, sammā laddhaṃ jinaputtānaṃ nibbāhanaṃ[ nibbāyanaṃ( ka.)], evametaṃ gaṇivarapavara tathā sampaṭicchāmā’’ ti.

5.「那先大德！


你們這麼說：『當以尸毘王對乞求者二眼的施與成為盲者時，更進一步成為天眼的生起者。


5.‘‘ Bhante nāgasena, tumhe evaṃ bhaṇatha‘ sivirājena yācakassa cakkhūni dinnāni, andhassa sato puna dibbacakkhūni uppannānī’ ti, etampi vacanaṃ sakasaṭaṃ saniggahaṃ sadosaṃ‘ hetusamugghāte ahetusmiṃ avatthusmiṃ natthi dibbacakkhussa uppādo’ ti sutte vuttaṃ, yadi, bhante nāgasena, sivirājena yācakassa cakkhūni dinnāni, tena hi‘ puna dibbacakkhūni uppannānī’ ti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā;

如果成為天眼的生起者，那樣的話，『以尸毘王對乞求者二眼的施與。


yadi dibbacakkhūni uppannāni, tena hi‘ sivirājena yācakassa cakkhūni dinnānī’ ti yaṃ vacanaṃ, tampi micchā.

』該言語也是錯誤的。


Ayampi ubhato koṭiko pañho gaṇṭhitopi gaṇṭhitaro veṭhatopi veṭhataro gahanatopi gahanataro, so tavānuppatto, tattha chandamabhijanehi nibbāhanāya paravādānaṃ niggahāyā’’ ti.

「大王！


‘ ‘ Dinnāni , mahārāja, sivirājena yācakassa cakkhūni, tattha mā vimatiṃ uppādehi, puna dibbāni ca cakkhūni uppannāni, tatthāpi mā vimatiṃ janehī’’ ti.

以尸毘王對乞求者二眼的施與，在那裡，請你不要使疑惑生起，以及更進一步成為天眼的生起者，在那裡，請你不要使疑惑生起。


‘‘ Api nu kho, bhante nāgasena, hetusamugghāte ahetusmiṃ avatthusmiṃ dibbacakkhu uppajjatī’’ ti?

是否在因之斷絕，在無因、在無依處下，有天眼的生起呢？


」「不，大王！


‘‘ Kiṃ pana, bhante, ettha kāraṇaṃ, yena kāraṇena hetusamugghāte ahetusmiṃ avatthusmiṃ dibbacakkhu uppajjati, iṅgha tāva kāraṇena maṃ saññāpehī’’ ti?

請你就以那個理由說服我。


‘ ‘ Kiṃ pana, mahārāja, atthi loke saccaṃ nāma, yena saccavādino saccakiriyaṃ karontī’’ ti?

那麼，有世間中所謂的真實，依之說真實語者們作誓言(真實所作行為)嗎？


‘‘ Āma, bhante, atthi loke saccaṃ nāma, saccena, bhante nāgasena, saccavādino saccakiriyaṃ katvā devaṃ vassāpenti, aggiṃ nibbāpenti, visaṃ paṭihananti, aññampi vividhaṃ kattabbaṃ karontī’’ ti.

說真實語者們以真實作誓言後，他們使天下雨，他們使火熄滅，他們防止毒，他們也作其他種種工作。


‘‘ Tena hi, mahārāja, yujjati sameti sivirājassa saccabalena dibbacakkhūni uppannānīti, saccabalena, mahārāja, avatthusmiṃ dibbacakkhu uppajjati, saccaṃ yeva tattha vatthu bhavati dibbacakkhussa uppādāya.

以真實力在無依處下成為天眼的生起者，就在真實那裡成為天眼生起的依處。


‘ ‘ Yathā, mahārāja, ye keci sattā saccamanugāyanti‘ mahāmegho pavassatū’ ti, tesaṃ saha saccamanugītena mahāmegho pavassati, api nu kho, mahārāja, atthi ākāse vassahetu sannicito‘ yena hetunā mahāmegho pavassatī’’’ ti?

是否有雨之因已在天空積聚，依該因雨雲下雨呢？


‘‘ Na hi, bhante, saccaṃ yeva tattha hetu bhavati mahato meghassa pavassanāyā’’ ti.

就在真實那裡成為大雨雲下雨的因。


‘‘ Evameva kho, mahārāja, natthi tassa pakatihetu, saccaṃ yevettha vatthu bhavati dibbacakkhussa uppādāyāti.

沒有它的自然因，『就在真實那裡成為天眼生起的依處』。


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, ye keci sattā saccamanugāyanti‘ jalitapajjalitamahāaggikkhandho paṭinivattatū’ ti, tesaṃ saha saccamanugītena jalitapajjalitamahāaggikkhandho khaṇena paṭinivattati.

大王！


Api nu kho, mahārāja, atthi tasmiṃ jalitapajjalite mahāaggikkhandhe hetu sannicito‘ yena hetunā jalitapajjalitamahāaggikkhandho khaṇena paṭinivattatī’’ ti?

這確實不是。


‘‘ Na hi, bhante, saccaṃ yeva tattha vatthu hoti tassa jalitapajjalitassa mahāaggikkhandhassa khaṇena paṭinivattanāyā’’ ti.

沒有它的自然因，『就在真實那裡成為天眼生起的依處』。


如凡任何眾生以真實隨誦：『請猛毒之毒藥成為解毒劑。


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, ye keci sattā saccamanugāyanti ‘ visaṃ halāhalaṃ agadaṃ bhavatū’ ti.

大王！


Tesaṃ saha saccamanugītena visaṃ halāhalaṃ khaṇena agadaṃ bhavati, api nu kho, mahārāja, atthi tasmiṃ halāhalavise hetu sannicito‘ yena hetunā visaṃ halāhalaṃ khaṇena agadaṃ bhavatī’’’ ti?

就在真實那裡成為猛毒之毒藥瞬間成為猛毒之毒藥抵擋的因。


‘‘ Na hi, bhante, saccaṃ yeva tattha hetu bhavati visassa halāhalassa khaṇena paṭighātāyā’’ ti.

沒有它的自然因，『就在真實那裡成為天眼生起的依處』。


‘‘ Evameva kho, mahārāja, vinā pakatihetuṃ saccaṃ yevettha vatthu bhavati dibbacakkhussa uppādāyāti.

對四聖諦的貫通沒有其它依處，真實作依處後，他們貫通四聖諦。


‘ ‘ Catunnampi, mahārāja, ariyasaccānaṃ paṭivedhāya natthaññaṃ vatthu, saccaṃ vatthuṃ katvā cattāri ariyasaccāni paṭivijjhantīti.

大王！


Atthi, mahārāja, cīnavisaye cīnarājā, so mahāsamudde kīḷitukāmo[ baliṃ kātukāmo( sī. pī.)] catumāse catumāse saccakiriyaṃ katvā saha rathena antomahāsamudde yojanaṃ pavisati, tassa rathasīsassa purato purato mahāvārikkhandho paṭikkamati, nikkhantassa puna ottharati, api nu kho, mahārāja, so mahāsamuddo sadevamanussenapi lokena pakatikāyabalena sakkā paṭikkamāpetun’’ ti?

」「大王！


‘‘ Atiparittakepi, bhante, taḷāke udakaṃ na sakkā sadevamanussenapi lokena pakatikāyabalena paṭikkamāpetuṃ, kiṃ pana mahāsamudde udakan’’ ti?

大王！


‘‘ Imināpi, mahārāja, kāraṇena saccabalaṃ ñātabbaṃ‘ natthi taṃ ṭhānaṃ, yaṃ saccena na pattabban’ ti.


‘ ‘ Nagare, mahārāja, pāṭaliputte asoko dhammarājā sanegamajānapadaamaccabhaṭabalamahāmattehi parivuto gaṅgaṃ nadiṃ[ gaṅgānadiṃ( sī.)] navasalilasampuṇṇaṃ samatitthikaṃ sambharitaṃ pañcayojanasatāyāmaṃ yojanaputhulaṃ sandamānaṃ disvā amacce evamāha‘ atthi koci, bhaṇe, samattho, yo imaṃ mahāgaṅgaṃ paṭisotaṃ sandāpetun’ ti.

就在那個恆河河岸的站立者，名叫磅都瑪提的妓女聽聞國王確實這麼說：『是否能夠使這大恆河逆流流動呢？


‘ ‘ Tasmiṃ yeva gaṅgākūle ṭhitā bandhumatī nāma gaṇikā assosi raññā kira evaṃ vuttaṃ‘ sakkā nu kho imaṃ mahāgaṅgaṃ paṭisotaṃ sandāpetun’ ti, sā evamāha‘ ahañhi nagare pāṭaliputte gaṇikā rūpūpajīvinī antimajīvikā, mama tāva rājā saccakiriyaṃ passatū’ ti.

與她的誓言一起，瞬間那條大恆河隆隆響逆流流動被大人群看見。


Atha sā saccakiriyaṃ akāsi, saha tassā saccakiriyāya khaṇena sā mahāgaṅgā gaḷagaḷāyantī paṭisotaṃ sandittha mahato janakāyassa passato.

那時，國王聽到恆河急速回轉的波浪所產生的騷動聲音後，吃驚、不可思議未曾有生起，對朝臣這麼說：『我說，為何這大恆河逆流流動？


‘ ‘ Atha rājā gaṅgāya āvaṭṭaūmivegajanitaṃ halāhalasaddaṃ sutvā vimhito acchariyabbhutajāto amacce evamāha‘ kissāyaṃ, bhaṇe, mahāgaṅgā paṭisotaṃ sandatī’ ti?


‘ Bandhumatī, mahārāja, gaṇikā tava vacanaṃ sutvā saccakiriyaṃ akāsi, tassā saccakiriyāya mahāgaṅgā uddhaṃmukhā sandatī’ ti.

以你的誓言使這恆河被逆流流動。


‘ ‘ Atha saṃviggahadayo rājā turitaturito sayaṃ gantvā taṃ gaṇikaṃ pucchi‘ saccaṃ kira, je , tayā saccakiriyāya ayaṃ gaṅgā paṭisotaṃ sandāpitā’ ti?

』國王說：『在那裡，有你的什麼力量，沒發瘋者誰取你的言語，你以什麼力量使這恆河逆流流動？


Rājā āha‘ kiṃ te tattha balaṃ atthi, ko vā te vacanaṃ ādiyati anummatto, kena tvaṃ balena imaṃ mahāgaṅgaṃ paṭisotaṃ sandāpesī’ ti?

我以真實力使這恆河逆流流動。


Sā āha‘ saccabalenāhaṃ, mahārāja, imaṃ mahāgaṅgaṃ paṭisotaṃ sandāpesin’ ti.

』國王說：『如何有你的真實力：屬於盜賊、生活墮落者、不實者、被切斷者、惡人、破戒者、越過慚者、誘惑盲目人者？


Rājā āha‘ kiṃ te saccabalaṃ atthi coriyā dhuttiyā asatiyā chinnikāya pāpiyā bhinnasīlāya[ pāpikāya bhinnasīmāya( sī.)] hiriatikkantikāya andhajanapalobhikāyā’ ti.

也有我的像那樣誓言：當凡我想要時，包括天神的世間也會旋轉。


‘ Saccaṃ, mahārāja, tādisikā ahaṃ, tādisikāyapi me, mahārāja, saccakiriyā atthi, yāyāhaṃ icchamānā sadevakampi lokaṃ parivatteyyan’ ti.

凡剎帝利，或婆羅門，或毘舍，或首陀羅，或其他任何給與我財物者，我都相等地侍奉他們。


Rājā āha‘ katamā pana sā hoti saccakiriyā, iṅgha maṃ sāvehī’ ti.


‘ Yo me, mahārāja, dhanaṃ deti khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā añño vā koci, tesaṃ samakaṃ yeva upaṭṭhahāmi,‘‘ khattiyo’’ ti viseso natthi,‘‘ suddo’’ ti atimaññanā[ atimaññamāno( ka.)] natthi, anunayappaṭighavippamuttā dhanassāmikaṃ paricarāmi, esā me deva saccakiriyā, yāyāhaṃ imaṃ mahāgaṅgaṃ paṭisotaṃ sandāpesin’ ti.

以尸毘王對乞求者施與二眼而成為天眼的生起者，那是誓言。


‘ ‘ Itipi, mahārāja, sacce ṭhitā na kiñci atthaṃ na vindanti.

又，凡在經中被說：『在人的眼睛已破壞下，在因之斷絕，在無因、在無依處下，沒有天眼的生起。


Dinnāni ca, mahārāja, sivirājena yācakassa cakkhūni , dibbacakkhūni ca uppannāni, tañca saccakiriyāya.

那是關於修習所成的眼而被說的。


Yaṃ pana sutte vuttaṃ‘ maṃsacakkhusmiṃ naṭṭhe ahetusmiṃ avatthusmiṃ natthi dibbacakkhussa uppādo’ ti.

那先大德！


Taṃ bhāvanāmayaṃ cakkhuṃ sandhāya vuttaṃ, evametaṃ, mahārāja, dhārehī’’ ti.


‘‘ Sādhu, bhante nāgasena, sunibbeṭhito pañho, suniddiṭṭho niggaho, sumadditā paravādā, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ ti.

這也被世尊說：『比丘們！


6.‘‘ Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā‘ tiṇṇaṃ kho pana, bhikkhave, sannipātā gabbhassa avakkanti[ gabbhassāvakkanti( ma. ni.1.408)] hoti, idha mātāpitaro ca sannipatitā honti, mātā ca utunī hoti, gandhabbo ca paccupaṭṭhito hoti, imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ sannipātā gabbhassa avakkanti hotī’ ti, asesavacanametaṃ, nissesavacanametaṃ, nippariyāyavacanametaṃ, arahassavacanametaṃ, sadevamanussānaṃ majjhe nisīditvā bhaṇitaṃ, ayañca dvinnaṃ sannipātā gabbhassa avakkanti dissati, dukūlena tāpasena pārikāya tāpasiyā utunikāle dakkhiṇena hatthaṅguṭṭhena nābhi parāmaṭṭhā, tassa tena nābhiparāmasanena sāmakumāro nibbatto.

如果『比丘們！


Mātaṅgenāpi isinā brāhmaṇakaññāya utunikāle dakkhiṇena hatthaṅguṭṭhena nābhi parāmaṭṭhā, tassa tena nābhiparāmasanena maṇḍabyo nāma māṇavako nibbattoti.

』該言語是錯誤的。


Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṃ‘ tiṇṇaṃ kho pana, bhikkhave, sannipātā gabbhassa avakkanti hotī’ ti.

如果『沙摩男童與曼達逼亞學生婆羅門兩人他們被肚臍之碰觸出生』被如來說，那樣的話，『比丘們！


Tena hi sāmo ca kumāro maṇḍabyo ca māṇavako ubhopi te nābhiparāmasanena nibbattāti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā.

』該言語也是錯誤的。


Yadi, bhante, tathāgatena bhaṇitaṃ‘ sāmo ca kumāro maṇḍabyo ca māṇavako nābhiparāmasanena nibbattā’’ ti, tena hi‘ tiṇṇaṃ kho pana, bhikkhave, sannipātā gabbhassa avakkanti hotī’ ti yaṃ vacanaṃ, tampi micchā.

這也被世尊說：『比丘們！


Ayampi ubhato koṭiko pañho sugambhīro sunipuṇo visayo buddhimantānaṃ, so tavānuppatto, chinda vimatipathaṃ, dhārehi ñāṇavarappajjotan’’ ti.

又，三者的結合(集合)而有胎的下生：這裡，有父母的結合，母親是受胎期者，有乾達婆的現起，這樣，三者的結合而有胎的下生。


‘ ‘ Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā‘ tiṇṇaṃ kho pana, bhikkhave, sannipātā gabbhassa avakkanti hoti, idha mātāpitaro ca sannipatitā honti, mātā ca utunī hoti, gandhabbo ca paccupaṭṭhito hoti, evaṃ tiṇṇaṃ sannipātā gabbhassa avakkanti hotī’ ti.

「大王！


Bhaṇitañca‘ sāmo ca kumāro maṇḍabyo ca māṇavako nābhiparāmasanena nibbattā’’ ti.

那麼，往昔的被你聽聞：善基者男童、苦行者伊西信額、上座迦葉男童，他們就以這個被出生？


‘‘ Tena hi, bhante nāgasena, yena kāraṇena pañho suvinicchito hoti, tena kāraṇena maṃ saññāpehī’’ ti.

被聽聞。


‘ ‘ Sutapubbaṃ pana tayā, mahārāja, saṃkicco ca kumāro isisiṅgo ca tāpaso thero ca kumārakassapo‘ iminā nāma te nibbattā’’ ti?

他們的出生傳播出去：『當兩頭母鹿在月經時來到二苦行者小便處後，飲有精液的尿，以那個尿的精液，善基者男童與苦行者伊西信額被出生。


‘‘ Āma, bhante, suyyati, abbhuggatā tesaṃ jāti, dve migadhenuyo tāva utunikāle dvinnaṃ tāpasānaṃ passāvaṭṭhānaṃ āgantvā sasambhavaṃ passāvaṃ piviṃsu, tena passāvasambhavena saṃkicco ca kumāro isisiṅgo ca tāpaso nibbattā.

請你去取水，我要洗內衣。


Therassa udāyissa bhikkhunupassayaṃ upagatassa rattacittena bhikkhuniyā aṅgajātaṃ upanijjhāyantassa sambhavaṃ kāsāve mucci.

我將會取來洗。


Atha kho āyasmā udāyi taṃ bhikkhuniṃ etadavoca‘ gaccha bhagini, udakaṃ āhara antaravāsakaṃ dhovissāmī’ ti.

「大王！


是否你相信該言語呢？


Tato sā bhikkhunī utunisamaye taṃ sambhavaṃ ekadesaṃ mukhena aggahesi, ekadesaṃ aṅgajāte pakkhipi, tena thero kumārakassapo nibbattoti etaṃ jano āhā’’ ti.

那麼，在這裡，理由是什麼？


‘ ‘ Api nu kho tvaṃ, mahārāja, saddahasi taṃ vacanan’’ ti?

當種子扔入被善作工的泥裡後，它急速地發芽？


‘‘ Āma bhante, balavaṃ tattha mayaṃ kāraṇaṃ upalabhāma, yena mayaṃ kāraṇena saddahāma‘ iminā kāraṇena nibbattā’’ ti.

」「同樣的，大德！


‘‘ Kiṃ panettha, mahārāja, kāraṇan’’ ti?


‘‘ Suparikammakate , bhante, kalale bījaṃ nipatitvā khippaṃ saṃviruhatī’’ ti .

當那位比丘尼是月經期間的女子時，在已住立的凝滑(泥)[SN.10.1]、血已被推動吐出、界已住立時，她取精液後放入該凝滑中，因為那樣，她的胎兒住立。


‘‘ Evameva kho, bhante, sā bhikkhunī utunī samānā saṇṭhite kalale ruhire pacchinnavege ṭhitāya dhātuyā taṃ sambhavaṃ gahetvā tasmiṃ kalale pakkhipi, tena tassā gabbho saṇṭhāsi, evaṃ tattha kāraṇaṃ paccema tesaṃ nibbattiyā’’ ti.

那麼，你接受上座迦葉男童的入胎？


‘‘ Evametaṃ, mahārāja, tathā sampaṭicchāmi, yonippavesena gabbho sambhavatīti.

大王！


Sampaṭicchasi pana, tvaṃ mahārāja, therassa kumārakassapassa gabbhāvakkamanan’’ ti?

你已回到我的領域：你也將以單一種入胎談論者成為我的後援。


但在那兩頭母鹿飲尿而得到胎兒上，你相信牠們的胎之進入？


‘‘ Sādhu, mahārāja, paccāgatosi mama visayaṃ, ekavidhenapi gabbhāvakkantiṃ kathayanto mamānubalaṃ bhavissasi, atha yā pana tā dve migadhenuyo passāvaṃ pivitvā gabbhaṃ paṭilabhiṃsu, tāsaṃ tvaṃ saddahasi gabbhassāvakkamanan’’ ti?

如凡任何名為河流的它們全部走到大海：已到達處者來到生長。


‘‘ Āma, bhante, yaṃ kiñci bhuttaṃ pītaṃ khāyitaṃ lehitaṃ, sabbaṃ taṃ kalalaṃ osarati, ṭhānagataṃ vuḍḍhimāpajjati.

凡任何所食、所飲、所嚼、所舔的全都走到凝滑：已達到處者來到生長。


Yathā, bhante nāgasena, yā kāci saritā nāma, sabbā tā mahāsamuddaṃ osaranti, ṭhānagatā vuḍḍhimāpajjanti.

大王！


Evameva kho, bhante nāgasena, yaṃ kiñci bhuttaṃ pītaṃ khāyitaṃ lehitaṃ, sabbaṃ taṃ kalalaṃ osarati, ṭhānagataṃ vuḍḍhimāpajjati, tenāhaṃ kāraṇena saddahāmi mukhagatenapi gabbhassa avakkanti hotī’’ ti.

「大王！


‘‘ Sādhu, mahārāja, gāḷhataraṃ upagatosi mama visayaṃ, mukhapānenapi dvayasannipāto bhavati.

沙摩男童、曼達逼亞學生婆羅門也是包含在三者結合中者，就與之前的一味，在這裡，我將說理由。


Saṃkiccassa ca, mahārāja, kumārassa isisiṅgassa ca tāpasassa therassa ca kumārakassapassa gabbhāvakkamanaṃ sampaṭicchasī’’ ti?

度古拉苦行者與玻哩葛女苦行者兩者，他們都是住林野者、志向獨居者、最高目標的尋求者，以苦行熱使熱直到梵天世界。


‘ ‘ Sāmopi, mahārāja, kumāro maṇḍabyopi māṇavako tīsu sannipātesu antogadhā, ekarasā yeva purimena, tattha kāraṇaṃ vakkhāmi.

當他以尊敬的慈推測他們時，看見在未來時他們的二眼消失。


Dukūlo ca, mahārāja, tāpaso pārikā ca tāpasī ubhopi te araññavāsā ahesuṃ pavivekādhimuttā uttamatthagavesakā, tapatejena yāva brahmalokaṃ santāpesuṃ .

請你們執行(作)我一言，請你們能生一個兒子那就好了，他將成為你們的隨侍(看護)與倚靠者。


Tesaṃ tadā sakko devānamindo sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhānaṃ āgacchati.

』『夠了！


So tesaṃ garukatamettatāya upadhārento addasa anāgatamaddhāne dvinnampi tesaṃ cakkhūnaṃ antaradhānaṃ, disvā te evamāha‘ ekaṃ me, bhonto, vacanaṃ karotha, sādhu ekaṃ puttaṃ janeyyātha, so tumhākaṃ upaṭṭhāko bhavissati ālambano cā’ ti.

請你們執行我一言，請你們能生一個兒子那就好了，他將成為你們的隨侍與倚靠者。


』第三次他們又這麼說：『夠了！


Anukampako atthakāmo sakko devānamindo dutiyampi… pe… tatiyampi te evamāha‘ ekaṃ me, bhonto, vacanaṃ karotha, sādhu ekaṃ puttaṃ janeyyātha, so tumhākaṃ upaṭṭhāko bhavissati ālambano cā’ ti.

請你不要慫恿我們無利益的，什麼時候這身體不會被破壞？


Tatiyampi te āhaṃsu‘ alaṃ, kosiya, mā tvaṃ kho amhe anatthe niyojehi, kadāyaṃ kāyo na bhijjissati, bhijjatu ayaṃ kāyo bhedanadhammo, bhijjantiyāpi dharaṇiyā patantepi selasikhare phalantepi ākāse patantepi candimasūriye neva mayaṃ lokadhammehi missayissāma, mā tvaṃ amhākaṃ sammukhabhāvaṃ upagaccha, upagatassa te eso vissāso, anatthacaro tvaṃ maññe’ ti.

從那個因由，當天帝釋未能得到他們的意(心)時，恭敬合掌再懇求：『如果你們不能執行我的言語，當女苦行者是月經期間的女子、經期中的女人時，大德！


Tato sakko devānamindo tesaṃ manaṃ alabhamāno garukato pañjaliko puna yāci‘ yadi me vacanaṃ na ussahatha kātuṃ, yadā tāpasī utunī hoti pupphavatī, tadā tvaṃ, bhante, dakkhiṇena hatthaṅguṭṭhena nābhiṃ parāmaseyyāsi, tena sā gabbhaṃ lacchati, sannipāto yevesa gabbhāvakkantiyā’ ti.

』他們接受了。


‘ Sakkomahaṃ, kosiya, taṃ vacanaṃ kātuṃ, na tāvatakena amhākaṃ tapo bhijjati, hotū’ ti sampaṭicchiṃsu.

而且，那時候在天神的領域有充滿善根、壽命已盡、已到達壽命之滅盡的天子，他能入凡想要的胎，即使到轉輪王家。


Tāya ca pana velāya devabhavane atthi devaputto ussannakusalamūlo khīṇāyuko āyukkhayappatto yadicchakaṃ samattho okkamituṃ api cakkavattikulepi.

親愛的先生！


Atha sakko devānamindo taṃ devaputtaṃ upasaṅkamitvā evamāha‘ ehi kho, mārisa, supabhāto te divaso, atthasiddhi upagatā, yamahaṃ te upaṭṭhānamāgamiṃ, ramaṇīye te okāse vāso bhavissati, patirūpe kule paṭisandhi bhavissati, sundarehi mātāpitūhi vaḍḍhetabbo, ehi me vacanaṃ karohī’ ti yāci.

從那個因由，那位天子這麼說：『親愛的先生！


Dutiyampi… pe… tatiyampi yāci sirasi pañjalikato.

那是哪個家你一再連續地稱讚？


Tato so devaputto evamāha‘ katamaṃ taṃ, mārisa, kulaṃ, yaṃ tvaṃ abhikkhaṇaṃ kittayasi punappunan’ ti.

』他聽聞他的言語後滿意地接受：『好！


‘ Dukūlo ca tāpaso pārikā ca tāpasī’ ti.

凡你的意欲，願它變成。


So tassa vacanaṃ sutvā tuṭṭho sampaṭicchi‘ sādhu, mārisa, yo tava chando, so hotu, ākaṅkhamāno ahaṃ, mārisa, patthite kule uppajjeyyaṃ, kimhi kule uppajjāmi aṇḍaje vā jalābuje vā saṃsedaje vā opapātike vā’ ti?

請你從胎生的胎岀生。


‘ Jalābujāya, mārisa, yoniyā uppajjāhī’ ti.


Atha sakko devānamindo uppattidivasaṃ vigaṇetvā dukūlassa tāpasassa ārocesi‘ asukasmiṃ nāma divase tāpasī utunī bhavissati pupphavatī, tadā tvaṃ, bhante, dakkhiṇena hatthaṅguṭṭhena nābhiṃ parāmaseyyāsī’ ti.

』大王！


Tasmiṃ, mahārāja, divase tāpasī ca utunī pupphavatī ahosi, devaputto ca tatthūpago paccupaṭṭhito ahosi, tāpaso ca dakkhiṇena hatthaṅguṭṭhena tāpasiyā nābhiṃ parāmasi, iti te tayo sannipātā ahesuṃ, nābhiparāmasanena tāpasiyā rāgo udapādi, so panassā rāgo nābhiparāmasanaṃ paṭicca mā tvaṃ sannipātaṃ ajjhācārameva maññi, ūhasanampi[ hasanampi( ka.)] sannipāto, ullapanampi sannipāto, upanijjhāyanampi sannipāto, pubbabhāgabhāvato rāgassa uppādāya āmasanena sannipāto jāyati, sannipātā okkamanaṃ hotīti.

大王！


‘ ‘ Anajjhācārepi, mahārāja, parāmasanena gabbhāvakkanti hoti.

如當火燃燒時，雖非觸摸，它破壞到達的寒冷。


Yathā, mahārāja, aggi jalamāno aparāmasanopi upagatassa sītaṃ byapahanti, evameva kho, mahārāja, anajjhācārepi parāmasanena gabbhāvakkanti hoti.

因四種而有眾生的入胎：因業、因胎、因家、因懇求(祈願)，但這一切眾生還是以業生起，以業等起。


‘ ‘ Catunnaṃ, mahārāja, vasena sattānaṃ gabbhāvakkanti hoti kammavasena yonivasena kulavasena āyācanavasena, api ca sabbepete sattā kammasambhavā kammasamuṭṭhānā .

而怎樣是因業而有眾生的入胎呢？


‘ ‘ Kathaṃ, mahārāja, kammavasena sattānaṃ gabbhāvakkanti hoti?

充滿善根的眾生凡想要的他們生出：在剎帝利大家，或在婆羅門大家，或在屋主大家，或在天上，或以卵生胎，或以胎生胎，或以濕生胎，或以化生胎。


Ussannakusalamūlā, mahārāja, sattā yadicchakaṃ uppajjanti khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā devesu vā aṇḍajāya vā yoniyā jalābujāya vā yoniyā saṃsedajāya vā yoniyā opapātikāya vā yoniyā.

如富裕的、大富的、大財富的、多金銀、多財產資具、多財穀、多親戚伴黨的男子，女奴隸，或男女奴隸，或土地，或宅地，或村落，或市鎮，或地方，或凡任何被意(心)希求的，凡想要的他給與二倍或三倍的財物後購買。


Yathā, mahārāja, puriso aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño pahūtañātipakkho dāsiṃ vā dāsaṃ vā khettaṃ vā vatthuṃ vā gāmaṃ vā nigamaṃ vā janapadaṃ vā yaṃ kiñci manasā abhipatthitaṃ, yadicchakaṃ dviguṇatiguṇampi dhanaṃ datvā kiṇāti, evameva kho, mahārāja, ussannakusalamūlā sattā yadicchakaṃ uppajjanti khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā devesu vā aṇḍajāya vā yoniyā jalābujāya vā yoniyā saṃsedajaya vā yoniyā opapātikāya vā yoniyā.

雞的入胎是以風，鶴的入胎是以雷鳴，一切諸天都是非臥胎眾生，祂們的入胎是以不同方式。


Evaṃ kammavasena sattānaṃ gabbhāvakkanti hoti.

大王！


‘ ‘ Kathaṃ yonivasena sattānaṃ gabbhāvakkanti hoti?


Kukkuṭānaṃ, mahārāja, vātena gabbhāvakkanti hoti.


Balākānaṃ meghasaddena gabbhāvakkanti hoti.


Sabbepi devā agabbhaseyyakā sattā yeva, tesaṃ nānāvaṇṇena gabbhāvakkanti hoti.

如人們以不同方式在地上過生活(行)：一些覆蓋前面，一些覆蓋後面，一些是赤裸者，一些是剃光頭穿白衣者，一些是束髮髻者，一些是剃光頭的袈裟衣著者，一些是袈裟衣著的束髮髻者，一些是穿樹皮衣的結髮者，一些是穿皮衣者，一些穿繩子，這一切人們都以不同方式在地上過生活。


Yathā, mahārāja, manussā nānāvaṇṇena mahiyā caranti, keci purato paṭicchādenti, keci pacchato paṭicchādenti, keci naggā honti, keci bhaṇḍū honti setapaṭadharā, keci moḷibaddhā honti, keci bhaṇḍū kāsāvavasanā honti, keci kāsāvavasanā moḷibaddhā honti, keci jaṭino vākacīradharā[ vākacīrā( ka.)] honti, keci cammavasanā honti, keci rasmiyo nivāsenti, sabbepete manussā nānāvaṇṇena mahiyā caranti, evameva kho, mahārāja, sattā yeva te sabbe, tesaṃ nānāvaṇṇena gabbhāvakkanti hoti.

所謂家，有四種家：卵生、胎生、濕生、化生。


Evaṃ yonivasena sattānaṃ gabbhāvakkanti hoti.

如果在那裡乾達婆從哪裡來到任何地方：出現在卵生家中他在那裡是卵生者……（中略）在胎生家中……（中略）在濕生家中……（中略）出現在化生家中他在那裡是化生者，在一一那些家中像那樣的眾生就生成。


‘ ‘ Kathaṃ kulavasena sattānaṃ gabbhāvakkanti hoti?


Kulaṃ nāma, mahārāja, cattāri kulāni aṇḍajaṃ jalābujaṃ saṃsedajaṃ opapātikaṃ.

大王！


Yadi tattha gandhabbo yato kutoci āgantvā aṇḍaje kule uppajjati, so tattha aṇḍajo hoti… pe… jalābuje kule… pe… saṃsedaje kule… pe… opapātike kule uppajjati, so tattha opapātiko hoti.

同樣的，大王！


Tesu tesu kulesu tādisā yeva sattā sambhavanti.

凡任何乾達婆從哪裡來到任何地方：進入卵生胎後失去本性容色，然後他是卵生……（中略）胎生……（中略）濕生……（中略）進入化生胎後失去本性容色，然後他在是化生者。


Yathā, mahārāja, himavati nerupabbataṃ ye keci migapakkhino upenti, sabbe te sakavaṇṇaṃ vijahitvā suvaṇṇavaṇṇā honti, evameva kho, mahārāja, yo koci gandhabbo yato kutoci āgantvā aṇḍajaṃ yoniṃ upagantvā sabhāvavaṇṇaṃ vijahitvā aṇḍajo hoti… pe… jalābujaṃ… pe… saṃsedajaṃ… pe… opapātikaṃ yoniṃ upagantvā sabhāvavaṇṇaṃ vijahitvā opapātiko hoti, evaṃ kulavasena sattānaṃ gabbhāvakkanti hoti.

這裡，有一無兒子的家，是多財產者、有信者、淨信者、持戒者、善法者、依止苦行者，且有充滿善根、垂死(死亡法)的天子，那時，天帝釋對該家以憐愍而懇求那位天子：『親愛的先生！


‘ ‘ Kathaṃ āyācanavasena sattānaṃ gabbhāvakkanti hoti?


Idha, mahārāja, kulaṃ hoti aputtakaṃ bahusāpateyyaṃ saddhaṃ pasannaṃ sīlavantaṃ kalyāṇadhammaṃ tapanissitaṃ, devaputto ca ussannakusalamūlo cavanadhammo hoti.

大王！


Atha sakko devānamindo tassa kulassa anukampāya taṃ devaputtaṃ āyācati‘ paṇidhehi, mārisa, asukassa kulassa mahesiyā kucchin’ ti.

天帝釋懇求那位天子後帶給那個家。


So tassa āyācanahetu taṃ kulaṃ paṇidheti.

這樣是因懇求而有眾生的入胎。


Yathā, mahārāja, manussā puññakāmā samaṇaṃ manobhāvanīyaṃ āyācitvā gehaṃ upanenti, ayaṃ upagantvā sabbassa kulassa sukhāvaho bhavissatīti.

大王！


Evameva kho, mahārāja, sakko devānamindo taṃ devaputtaṃ āyācitvā taṃ kulaṃ upaneti.

沙摩男童是作福德者，父母是持戒者、善法者，懇求者是能夠者，三者以心的願求，沙摩男童被出生。


Evaṃ āyācanavasena sattānaṃ gabbhāvakkanti hoti.

大王！


‘ ‘ Sāmo, mahārāja, kumāro sakkena devānamindena āyācito pārikāya tāpasiyā kucchiṃ okkanto.

這裡，方法善巧的男子如果播種種子在被善耕的濕田中，當避開那個種子生長的障礙時，是否還會有任何障礙呢？


Sāmo, mahārāja, kumāro katapuñño, mātāpitaro sīlavanto kalyāṇadhammā, āyācako sakko, tiṇṇaṃ cetopaṇidhiyā sāmo kumāro nibbatto.

」「同樣的，大王！


Idha, mahārāja, nayakusalo puriso sukaṭṭhe anūpakhette bījaṃ ropeyya, api nu tassa bījassa antarāyaṃ vivajjentassa vuḍḍhiyā koci antarāyo bhaveyyā’’ ti ?

往昔繁榮、富有、包含人們的大地方被仙人們的瞋意破壞，是否被你聽聞呢？


‘‘ Na hi, bhante, nirupaghātaṃ bījaṃ khippaṃ saṃviruheyyā’’ ti.

被聽聞。


‘‘ Evameva kho, mahārāja, sāmo kumāro mutto uppannantarāyehi tiṇṇaṃ cetopaṇidhiyā nibbatto.

在大地：小杖林野、中輪輻林野、迦陵伽林野、母支林野[MN.56]全部那個林野被變成林野，全部這些地方被仙人們的瞋意到達滅盡。


‘ ‘ Api nu kho, mahārāja, sutapubbaṃ tayā isīnaṃ manopadosena iddho phīto mahājanapado sajano samucchinno’’ ti?

」「大王！


Mahiyā daṇḍakāraññaṃ[ daṇḍakīraññaṃ( ma. ni.2.65)] majjhāraññaṃ kāliṅgāraññaṃ mātaṅgāraññaṃ, sabbaṃ taṃ araññaṃ araññabhūtaṃ, sabbepete janapadā isīnaṃ manopadosena khayaṃ gatā’’ ti.

那樣的話，沙摩童子以三者有力的明淨心被出生是『仙人所化作的、天所化作的、福德所化作的』。


‘‘ Yadi , mahārāja, tesaṃ manopadosena susamiddhā janapadā ucchijjanti, api nu kho tesaṃ manopasādena kiñci nibbatteyyā’’ ti?

大王！


這三位天子被天帝釋的懇求，被出生於家，哪三位呢？


‘‘ Tena hi, mahārāja, sāmo kumāro tiṇṇaṃ balavantānaṃ cetopasādena nibbatto isinimmito devanimmito puññanimmitoti.

」「那先大德！


‘ ‘ Tayome, mahārāja, devaputtā sakkena devānamindena āyācitā kulaṃ uppannā.

入胎被善解釋，理由被善講述，化(作)黑闇為光明，結縛被解開，異說被排除，這樣，我像這樣接受這個。


Sāmo kumāro mahāpanādo kusarājā, tayopete bodhisattā’’ ti.

7.正法消失的問題 [目錄]


‘‘ Suniddiṭṭhā, bhante nāgasena, gabbhāvakkanti, sukathitaṃ kāraṇaṃ, andhakāro āloko kato, jaṭā vijaṭitā, nicchuddhā paravādā, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ ti.

現在，正法將只能住立五百年[AN.8.51]。


』再者，在般涅槃時，以遊行者須跋陀詢問的問題它被世尊說：『須跋陀！


7.‘‘ Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā‘ pañceva dāni, ānanda, vassasatāni[ vassasahassāni( sī.) passa a. ni.8.51] saddhammo ṭhassatī’ ti.

[DN.16, 214段]』這是無殘餘之語，這是離殘餘之語，這是無秘密之語。


Puna ca parinibbānasamaye subhaddena paribbājakena pañhaṃ puṭṭhena bhagavatā bhaṇitaṃ‘ ime ca, subhadda[ dī. ni.2.214 passitabbaṃ], bhikkhū sammā vihareyyuṃ, asuñño loko arahantehi assā’ ti, asesavacanametaṃ, nissesavacanametaṃ, nippariyāyavacanametaṃ.

如果『世間阿羅漢會是不空的。


Yadi, bhante nāgasena, tathāgatena bhaṇitaṃ‘ pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ ti, tena hi‘ asuñño loko arahantehi assā’ ti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā.

』那個言語也是錯誤的。


Yadi tathāgatena bhaṇitaṃ‘ asuñño loko arahantehi assā’ ti, tena hi‘ pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ ti tampi vacanaṃ micchā.

「大王！


Ayampi ubhato koṭiko pañho gahanatopi gahanataro balavatopi balavataro gaṇṭhitopi gaṇṭhitaro, so tavānuppatto, tattha te ñāṇabalavipphāraṃ dassehi makaro viya sāgarabbhantaragato’’ ti.

而如果這些比丘正住，則世間阿羅漢會是不空的。


‘ ‘ Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā‘ pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ ti.

那個世尊的言語是不同含義、不同辭句：『這是教說的限界；


Parinibbānasamaye ca subhaddassa paribbājakassa bhaṇitaṃ ‘ ime ca, subhadda, bhikkhū sammā vihareyyuṃ, asuñño loko arahantehi assā’ ti.

大王！


Tañca pana, mahārāja, bhagavato vacanaṃ nānatthañceva hoti nānābyañjanañca, ayaṃ sāsanaparicchedo, ayaṃ paṭipatti paridīpanāti dūraṃ vivajjitā te ubho aññamaññaṃ.

但，大王！


Yathā, mahārāja, nabhaṃ pathavito dūraṃ vivajjitaṃ , nirayaṃ saggato dūraṃ vivajjitaṃ, kusalaṃ akusalato dūraṃ vivajjitaṃ, sukhaṃ dukkhato dūraṃ vivajjitaṃ.

現在，正法將只能住立五百年。


Evameva kho, mahārāja, te ubho aññamaññaṃ dūraṃ vivajjitā.

』當遍說明該滅盡時，他限定其餘的部分：『阿難！


‘ ‘ Api ca, mahārāja, mā te pucchā moghā assa[ assu( sī. syā.)], rasato te saṃsanditvā kathayissāmi‘ pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ ti yaṃ bhagavā āha, taṃ khayaṃ paridīpayanto sesakaṃ paricchindi, vassasahassaṃ, ānanda, saddhammo tiṭṭheyya, sace bhikkhuniyo na pabbājeyyuṃ.

當遍闡述已消失的時，當遍說明剩餘的(其餘的部分)時，他限定。


Pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatīti.

大王！


Api nu kho, mahārāja, bhagavā evaṃ vadanto saddhammassa antaradhānaṃ vā vadeti abhisamayaṃ vā paṭikkosatī’’ ti?

』同樣的，大王！


‘‘ Naṭṭhaṃ, mahārāja, parikittayanto sesakaṃ paridīpayanto paricchindi.

現在，正法將只能住立五百年。


Yathā, mahārāja, puriso naṭṭhāyiko sabbasesakaṃ gahetvā janassa paridīpeyya‘ ettakaṃ me bhaṇḍaṃ naṭṭhaṃ, idaṃ sesakan’ ti .

』者，這是教說的限界。


Evameva kho, mahārāja, bhagavā naṭṭhaṃ paridīpayanto sesakaṃ devamanussānaṃ kathesi‘ pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ ti.

而如果這些比丘正住，則世間阿羅漢會是不空的。


Yaṃ pana, mahārāja, bhagavatā bhaṇitaṃ‘ pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ ti, sāsanaparicchedo eso.

然而，那個限界與遍說明你作一味。


‘ ‘ Yaṃ pana parinibbānasamaye subhaddassa paribbājakassa samaṇe parikittayanto āha‘ ime ca, subhadda, bhikkhū sammā vihareyyuṃ, asuñño loko arahantehi assā’ ti, paṭipattiparidīpanā esā, tvaṃ pana taṃ paricchedañca paridīpanañca ekarasaṃ karosi.

這裡，有湖是新水充滿的、超過滿頂點的、已作周圍限制的，在不被耗盡的那個湖處，水面上大雨雲能屢屢地連續下雨，大王！


Yadi pana te chando, ekarasaṃ katvā kathayissāmi, sādhukaṃ suṇohi manasikarohi avikkhittamānaso[ avicalamānaso( sī.) avimānaso( pī. ka.)].

以什麼理由呢？


‘ ‘ Idha, mahārāja, taḷāko bhaveyya navasalilasampuṇṇo sammukhamuttariyamāno paricchinno parivaṭumakato, apariyādiṇṇe yeva tasmiṃ taḷāke udakūpari mahāmegho aparāparaṃ anuppabandho abhivasseyya, api nu kho, mahārāja, tasmiṃ taḷāke udakaṃ parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyyā’’ ti?

殊勝的勝者之教的正法之湖是正行、戒、德行、禁制、實踐之離垢的新水充滿的，打勝最高之有後住立的，在那裡，如果佛子們正行、戒、德行、禁制、實踐的大雨雲屢屢地能連續得到、能下雨，這樣，這個殊勝的勝者之教的正法之湖能長久地、長時間地住立，則世間阿羅漢會是不空的，關於被世尊說：『須跋陀！


‘‘ Meghassa, bhante, anuppabandhatāyā’’ ti.


‘‘ Evameva kho, mahārāja, jinasāsanavarasaddhammataḷāko ācārasīlaguṇavattapaṭipattivimalanavasalilasampuṇṇo uttariyamāno bhavaggamabhibhavitvā ṭhito.

而如果這些比丘正住，則世間阿羅漢會是不空的。


Yadi tattha buddhaputtā ācārasīlaguṇavattapaṭipattimeghavassaṃ aparāparaṃ anuppabandhāpeyyuṃ abhivassāpeyyuṃ.

這裡，如果屢屢地提供乾的草薪牛糞於大的大火聚上，大王！


Evamidaṃ jinasāsanavarasaddhammataḷāko ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya, arahantehi loko asuñño bhaveyya, imamatthaṃ bhagavatā sandhāya bhāsitaṃ‘ ime ca, subhadda, bhikkhū sammā vihareyyuṃ, asuñño loko arahantehi assā’ ti.

」「同樣的，大王！


‘ ‘ Idha pana, mahārāja, mahati mahāaggikkhandhe jalamāne aparāparaṃ sukkhatiṇakaṭṭhagomayāni upasaṃhareyyuṃ, api nu kho so, mahārāja, aggikkhandho nibbāyeyyā’’ ti ?

又，大王！


‘‘ Na hi, bhante, bhiyyo bhiyyo so aggikkhandho jaleyya, bhiyyo bhiyyo pabhāseyyā’’ ti.

如果佛子們在那個之上更具備五勤奮支[AN.5.53]，常恆不放逸地努力，在三學上生起意欲地學習，以及使戒之實踐完整地圓滿，這樣，這殊勝的勝者之教更加、更加長久、長時間地住立，則『世間阿羅漢會是不空的』。


‘‘ Evameva kho, mahārāja, dasasahassiyā[ dasasahassimhi( bahūsu)] lokadhātuyā jinasāsanavarampi ācārasīlaguṇavattapaṭipattiyā jalati pabhāsati.

關於被世尊說：『須跋陀！


Yadi pana, mahārāja, taduttariṃ buddhaputtā pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgatā satatamappamattā padaheyyuṃ, tīsu sikkhāsu chandajātā sikkheyyuṃ, cārittañca sīlaṃ samattaṃ paripūreyyuṃ, evamidaṃ jinasāsanavaraṃ bhiyyo bhiyyo ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya, asuñño loko arahantehi assāti imamatthaṃ bhagavatā sandhāya bhāsitaṃ‘ ime ca, subhadda, bhikkhū sammā vihareyyuṃ, asuñño loko arahantehi assā’ ti.

」「同樣的，大王！


‘ ‘ Idha pana, mahārāja, siniddhasamasumajjitasappabhāsavimalādāsaṃ[ sappabhaṃ suvimalādāsaṃ( sī.)] saṇhasukhumagerukacuṇṇena aparāparaṃ majjeyyuṃ, api nu kho, mahārāja, tasmiṃ ādāse malakaddamarajojallaṃ jāyeyyā’’ ti?

殊勝的勝者之教是自性無垢的，已離開諸污染、不淨、塵垢、污物，如果佛子們以正行、戒、德行、禁制、實踐、削減、頭陀德行觀察(了解)殊勝的勝者之教，這樣，這殊勝的勝者之教會更加、更加長久、長時間地住立，則『世間阿羅漢會是不空的』。


‘‘ Na hi, bhante, aññadatthu vimalataraṃ yeva bhaveyyā’’ ti.


‘‘ Evameva kho, mahārāja, jinasāsanavaraṃ pakatinimmalaṃ byapagatakilesamalarajojallaṃ, yadi taṃ buddhaputtā ācārasīlaguṇavattapaṭipattisallekhadhutaguṇena jinasāsanavaraṃ sallakkheyyuṃ[ sallikkheyyuṃ( sī. pī.)], evamidaṃ jinasāsanavaraṃ ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya, asuñño ca loko arahantehi assāti imamatthaṃ bhagavatā sandhāya bhāsitaṃ‘ ime ca, subhadda, bhikkhū sammā vihareyyuṃ, asuñño loko arahantehi assā’ ti.

有這三種教說的消失，哪三種？


Paṭipattimūlakaṃ, mahārāja, satthusāsanaṃ paṭipattikāraṇaṃ paṭipattiyā anantarahitāya tiṭṭhatī’’ ti.

在證得已消失時，善行者們法的現觀不存在。


‘ ‘ Bhante nāgasena,‘ saddhammantaradhānan’ ti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ saddhammantaradhānan’’ ti?

在外相已消失時，為傳統的中斷。


‘‘ Tīṇimāni, mahārāja, sāsanantaradhānāni.

「那先大德！


Adhigamantaradhānaṃ paṭipattantaradhānaṃ liṅgantaradhānaṃ , adhigame, mahārāja, antarahite suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti, paṭipattiyā antarahitāya sikkhāpadapaññatti antaradhāyati, liṅgaṃyeva tiṭṭhati, liṅge antarahite paveṇupacchedo hoti, imāni kho, mahārāja, tīṇi antaradhānānī’’ ti.

8.「那先大德！


‘ ‘ Suviññāpito, bhante nāgasena, pañho, gambhīro uttānīkato, gaṇṭhi bhinno, naṭṭhā paravādā bhaggā nippabhā katā, tvaṃ gaṇivaravasabhamāsajjāti.

世尊破壞一切不善後為一切知的到達者，世尊沒有殘餘的不善。


「大德！


那麼，往昔苦受在如來的身體上生起嗎？


8.‘‘ Bhante nāgasena, tathāgato sabbaṃ akusalaṃ jhāpetvā sabbaññutaṃ patto, udāhu sāvasese akusale sabbaññutaṃ patto’’ ti?

」「是的，大王！


‘‘ Sabbaṃ, mahārāja, akusalaṃ jhāpetvā bhagavā sabbaññutaṃ patto, natthi bhagavato sesekaṃ akusalan’’ ti.

在王舍城世尊的腳被碎石片所傷[SN.1.38]，血痢病生起[DN.16, 190段]，在身體滿溢(便祕)時被耆婆使人作通便，在風病生起時被伺候上座遍求熱水[SN.7.13]。


‘ ‘ Kiṃ pana, bhante, dukkhā vedanā tathāgatassa kāye uppannapubbā’’ ti?


‘‘ Āma, mahārāja, rājagahe bhagavato pādo sakalikāya[ sakkhalikāya( syā. ka.)] khato, lohitapakkhandikābādho uppanno, kāye abhisanne jīvakena vireko kārito, vātābādhe uppanne upaṭṭhākena therena uṇhodakaṃ pariyiṭṭhan’’ ti.

』該言語是錯誤的。


‘ ‘ Yadi , bhante nāgasena, tathāgato sabbaṃ akusalaṃ jhāpetvā sabbaññutaṃ patto, tena hi bhagavato pādo sakalikāya khato, lohitapakkhandikā ca ābādho uppannoti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā.

所感受的沒有不以業，一切所感受的是業作為根本的，就以業而被感受。


Yadi tathāgatassa pādo sakalikāya khato, lohitapakkhandikā ca ābādho uppanno, tena hi tathāgato sabbaṃ akusalaṃ jhāpetvā sabbaññutaṃ pattoti tampi vacanaṃ micchā.

大王！


Natthi, bhante, vinā kammena vedayitaṃ, sabbaṃ taṃ vedayitaṃ kammamūlakaṃ, taṃ kammeneva vedayati, ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo’’ ti[ nibbāyitabboti( ka.)].

膽因素……（中略）大王！


‘ ‘ Na hi, mahārāja, sabbaṃ taṃ vedayitaṃ kammamūlakaṃ.

[三者]集合也……（中略）大王！


Aṭṭhahi, mahārāja, kāraṇehi vedayitāni uppajjanti, yehi kāraṇehi puthū sattā vedanā vediyanti.

不正姿勢生的……（中略）大王！


Vātasamuṭṭhānānipi kho, mahārāja, idhekaccāni vedayitāni uppajjanti, pittasamuṭṭhānānipi kho, mahārāja… pe… semhasamuṭṭhānānipi kho, mahārāja… pe… sannipātikānipi kho, mahārāja… pe… utupariṇāmajānipi kho, mahārāja… pe… visamaparihārajānipi kho, mahārāja… pe… opakkamikānipi kho, mahārāja… pe… kammavipākajānipi kho, mahārāja, idhekaccāni vedayitāni uppajjanti.

」「那先大德！


Imehi kho, mahārāja, aṭṭhahi kāraṇehi puthū sattā vedanā vedayanti.

凡風的、凡膽的、凡痰的、凡[三者]集合也的、凡時節變化生的、凡不正姿勢生的、凡突然來襲的，這些全部都是業因素，就以業那些全部生起。


Tattha ye te puggalā‘ satte kammaṃ vibādhatī’ ti vadeyyuṃ, te ime puggalā sattakāraṇaṃ paṭibāhanti.

如果那些全部都是業因素的疾病，則沒有它們一分(部分)的特徵。


‘‘ Bhante nāgasena, yañca vātikaṃ yañca pittikaṃ yañca semhikaṃ yañca sannipātikaṃ yañca utupariṇāmajaṃ yañca visamaparihārajaṃ yañca opakkamikaṃ, sabbete kammasamuṭṭhānā yeva, kammeneva te sabbe sambhavantī’’ ti.

當風攪動時，以十種攪動：以寒、以熱、以饑、以渴、以過食、以站立、以勤奮、以跑(猛衝)、以攻擊、以業的果報。


‘ ‘ Yadi, mahārāja, tepi sabbe kammasamuṭṭhānāva ābādhā bhaveyyuṃ, na tesaṃ koṭṭhāsato lakkhaṇāni bhaveyyuṃ.

大王！


Vāto kho, mahārāja, kuppamāno dasavidhena kuppati sītena uṇhena jighacchāya vipāsāya atibhuttena ṭhānena padhānena ādhāvanena upakkamena kammavipākena.

當痰攪動時，以三種攪動：以寒、以熱、以食物與飲料。


Tatra ye te nava vidhā, na te atīte, na anāgate, vattamānake bhave uppajjanti, tasmā na vattabbā‘ kammasambhavā sabbā vedanā’ ti.

大王！


Pittaṃ, mahārāja, kuppamānaṃ tividhena kuppati sītena uṇhena visamabhojanena.

時節變化生的諸受以時節周行生起，不正姿勢生的諸受以不正姿勢生起。


Semhaṃ, mahārāja, kuppamānaṃ tividhena kuppati sītena uṇhena annapānena.

突然來襲的諸受有所作業(行為)，有業的果報。


Yo ca, mahārāja, vāto yañca pittaṃ yañca semhaṃ, tehi tehi kopehi kuppitvā missī hutvā sakaṃ sakaṃ vedanaṃ ākaḍḍhati.

像這樣，業果報生的是少的，其餘的是更多的。


Utupariṇāmajā, mahārāja, vedanā utupariyāmena uppajjati.

在那裡，愚者們跑過頭：『一切都是業果報生的。


Visamaparihārajā vedanā visamaparihārena uppajjati.

』那個業不能以缺佛智作決定。


Opakkamikā, mahārāja, vedanā atthi kiriyā, atthi kammavipākā, kammavipākajā vedanā pubbe katena kammena uppajjati.

又，大王！


Iti kho, mahārāja, appaṃ kammavipākajaṃ, bahutaraṃ avasesaṃ.

凡世尊的腳被碎石片所傷者，那個所感受的既非風因素，也非膽因素，也非痰因素，也非[三者]集合也，也非時節變化生的，也非不正姿勢生的，也非業果報生的，就是突然來襲的。


Tattha bālā‘ sabbaṃ kammavipākajaṃ yevā’ ti atidhāvanti.


Taṃ kammaṃ na sakkā vinā buddhañāṇena vavatthānaṃ kātuṃ.

大王！


‘ ‘ Yaṃ pana, mahārāja, bhagavato pādo sakalikāya khato, taṃ vedayitaṃ neva vātasamuṭṭhānaṃ, na pittasamuṭṭhānaṃ, na semhasamuṭṭhānaṃ, na sannipātikaṃ, na utupariṇāmajaṃ, na visamaparihārajaṃ, na kammavipākajaṃ, opakkamikaṃ yeva.

那時，另外兩塊岩石到來後，當那塊岩石未到達如來時它們就承受，被撞擊裂開後它們的碎片落到世尊的腳，使血出現。


Devadatto hi, mahārāja, bahūni jātisatasahassāni tathāgate āghātaṃ bandhi, so tena āghātena mahatiṃ garuṃ silaṃ gahetvā‘ matthake pātessāmī’ ti muñci, athaññe dve selā āgantvā taṃ silaṃ tathāgataṃ asampattaṃ yeva sampaṭicchiṃsu, tāsaṃ pahārena papaṭikā bhijjitvā bhagavato pāde patitvā ruhiraṃ[ nipatitvā rudhiraṃ( syā.)] uppādesi, kammavipākato vā, mahārāja, bhagavato esā vedanā nibbattā kiriyato vā, tatuddhaṃ natthaññā vedanā.

如或以腹部壞掉的狀況，或以食物壞掉的狀況，他不平順地消化食物。


‘ ‘ Yathā, mahārāja, khettaduṭṭhatāya vā bījaṃ na sambhavati bījaduṭṭhatāya vā.

同樣的，大王！


Evameva kho, mahārāja, kammavipākato vā bhagavato esā vedanā nibbattā kiriyato vā, tatuddhaṃ natthaññā vedanā.

大王！


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, koṭṭhaduṭṭhatāya vā bhojanaṃ visamaṃ pariṇamati āhāraduṭṭhatāya vā, evameva kho, mahārāja, kammavipākato vā bhagavato esā vedanā nibbattā kiriyato vā, tatuddhaṃ natthaññā vedanā.

大王！


Api ca, mahārāja, natthi bhagavato kammavipākajā vedanā, natthi visamaparihārajā vedanā, avasesehi samuṭṭhānehi bhagavato vedanā uppajjati, tāya ca pana vedanāya na sakkā bhagavantaṃ jīvitā voropetuṃ.

對大地沒有大地會感受善與不善果報的那個因，大德！


‘ ‘ Nipatanti , mahārāja, imasmiṃ cātumahābhūtike[ cātummahābhūtike( sī.)] kāye iṭṭhāniṭṭhā subhāsubhavedanā.

如來應該被看作如大地那樣，如非以往昔所作土塊落在大地。


Idha, mahārāja, ākāse khitto leḍḍu mahāpathaviyā nipatati, api nu kho so, mahārāja, leḍḍu pubbe katena mahāpathaviyā nipatī’’ ti?

又，大王！


‘‘ Na hi, bhante, natthi so, bhante, hetu mahāpathaviyā, yena hetunā mahāpathavī kusalākusalavipākaṃ paṭisaṃvedeyya, paccuppannena , bhante, akammakena hetunā so leḍḍu mahāpathaviyaṃ nipatati.

」「同樣的，大王！


Yathā, mahārāja, mahāpathavī, evaṃ tathāgato daṭṭhabbo.

凡那個碎石片落在如來的腳上者，非那個碎石片以往昔所作落在如來的腳上。


Yathā leḍḍu pubbe akatena mahāpathaviyaṃ nipatati, evameva kho, mahārāja, tathāgatassa pubbe akatena sā sakalikāpāde nipatitā.

大王！


‘ ‘ Idha pana, mahārāja, manussā mahāpathaviṃ bhindanti ca khaṇanti ca, api nu kho, mahārāja, te manussā pubbe katena mahāpathaviṃ bhindanti ca khaṇanti cā’’ ti?

這也被世尊、天中天在殊勝印記的相應部之髻髮尸婆的解說中說：


‘‘ Evameva kho, mahārāja, yā sā sakalikā bhagavato pāde nipatitā, na sā sakalikā pubbe katena bhagavato pāde nipatitā.

這也能被自己感受：這裡，某些感受或膽因素。


Yopi, mahārāja, bhagavato lohitapakkhandikābādho uppanno, sopi ābādho na pubbe katena uppanno, sannipātikeneva uppanno, ye keci, mahārāja, bhagavato kāyikā ābādhā uppannā, na te kammābhinibbattā, channaṃ etesaṃ samuṭṭhānānaṃ aññatarato nibbattā.

那裡，凡那些這樣說、這樣見：「凡這個人感受任何或樂、或苦、或不苦不樂，那全部是過去所作之因。


‘ ‘ Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavaralañchake moḷiyasīvake[ moliyasivake( syā. ka.) saṃ. ni.4.269 passitabbaṃ] veyyākaraṇe–

」的沙門、婆羅門者，他們越過自己知道的，以及他們越過世間中的認定真理，因此，我說：「那些沙門婆羅門的[說法]是錯的。


‘ ‘‘ Pittasamuṭṭhānānipi kho, sīvaka, idhekaccāni vedayitāni uppajjanti.

這裡，某些感受或痰因素……（中略）尸婆！


Sāmampi kho etaṃ, sīvaka, veditabbaṃ, yathā pittasamuṭṭhānānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti.

這裡，某些感受或[三者]集合也……（中略）尸婆！


Lokassapi kho etaṃ, sīvaka, saccasammataṃ, yathā pittasamuṭṭhānānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti.

這裡，某些感受或時節變化生的……（中略）尸婆！


Tatra, sīvaka, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino‘‘ yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, sabbaṃ taṃ pubbe katahetū’’ ti .

尸婆！


Yañca sāmaṃ ñātaṃ, tañca atidhāvanti, yañca loke saccasammataṃ, tañca atidhāvanti.

這也能被自己感受：這裡，某些感受或業果報生的，尸婆！


Tasmā tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ micchāti vadāmi.

這也是世間的認定真理：這裡，某些感受或業果報生的。


‘ ‘‘ Semhasamuṭṭhānānipi kho, sīvaka, idhekaccāni vedayitāni uppajjanti.

尸婆！


Vātasamuṭṭhānānipi kho, sīvaka… pe… sannipātikānipi kho, sīvaka… pe… utupariṇāmajānipi kho, sīvaka… pe… visamaparihārajānipi kho , sīvaka… pe… opakkamikānipi kho, sīvaka… pe… kammavipākajānipi kho, sīvaka, idhekaccāni vedayitāni uppajjanti.


Sāmampi kho etaṃ, sīvaka, veditabbaṃ, yathā kammavipākajānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti.

像這樣，非一切受都是業果報生的，大王！


Lokassapi kho etaṃ, sīvaka, saccasammataṃ, yathā kammavipākajānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti.

」「好！


Tatra, sīvaka, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino‘‘ yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, sabbaṃ taṃ pubbe katahetū’’ ti.

9.「那先大德！


你們說：『凡任何如來之應該作的，全都在菩提樹下被完成，沒有如來之更應該作的，或所作的增加。


Tasmā tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ micchāti vadāmī’’’ ti.

』但，這三個月期間的獨坐被看見。


‘ ‘ Itipi, mahārāja, na sabbā vedanā kammavipākajā, sabbaṃ, mahārāja, akusalaṃ jhāpetvā bhagavā sabbaññutaṃ pattoti evametaṃ dhārehī’’ ti.

如果凡任何如來之應該作的，全都在菩提樹下被完成，沒有如來之更應該作的，或所作的增加。


‘‘ Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ ti.

那樣的話，『有三個月期間的獨坐』該言語是錯誤的。


9.‘‘ Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha‘ yaṃ kiñci karaṇīyaṃ tathāgatassa, sabbaṃ taṃ bodhiyā yeva mūle pariniṭṭhitaṃ, natthi tathāgatassa uttariṃ karaṇīyaṃ, katassa vā paticayo’ ti, idañca temāsaṃ paṭisallānaṃ dissati.

對所應作已作者沒有獨坐，有應該作的者就有獨坐。


Yadi, bhante nāgasena, yaṃ kiñci karaṇīyaṃ tathāgatassa, sabbaṃ taṃ bodhiyā yeva mūle pariniṭṭhitaṃ, natthi tathāgatassa uttariṃ karaṇīyaṃ, katassa vā paticayo, tena hi‘ temāsaṃ paṭisallīno’ ti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā.

同樣的，那先大德！


Yadi temāsaṃ paṭisallīno, tena hi‘ yaṃ kiñci karaṇīyaṃ, tathāgatassa, sabbaṃ taṃ bodhiyā yeva mūle pariniṭṭhitan’ ti tampi vacanaṃ micchā .

「大王！


Natthi katakaraṇīyassa paṭisallānaṃ, sakaraṇīyasseva paṭisallānaṃ yathā nāma byādhitasseva bhesajjena karaṇīyaṃ hoti, abyādhitassa kiṃ bhesajjena.

大王！


Chātasseva bhojanena karaṇīyaṃ hoti, achātassa kiṃ bhojanena.

獨坐有許多德行，一切如來都獨坐後已到達一切知的狀態，當憶念善所作的德行時，他們從事獨坐。


Evameva kho, bhante nāgasena, natthi katakaraṇīyassa paṭisallānaṃ, sakaraṇīyasseva paṭisallānaṃ.

大王！


Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo’’ ti.

如男子為在國王面前獲得恩寵者、得到財富者，當憶念善所作的德行時，他屢屢地來侍候國王。


‘ ‘ Yaṃ kiñci, mahārāja, karaṇīyaṃ tathāgatassa, sabbaṃ taṃ bodhiyā yeva mūle pariniṭṭhitaṃ, natthi tathāgatassa uttariṃ karaṇīyaṃ, katassa vā paticayo, bhagavā ca temāsaṃ paṭisallīno, paṭisallānaṃ kho, mahārāja, bahuguṇaṃ, sabbepi tathāgatā paṭisallīyitvā sabbaññutaṃ pattā, taṃ te sukataguṇamanussarantā paṭisallānaṃ sevanti.

同樣的，大王！


Yathā, mahārāja, puriso rañño santikā laddhavaro paṭiladdhabhogo taṃ sukataguṇamanussaranto aparāparaṃ rañño upaṭṭhānaṃ eti.

又，大王！


Evameva kho, mahārāja, sabbepi tathāgatā paṭisallīyitvā sabbaññutaṃ pattā, taṃ te sukataguṇamanussarantā paṭisallānaṃ sevanti.

大王！


‘ ‘ Yathā vā pana, mahārāja, puriso āturo dukkhito bāḷhagilāno bhisakkamupasevitvā sotthimanuppatto taṃ sukataguṇamanussaranto aparāparaṃ bhisakkamupasevati.


這裡，當獨坐時，獨坐保護自己、增加壽命、給與力量、封閉罪過、離開壞名聲、帶來名聲、驅離不喜樂、引起喜樂、離開恐懼、建立(作)無畏(自信)、離開懈怠、使活力生起、離開貪、離開瞋、離開癡、擊敗慢、破壞尋、建立心一境、使意柔軟、使笑生起、建立嚴肅的(重的)、使利得生起、建立禮敬、使得到喜、建立喜悅、諸行的本質(自性)被看見、解開有之結生、給與一切沙門位。


‘ ‘ Aṭṭhavīsati kho panime, mahārāja, paṭisallānaguṇā, ye guṇe samanussarantā[ samanupassantā( sī. pī.)] tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti.


Idha, mahārāja, paṭisallānaṃ paṭisallīyamānaṃ attānaṃ rakkhati, āyuṃ vaḍḍheti, balaṃ deti, vajjaṃ pidahati, ayasamapaneti, yasamupaneti, aratiṃ vinodeti, ratimupadahati, bhayamapaneti, vesārajjaṃ karoti, kosajjamapaneti, vīriyamabhijaneti, rāgamapaneti, dosamapaneti, mohamapaneti, mānaṃ nihanti, vitakkaṃ bhañjati, cittaṃ ekaggaṃ karoti, mānasaṃ snehayati[ sobhayati( sī.)], hāsaṃ janeti, garukaṃ karoti, lābhamuppādayati, namassiyaṃ karoti , pītiṃ pāpeti, pāmojjaṃ karoti, saṅkhārānaṃ sabhāvaṃ dassayati, bhavappaṭisandhiṃ ugghāṭeti, sabbasāmaññaṃ deti.

大王！


Ime kho, mahārāja, aṭṭhavīsati paṭisallānaguṇā, ye guṇe samanussarantā tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti.

大王！


‘ ‘ Api ca kho, mahārāja, tathāgatā santaṃ sukhaṃ samāpattiratiṃ anubhavitukāmā paṭisallānaṃ sevanti pariyositasaṅkappā.

那先大德！


Catūhi kho, mahārāja, kāraṇehi tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti.

更應該被作的問題第九。


Vihāraphāsutāyapi, mahārāja, tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti, anavajjaguṇabahulatāyapi tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti, asesaariyavīthitopi tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti, sabbabuddhānaṃ thutathomitavaṇṇitapasatthatopi tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti.

當他希望時，如來會住留一劫或一劫的剩餘。


Imehi kho, mahārāja, catūhi kāraṇehi tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti.


Iti kho, mahārāja, tathāgatā paṭisallānaṃ sevanti na sakaraṇīyatāya, na katassa vā paticayāya, atha kho guṇavisesadassāvitāya tathāgatā paṭisallānaṃ sevantī’’ ti.

如果『阿難！


‘‘ Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ ti.

如來的四神足被修習、被多作……（中略）一劫的剩餘。


』被世尊說，那樣的話，三個月的期限是錯誤的。


10.‘‘ Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā‘ tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā’ ti.

』那個言語也是錯誤的。


Puna ca bhaṇitaṃ‘ ito tiṇṇaṃ māsānaṃ accayena tathāgato parinibbāyissatī’ ti.

沒有如來在不正確處的雷鳴，諸佛世尊是非愚癡語者、真實語者、不二語者。


Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṃ‘ tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā… pe… kappāvasesaṃ vā’ ti, tena hi temāsaparicchedo micchā.

這也是兩難的問題，是極甚深的、極巧妙的、難理解的已對你抵達，請你打破這個見網，請你使之在一邊站立，請你打破異說。


Yadi, bhante, tathāgatena bhaṇitaṃ‘ ito tiṇṇaṃ māsānaṃ accayena tathāgato parinibbāyissatī’ ti, tena hi‘‘ tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā… pe… kappāvasesaṃ vā’ ti tampi vacanaṃ micchā.

大王！


非當世尊稱讚自己的力量時這樣說，大王！


Amoghavacanā buddhā bhagavanto tathavacanā advejjhavacanā.

但當世尊稱讚神通力時這樣說：『阿難！


Ayampi ubhato koṭiko pañho gambhīro sunipuṇo dunnijjhāpayo tavānuppatto, bhindetaṃ diṭṭhijālaṃ, ekaṃse ṭhapaya, bhinda paravādan’’ ti.

大王！


‘ ‘ Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā‘ tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā… pe… kappāvasesaṃ vā’ ti, temāsaparicchedo ca bhaṇito, so ca pana kappo āyukappo vuccati.

如國王的駿馬有快速的去處、風的速度，當國王稱讚牠的速度力時，他在包括鎮民、地方住民、士兵、軍隊、宮吏、婆羅門、屋主、朝臣、人們中這麼說：『先生！


Na, mahārāja, bhagavā attano balaṃ kittayamāno evamāha, iddhibalaṃ pana mahārāja, bhagavā parikittayamāno evamāha‘ tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā… pe… kappāvasesaṃ vā’ ti.

』他不會對他的群眾描述那個快速的去處，但牠的那個速度被知道，而且牠是能瞬間漫遊大地到海水邊界的能夠者。


‘ ‘ Yathā, mahārāja, rañño assājānīyo bhaveyya sīghagati anilajavo, tassa rājā javabalaṃ parikittayanto sanegamajānapadabhaṭabalabrāhmaṇagahapatikaamaccajanamajjhe evaṃ vadeyya‘ ākaṅkhamāno me, bho, ayaṃ hayavaro sāgarajalapariyantaṃ mahiṃ anuvicaritvā khaṇena idhāgaccheyyā’ ti, na ca taṃ javagatiṃ tassaṃ parisāyaṃ dasseyya, vijjati ca so javo tassa, samattho ca so khaṇena sāgarajalapariyantaṃ mahiṃ anuvicarituṃ.

』大王！


Evameva kho, mahārāja, bhagavā attano iddhibalaṃ parikittayamāno evamāha, tampi tevijjānaṃ chaḷabhiññānaṃ arahantānaṃ vimalakhīṇāsavānaṃ devamanussānañca majjhe nisīditvā bhaṇitaṃ‘ tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā’ ti.


Vijjati ca taṃ, mahārāja, iddhibalaṃ bhagavato, samattho ca bhagavā iddhibalena kappaṃ vā ṭhātuṃ kappāvasesaṃ vā, na ca bhagavā taṃ iddhibalaṃ tassaṃ parisāyaṃ dasseti, anatthiko, mahārāja, bhagavā sabbabhavehi, garahitā ca tathāgatassa sabbabhavā.

」「好！


Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā‘ seyyathāpi, bhikkhave, appamattakopi gūtho duggandho hoti .

神通力品第一。


Evameva kho ahaṃ, bhikkhave, appamattakampi bhavaṃ na vaṇṇemi antamaso accharāsaṅghātamattampī’ ti api nu kho, mahārāja, bhagavā sabbabhavagatiyoniyo gūthasamaṃ disvā iddhibalaṃ nissāya bhavesu chandarāgaṃ kareyyā’’ ti?


‘‘ Tena hi, mahārāja, bhagavā iddhibalaṃ parikittayamāno evarūpaṃ buddhasīhanādamabhinadī’’ ti.

在這品中有十個問題。