pali: 7 . Arūpadhammavavattanavaggo

content: 7.無色法區別品 [目錄]


pali: 1 . Satiuppajjanapañho

content: 1.念之生起的問題


pali: 1. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, katihākārehi sati uppajjatī’’ ti?

content: 念從幾種方式生起？


pali: ‘‘ Sattarasahākārehi, mahārāja, sati uppajjatī’’ ti.

content: 念從十七幾種方式生起。


pali: ‘‘ Katamehi sattarasahākārehī’’ ti?

content: 」「從哪十七幾種方式？


pali: ‘‘ Abhijānatopi, mahārāja, sati uppajjati, kaṭumikāyapi sati uppajjati, oḷārikaviññāṇatopi sati uppajjati, hitaviññāṇatopi sati uppajjati, ahitaviññāṇatopi sati uppajjati, sabhāganimittatopi sati uppajjati, visabhāganimittatopi sati uppajjati, kathābhiññāṇatopi sati uppajjati, lakkhaṇatopi sati uppajjati, sāraṇatopi sati uppajjati, muddātopi sati uppajjati, gaṇanātopi sati uppajjati, dhāraṇatopi sati uppajjati, bhāvanatopi sati uppajjati, potthakanibandhanatopi sati uppajjati, upanikkhepatopi sati uppajjati, anubhūtatopi sati uppajjatīti.

content: 大王！


pali: Yathā, mahārāja, āyasmā ca ānando khujjuttarā ca upāsikā, ye vā pana aññepi keci jātissarā jātiṃ saranti, evaṃ abhijānato sati uppajjati.

content: 怎樣是念從外在的幫助生起呢？


pali: ‘ ‘ Kathaṃ kaṭumikāya sati uppajjati?

content: 凡本來是念已忘失者，而其他人為了使之記得敦促他，這樣是念從外在的幫助生起。


pali: Yo pakatiyā muṭṭhassatiko, pare ca taṃ sarāpanatthaṃ nibandhanti, evaṃ kaṭumikāya sati uppajjati.

content: 怎樣是念從粗大識生起呢？


pali: ‘ ‘ Kathaṃ oḷārikaviññāṇato sati uppajjati?

content: 當在王位上被灌頂，或須陀洹果被達到時，這樣是念從粗大識生起。


pali: Yadā rajje vā abhisitto hoti, sotāpattiphalaṃ vā patto hoti, evaṃ oḷārikaviññāṇato sati uppajjati.

content: 怎樣是念從有利益的識生起呢？


pali: ‘ ‘ Kathaṃ hitaviññāṇato sati uppajjati?

content: 凡在該處有使意識到樂的者，他記得『在那樣之處有這樣使意識到樂的。


pali: Yamhi sukhāpito,‘ amukasmiṃ evaṃ sukhāpito’ ti sarati, evaṃ hitaviññāṇato sati uppajjati.

content: 怎樣是念從無利益的識生起呢？


pali: ‘ ‘ Kathaṃ ahitaviññāṇato sati uppajjati?


pali: Yamhi dukkhāpito,‘ amukasmiṃ evaṃ dukkhāpito’ ti sarati, evaṃ ahitaviññāṇato sati uppajjati.

content: 』這樣是念從無利益的識生起。


pali: ‘ ‘ Kathaṃ sabhāganimittato sati uppajjati?

content: 怎樣是念從相似相生起呢？


pali: Sadisaṃ puggalaṃ disvā mātaraṃ vā pitaraṃ vā bhātaraṃ vā bhaginiṃ vā sarati, oṭṭhaṃ vā goṇaṃ vā gadrabhaṃ vā disvā aññaṃ tādisaṃ oṭṭhaṃ vā goṇaṃ vā gadrabhaṃ vā sarati, evaṃ sabhāganimittato sati uppajjati.

content: 看見駱駝，或牛，或驢子後，他記得像那樣的駱駝，或牛，或驢子，這樣是念從相似相生起。


pali: ‘ ‘ Kathaṃ visabhāganimattato sati uppajjati?

content: 怎樣是念從無相似相生起呢？


pali: Asukassa nāma vaṇṇo ediso, saddo ediso, gandho ediso, raso ediso, phoṭṭhabbo edisoti sarati, evampi visabhāganimittatopi ṃsati uppajjati.

content: 味道是像這樣的；


pali: ‘ ‘ Kathaṃ kathābhiññāṇato sati uppajjati?

content: 』這樣是念從無相似相生起。


pali: Yo pakatiyā muṭṭhassatiko hoti, taṃ pare sarāpenti, tena so sarati, evaṃ kathābhiññāṇato sati uppajjati.

content: 凡本來是念已忘失者，其他人使他記得，因為那樣，他記得，這樣是念從交談特徵生起。


pali: Yo pakatiyā balībaddānaṃ aṅgena jānāti, lakkhaṇena jānāti, evaṃ lakkhaṇato sati uppajjati.

content: 凡本來對牛以標記知道、以相知道者，這樣是念從相生起。


pali: Yo pakatiyā muṭṭhassatiko hoti, yo taṃ‘ sarāhi bho, sarāhi bho’ ti punappunaṃ sarāpeti, evaṃ sāraṇato sati uppajjati.

content: 請你記得，先生！


pali: ‘ ‘ Kathaṃ muddāto sati uppajjati?

content: 』樣是念從提醒生起。


pali: Lipiyā sikkhitattā jānāti‘ imassa akkharassa anantaraṃ imaṃ akkharaṃ kātabban’ ti evaṃ muddāto sati uppajjati.

content: 從文字學得的情況知道：『對這個字母，這[下一]個字母應該隨即被帶入。


pali: Gaṇanāya sikkhitattā gaṇakā bahumpi gaṇenti, evaṃ gaṇanāto sati uppajjati.

content: 怎樣是念從計算生起呢？


pali: ‘ ‘ Kathaṃ dhāraṇato sati uppajjati?

content: 從計算學得的情況，許多計算家計算，這樣是念從計算生起。


pali: Dhāraṇāya sikkhitattā dhāraṇakā bahumpi dhārenti , evaṃ dhāraṇato sati uppajjati.

content: 怎樣是念從受持生起呢？


pali: ‘ ‘ Kathaṃ bhāvanāto sati uppajjati?

content: 從受持學得的情況，許多受持(持～)者憶持，這樣是念從受持生起。


pali: Idha bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathīdaṃ, ekampi jātiṃ dvepi jātiyo… pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, evaṃ bhāvanāto sati uppajjati.

content: 這裡，比丘回憶起許多前世住處，即：一生、二生……（中略）像這樣，他回憶起前世住處有這樣的行相與境遇，這樣是念從修習生起。


pali: ‘ ‘ Kathaṃ potthakanibandhanato sati uppajjati?


pali: Rājāno anusāsaniyaṃ assarantā[ anussarantā( sabbattha)] etaṃ potthakaṃ āharathāti, tena potthakena anussaranti, evaṃ potthakanibandhanato sati uppajjati.

content: 當國王們回憶被教誡的(命令)時，『請你們取這本書冊。


pali: ‘ ‘ Kathaṃ upanikkhepato sati uppajjati?

content: 』他以那本書冊回憶，這樣是念從書冊約束生起。


pali: Upanikkhittaṃ bhaṇḍaṃ disvā sarati, evaṃ upanikkhepato sati uppajjati.

content: 怎樣是念從抵押物生起呢？


pali: ‘ ‘ Kathaṃ anubhūtato sati uppajjati?

content: 看見被抵押的物品後他記得，這樣是念從抵押物生起。


pali: Diṭṭhattā rūpaṃ sarati, sutattā saddaṃ sarati, ghāyitattā gandhaṃ sarati, sāyitattā rasaṃ sarati, phuṭṭhattā phoṭṭhabbaṃ sarati, viññātattā dhammaṃ sarati, evaṃ anubhūtato sati uppajjati.

content: 從所嘗的情況他記得味道；


pali: Imehi kho, mahārāja, sattarasahākārehi sati uppajjatī’’ ti.

content: 從所識的情況他記得法，這樣是念從所經驗的生起。


pali: ‘ ‘ Kallosi, bhante nāgasenā’’ ti.

content: 大王！


pali: Satiuppajjanapañho paṭhamo.

content: 念從十七幾種方式生起。


pali: 2 . Buddhaguṇasatipaṭilābhapañho

content: 「那先大德！


pali: 2. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, tumhe etaṃ bhaṇatha‘ yo vassasataṃ akusalaṃ kareyya, maraṇakāle ca ekaṃ buddhaguṇaṃ satiṃ paṭilabheyya, so devesu uppajjeyyā’ ti etaṃ na saddahāmi, evañca pana vadetha‘ etena pāṇātipātena niraye uppajjeyyā’ ti etampi na saddahāmī’’ ti.

content: 』我不相信此語。


pali: ‘ ‘ Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, khuddakopi pāsāṇo vinā nāvāya udake uppilaveyyā’’ ti .

content: 』我也不相信此語。


pali: ‘‘ Na hi, bhante’’ ti.

content: 「大王！


pali: ‘‘ Kiṃ nu kho, mahārāja, vāhasatampi pāsāṇānaṃ nāvāya āropitaṃ udake uppilaveyyā’’ ti?

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Yathā, mahārāja, nāvā, evaṃ kusalāni kammāni daṭṭhabbānī’’ ti.

content: 」「是的，大德！


content: 善業應該被看作如船。


pali: Buddhaguṇasatipaṭilābhapañho dutiyo.

content: 你是堪任者。


pali: 3 . Dukkhappahānavāyamapañho

content: 佛德念之得到的問題第二。


pali: 3. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, kiṃ tumhe atītassa dukkhassa pahānāya vāyamathā’’ ti?

content: 3.國王說：「那先大德！


pali: ‘‘ Kiṃ pana, bhante, anāgatassa dukkhassa pahānāya vāyamathā’’ ti?

content: 」「大德！


pali: ‘‘ Na hi, mahārājā’’ ti.

content: 那麼，你們為了未來苦的捨斷努力嗎？


pali: ‘‘ Kiṃ pana paccuppannassa dukkhassa pahānāya vāyamathā’’ ti?

content: 」「大德！


content: 那麼，你們為了現在苦的捨斷努力嗎？


pali: ‘‘ Yadi tumhe na atītassa dukkhassa pahānāya vāyamatha, na anāgatassa dukkhassa pahānāya vāyamatha, na paccuppannassa dukkhassa pahānāya vāyamatha, atha kimatthāya vāyamathā’’ ti.

content: 」「如果你們不為了過去苦的捨斷努力，不為了未來苦的捨斷努力，不為了現在苦的捨斷努力，那麼你們為了什麼努力呢？


pali: Thero āha‘ kinti, mahārāja, idañca dukkhaṃ nirujjheyya, aññañca dukkhaṃ nuppajjeyyā’ ti etadatthāya vāyamāmā’’ ti.

content: 『是否這個苦會被滅，以及其它苦不會生起。


pali: ‘ ‘ Atthi pana te, bhante nāgasena, anāgataṃ dukkhan’’ ti?

content: 那麼，對你，未來苦存在？


pali: ‘‘ Natthi[ kathā.828,829 passitabbaṃ], mahārājā’’ ti‘‘ tumhe kho, bhante nāgasena, atipaṇḍitā, ye tumhe asantānaṃ anāgatānaṃ dukkhānaṃ pahānāya vāyamathā’’ ti?

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Atthi pana te, mahārāja, keci paṭirājāno paccatthikā paccāmittā paccupaṭṭhitā hontī’’ ti?

content: 存在。


pali: ‘‘ Āma, bhante, atthī’’ ti.

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Kiṃnu kho, mahārāja, tadā tumhe parikhaṃ khaṇāpeyyātha, pākāraṃ cināpeyyātha gopuraṃ kārāpeyyātha, aṭṭālakaṃ kārāpeyyātha, dhaññaṃ atiharāpeyyāthā’’ ti?

content: 那個就被預先預備。


pali: ‘‘ Na hi, bhante, paṭikacceva taṃ paṭiyattaṃ hotī’’ ti.

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Kiṃ tumhe, mahārāja, tadā hatthismiṃ sikkheyyātha, assasmiṃ sikkheyyātha, rathasmiṃ sikkheyyātha, dhanusmiṃ sikkheyyātha, tharusmiṃ sikkheyyāthā’’ ti?

content: 」「大德！


pali: ‘‘ Na hi, bhante, paṭikacceva taṃ sikkhitaṃ hotī’’ ti.

content: 是否未來的害怕存在？


pali: ‘‘ Kissatthāyā’’ ti?

content: 」「大德！


pali: ‘‘ Anāgatānaṃ, bhante, bhayānaṃ paṭibāhanatthāyā’’ ti.

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Kiṃ nu kho, mahārāja, atthi anāgataṃ bhayan’’ ti?

content: 但你們是極賢智者：你們為了不存在的未來害怕之排除準備。


pali: ‘‘ Natthi, bhante’’ ti .

content: 「請你作更多的比喻。


pali: ‘‘ Tumhe ca kho, mahārāja, atipaṇḍitā, ye tumhe asantānaṃ anāgatānaṃ bhayānaṃ paṭibāhanatthāya paṭiyādethā’’ ti.

content: 你怎麼想：如果當你成為口渴的，那時你使人挖掘水井，使人挖掘水池，使人挖掘池塘：『我將能喝飲用水。


pali: ‘‘ Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadā tvaṃ pipāsito bhaveyyāsi, tadā tvaṃ udapānaṃ khaṇāpeyyāsi, pokkharaṇiṃ khaṇāpeyyāsi, taḷākaṃ khaṇāpeyyāsi‘ pānīyaṃ pivissāmī’’’ ti?

content: 」「大王！


content: 不存在。


content: 」「大王！


pali: ‘‘ Anāgatānaṃ, bhante, pipāsānaṃ paṭibāhanatthāya paṭiyattaṃ hotī’’ ti.


pali: ‘‘ Atthi pana, mahārāja, anāgatā pipāsā’’ ti?

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Tumhe kho, mahārāja, atipaṇḍitā , ye tumhe asantānaṃ anāgatānaṃ pipāsānaṃ paṭibāhanatthāya taṃ paṭiyādethā’’ ti.

content: 』嗎？


pali: ‘ ‘ Bhiyyo opammaṃ karohī’’ ti.

content: 那個就被預先預備。


pali: ‘‘ Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadā tvaṃ bubhukkhito bhaveyyāsi, tadā tvaṃ khettaṃ kasāpeyyāsi, sāliṃ vapāpeyyāsi‘ bhattaṃ bhuñjissāmī’’’ ti?

content: 」「大德！


pali: ‘‘ Kissatthāyā’’ ti.

content: 你們是極賢智者：你們為了不存在的未來饑餓之排除準備。


pali: ‘‘ Anāgatānaṃ, bhante, bubhukkhānaṃ paṭibāhanatthāyā’’ ti.

content: 你是堪任者。


pali: ‘‘ Atthi pana, mahārāja, anāgatā bubhukkhā’’ ti?

content: 苦的捨斷之努力的問題第三。


pali: ‘‘ Natthi, bhante’’ ti.

content: 4.梵天世界的問題 [目錄]


pali: ‘‘ Tumhe kho, mahārāja, atipaṇḍitā, ye tumhe asantānaṃ anāgatānaṃ bubhukkhānaṃ paṭibāhanatthāya paṭiyādethā’’ ti.

content: 」「大王！


pali: 4 . Brahmalokapañho

content: 梵天世界離這裡是遠的：重閣大小的石頭從那裡落下，當以日夜四萬八千由旬落下時，以四個月會住立在地上。


pali: 4. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, kīvadūro ito brahmaloko’’ ti?


pali: ‘‘ Dūro kho, mahārāja, ito brahmaloko kūṭāgāramattā silā tamhā patitā ahorattena aṭṭhacattālīsayojanasahassāni bhassamānā catūhi māsehi pathaviyaṃ patiṭṭhaheyyā’’ ti.

content: 同樣的，有神通心達自在的比丘在閻浮提消失，會出現在梵天世界。


pali: ‘ ‘ Bhante nāgasena, tumhe evaṃ bhaṇatha‘ seyyathāpi balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva iddhimā bhikkhu cetovasippatto jambudīpe antarahito brahmaloke pātubhaveyyā’ ti etaṃ vacanaṃ na saddahāmi, evaṃ atisīghaṃ tāva bahūni yojanasatāni gacchissatī’’ ti.

content: 約兩百由旬。


pali: Thero āha‘‘ kuhiṃ pana, mahārāja, tava jātabhūmī’’ ti?

content: 你是否記得在那裡就某應該被作的作後被記得的呢？


pali: ‘‘ Atthi, bhante, alasando nāma dīpo, tatthāhaṃ jāto’’ ti.

content: 」「是的，大德！


pali: ‘‘ Kīva dūro, mahārāja, ito alasando hotī’’ ti?

content: 你已疾速地經過約兩百由旬。


pali: ‘‘ Dvimattāni, bhante, yojanasatānī’’ ti.

content: 「那先大德！


pali: ‘‘ Abhijānāsi nu tvaṃ, mahārāja, tattha kiñcideva karaṇīyaṃ karitvā saritā’’ ti?

content: 5.二個世界出生間同時性的問題 [目錄]


pali: ‘‘ Lahuṃ kho tvaṃ, mahārāja, gatosi dvimattāni yojanasatānī’’ ti.

content: 5.國王說：「那先大德！


pali: ‘ ‘ Kallosi, bhante nāgasenā’’ ti.

content: 凡如果在這裡命終者出生在梵天世界，與凡如果在這裡命終者出生在迦濕彌羅，誰比較慢(久)？


pali: 5 . Dvinnaṃ lokuppannānaṃ samakabhāvapañho

content: 誰比較快？


pali: 5. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, yo idha kālaṅkato brahmaloke uppajjeyya, yo ca idha kālaṅkato kasmīre uppajjeyya, ko cirataraṃ ko sīghataran’’ ti?

content: 」「大德！


pali: ‘‘ Samakaṃ, mahārājā’’ ti.

content: 有個名叫葛拉西的村落，我在那裡出生。


pali: ‘ ‘ Opammaṃ karohī’’ ti.

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Kuhiṃ pana, mahārāja, tava jātanagaran’’ ti?

content: 」「大德！


pali: ‘‘ Atthi, bhante, kalasigāmo nāma, tatthāhaṃ jāto’’ ti.

content: 迦濕彌羅離這裡有多遠？


pali: ‘‘ Kīva dūro, mahārāja, ito kalasigāmo hotī’’ ti.

content: 」「大王！


content: 請你想一下(思惟)葛拉西村落。


pali: ‘‘ Kīva dūraṃ, mahārāja, ito kasmīraṃ hotī’’ ti?

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Dvādasa, bhante, yojanānī’’ ti.

content: 請你想一下迦濕彌羅。


pali: ‘‘ Iṅgha, tvaṃ mahārāja, kalasigāmaṃ cintehī’’ ti.

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Cintito, bhante’’ ti.

content: 所想的哪一個比較慢？


pali: ‘‘ Iṅgha, tvaṃ mahārāja, kasmīraṃ cintehī’’ ti.

content: 同時。


pali: ‘‘ Cintitaṃ bhante’’ ti.

content: 」「同樣的，大王！


pali: ‘‘ Katamaṃ nu kho, mahārāja, cirena cintitaṃ, katamaṃ sīghataran’’ ti?

content: 凡如果在這裡命終者出生在梵天世界，與凡如果在這裡命終者出生在迦濕彌羅，他們就同時出生。


pali: ‘‘ Evameva kho, mahārāja, yo idha kālaṅkato brahmaloke uppajjeyya, yo ca idha kālaṅkato kasmīre uppajjeyya, samakaṃ yeva uppajjantī’’ ti.

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, dve sakuṇā ākāsena gaccheyyuṃ , tesu eko ucce rukkhe nisīdeyya, eko nīce rukkhe nisīdeyya, tesaṃ samakaṃ patiṭṭhitānaṃ katamassa chāyā paṭhamataraṃ pathaviyaṃ patiṭṭhaheyya, katamassa chāyā cirena pathaviyaṃ patiṭṭhaheyyā’’ ti?

content: 」「同樣的，大王！


pali: ‘‘ Samakaṃ, bhante’’ ti.


content: 二個世界出生間同時性的問題第五。


pali: ‘ ‘ Kallosi, bhante nāgasenā’’ ti.

content: 6.覺支的問題 [目錄]


pali: Dvinnaṃ lokuppannānaṃ samakabhāvapañho pañcamo.

content: 6.國王說：「那先大德！


pali: 6 . Bojjhaṅgapañho

content: 有多少覺支呢？


pali: 6. Rājā āha‘‘ kati nu kho, bhante nāgasena, bojjhaṅgā’’ ti?

content: 那麼，他以多少覺支覺呢？


pali: ‘‘ Satta kho, mahārāja, bojjhaṅgā’’ ti.

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Katihi pana, bhante, bojjhaṅgehi bujjhatī’’ ti?

content: 」「大德！


pali: ‘‘ Ekena kho, mahārāja, bojjhaṅgena bujjhati dhammavicayasambojjhaṅgenā’’ ti.

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Atha kissa nu kho, bhante, vuccanti‘ satta bojjhaṅgā’’’ ti?

content: 你怎麼想：刀被放入絹布，未被手拿起，能夠切斷應該被切斷的嗎？


pali: ‘‘ Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, asi kosiyā pakkhitto aggahito hatthena ussahati chejjaṃ chinditun’’ ti.

content: 「那先大德！


pali: ‘‘ Na hi, bhante’’ ti.

content: 你是堪任者。


pali: ‘‘ Evameva kho, mahārāja, dhammavicayasambojjhaṅgena vinā chahi bojjhaṅgehi na bujjhatī’’ ti.

content: 7.惡福德少非少性的問題 [目錄]


content: 7.國王說：「那先大德！


pali: Bojjhaṅgapañho chaṭṭho.

content: 哪個比較多：福德或非福德？


pali: 7 . Pāpapuññānaṃ appānappabhāvapañho

content: 福德比較多，非福德僅一點點。


pali: 7. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, kataraṃ nu kho bahutaraṃ puññaṃ vā apuññaṃ vā’’ ti?

content: 作非福德者是後悔者：『惡業被我做了。


pali: ‘‘ Puññaṃ kho, mahārāja , bahutaraṃ, apuññaṃ thokan’’ ti.

content: 』因為那樣，他不增長惡的。


pali: ‘‘ Kena kāraṇenā’’ ti?

content: 大王！


pali: ‘‘ Apuññaṃ kho, mahārāja, karonto vippaṭisārī hoti‘ pāpakammaṃ mayā katan’ ti, tena pāpaṃ na vaḍḍhati.


pali: Puññaṃ kho, mahārāja, karonto avippaṭisārī hoti, avippaṭisārino pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati, samāhito yathābhūtaṃ pajānāti, tena kāraṇena puññaṃ vaḍḍhati.

content: 大王！


pali: Puriso kho, mahārāja, chinnahatthapādo bhagavato ekaṃ uppalahatthaṃ datvā ekanavutikappāni vinipātaṃ na gacchissati.

content: 惡福德少非少性的問題第七。


pali: Imināpi, mahārāja, kāraṇena bhaṇāmi‘ puññaṃ bahutaraṃ, apuññaṃ thokan’’’ ti.

content: 8.國王說：「那先大德！


凡知道他做惡者，凡不知道他做惡者，誰的非福德比較多？


pali: 8 . Jānantājānantapāpakaraṇapañho

content: 」上座說：「大王！


pali: 8. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, yo jānanto pāpakammaṃ karoti, yo ajānanto pāpakammaṃ karoti, kassa bahutaraṃ apuññan’’ ti?

content: 那樣的話，凡我的王子或國王大臣不知道他做惡者，我們應該兩倍處罰他？


pali: Thero āha‘‘ yo kho, mahārāja, ajānanto pāpakammaṃ karoti, tassa bahutaraṃ apuññan’’ ti.

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Tena hi, bhante nāgasena, yo amhākaṃ rājaputto vā rājamahāmatto vā ajānanto pāpakammaṃ karoti, taṃ mayaṃ diguṇaṃ daṇḍemā’’ ti?

content: 你怎麼想：有灼熱的、熾然的、燃燒的、發紅的鐵丸，如果一位知道者拿起，一位不知道者拿起，哪個會比較特別被燒？


pali: ‘‘ Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, tattaṃ ayoguḷaṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ eko jānanto gaṇheyya, eko ajānanto gaṇheyya, katamo[ kassa( ka.)] balavataraṃ ḍayheyyā’’ ti.

content: 你是堪任者。


pali: ‘‘ Yo kho, bhante, ajānanto gaṇheyya, so[ tassa( pī. ka.)] balavataraṃ ḍayheyyā’’ ti.

content: 9.去北俱盧洲等的問題 [目錄]


pali: ‘‘ Evameva kho, mahārāja, yo ajānanto pāpakammaṃ karoti, tassa bahutaraṃ apuññan’’ ti.

content: 有任何人可能以這個身體去北俱盧洲，或梵天世界，又或其它島嶼？


pali: Jānantājānantapāpakaraṇapañho aṭṭhamo.

content: 」「大王！


pali: 9 . Uttarakurukādigamanapañho

content: 有人能以這個四大身體去北俱盧洲，或梵天世界，又或其它島嶼。


pali: 9. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, atthi koci, yo iminā sarīrena uttarakuruṃ vā gaccheyya, brahmalokaṃ vā, aññaṃ vā pana dīpan’’ ti?

content: 如何能以這個身體去北俱盧洲，或梵天世界，又或其它島嶼？


pali: ‘‘ Atthi, mahārāja, yo iminā cātummahābhūtikena kāyena uttarakuruṃ vā gaccheyya, brahmalokaṃ vā, aññaṃ vā pana dīpan’’ ti.

content: 我記得，那先大德！


pali: ‘ ‘ Kathaṃ, bhante nāgasena, iminā cātummahābhūtikena kāyena uttarakuruṃ vā gaccheyya, brahmalokaṃ vā, aññaṃ vā pana dīpan’’ ti?

content: 我使心中生起：『我將要從這裡出去。


pali: ‘‘ Abhijānāsi nu, tvaṃ mahārāja, imissā pathaviyā vidatthiṃ vā ratanaṃ vā laṅghitā’’ ti?

content: 」「同樣的，大王！


pali: ‘‘ Āma, bhante, abhijānāmi‘ ahaṃ, bhante nāgasena, aṭṭhapi rataniyo laṅghemī’’’ ti.

content: 有神通的比丘是心達自在者，在心上使身登上後，以心的自在行走於天空。


pali: ‘‘ Kathaṃ, tvaṃ mahārāja, aṭṭhapi rataniyo laṅghesī’’ ti?


pali: ‘‘ Ahañhi, bhante, cittaṃ uppādemi‘ ettha nipatissāmī’ ti saha cittuppādena kāyo me lahuko hotī’’ ti.

content: 10.國王說：「那先大德！


pali: ‘‘ Evameva kho, mahārāja, iddhimā bhikkhu cetovasippatto kāyaṃ citte samāropetvā cittavasena vehāsaṃ gacchatī’’ ti.

content: 』樹都沒有一百由旬長，那麼，將從哪裡會有一百由旬的長骨？


pali: ‘ ‘ Kallosi, bhante nāgasenā’’ ti.

content: 「大王！


pali: Uttarakurukādigamanapañho navamo.

content: 你怎麼想：『大海中也有五百由旬的大魚。


pali: 10 . Dīghaṭṭhipañho

content: 』被你聽聞嗎？


pali: 10. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, tumhe evaṃ bhaṇatha‘ aṭṭhikāni dīghāni yojanasatikānipī’ ti, rukkhopi tāva natthi yojanasatiko, kuto pana aṭṭhikāni dīghāni yojanasatikāni bhavissantī’’ ti?

content: 長骨的問題第十。


pali: ‘ ‘ Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, sutaṃ te‘ mahāsamudde pañcayojanasatikāpi macchā atthī’’’ ti?

content: 11.國王說：「那先大德！


pali: ‘‘ Āma, bhante, sutan’’ ti.

content: 你們這麼說：能使呼吸(出息入息)滅？


pali: ‘‘ Nanu mahārāja, pañcayojanasatikassa macchassa aṭṭhikāni dīghāni bhavissanti yojanasatikānipī’’ ti?

content: 」「大王！


pali: ‘ ‘ Kallosi , bhante nāgasenā’’ ti.

content: 你怎麼想：是否之前打鼾被你聽聞？


pali: Dīghaṭṭhipañho dasamo.

content: 」「是的，大德！


pali: 11 . Assāsapassāsanirodhapañho

content: 之前已聽聞。


pali: 11. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, tumhe evaṃ bhaṇatha‘ sakkā assāsapassāse nirodhetun’’’ ti?

content: 會停止。


pali: ‘‘ Āma, mahārāja, sakkā assāsapassāse nirodhetun’’ ti.

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Kathaṃ, bhante nāgasena, sakkā assāsapassāse nirodhetun’’ ti.


pali: ‘‘ Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, sutapubbo te koci kākacchamāno’’ ti.

content: 身未被修習、戒未被修習、心未被修習、慧未被修習者的那個聲音確實在身體彎曲時將會停止，那麼，為何身已被修習、戒已被修習、心已被修習、慧已被修習者的具備第四禪者的呼吸將不能被滅呢？


pali: ‘‘ Kiṃ nu kho, mahārāja, so saddo kāye namite virameyyā’’ ti.


pali: ‘‘ Āma, bhante, virameyyā’’ ti.

content: 你是堪任者。


pali: ‘‘ So hi nāma, mahārāja, saddo abhāvitakāyassa abhāvitasīlassa abhāvitacittassa abhāvitapaññassa kāye namite viramissati, kiṃ pana bhāvitakāyassa bhāvitasīlassa bhāvitacittassa bhāvitapaññassa catutthajjhānaṃ samāpannassa assāsapassāsā na nirujjhissantī’’ ti.

content: 無論多少水都有那種程度的鹹(鹽)，無論多鹹都有那種程度的水，因此被稱為『海』。


pali: Assāsapassāsanirodhapañho ekādasamo.

content: 「那先大德！


pali: 12. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena,‘ samuddo samuddo’ ti vuccati, kena kāraṇena udakaṃ‘ samuddo’ ti vuccatī’’ ti?

content: 13.國王說：「那先大德！


pali: Thero āha‘‘ yattakaṃ, mahārāja, udakaṃ, tattakaṃ loṇaṃ.

content: 」「大王！


pali: Yattakaṃ loṇaṃ, tattakaṃ udakaṃ.

content: 以水的長久被住立狀態而海是一味：鹹味。


pali: Tasmā‘ samuddo’ ti vuccatī’’ ti.

content: 「那先大德！


pali: Samuddapañho dvādasamo.

content: 海是一味的問題第十三。


pali: 13 . Samuddaekarasapañho

content: 14.精細的問題 [目錄]


pali: 13. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, kena kāraṇena samuddo ekaraso loṇaraso’’ ti?

content: 能切斷最精細的嗎？


pali: ‘‘ Cirasaṇṭhitattā kho, mahārāja, udakassa samuddo ekaraso loṇaraso’’ ti.

content: 什麼是最精細的呢？


pali: ‘ ‘ Kallosi, bhante nāgasenā’’ ti.

content: 」「大王！


pali: Samuddaekarasapañho terasamo.

content: 法是最精細的，大王！


pali: 14. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, sakkā sabbaṃ sukhumaṃ chinditun’’ ti?

content: [但]非諸法都是最精細的，『精細的』或『粗大的』這是法的同義語。


pali: ‘‘ Āma, mahārāja, sakkā sabbaṃ sukhumaṃ chinditun’’ ti.

content: 凡任何能被切斷的，一切都以慧切斷，慧的切斷沒有第二者。


pali: ‘‘ Kiṃ pana, bhante, sabbaṃ sukhuman’’ ti?

content: 「那先大德！


pali: ‘‘ Dhammo kho, mahārāja, sabbasukhumo, na kho, mahārāja, dhammā sabbe sukhumā,‘ sukhuman’ ti vā‘ thūlan’ ti vā dhammānametamadhivacanaṃ.

content: 15.國王說：「那先大德！


pali: Yaṃ kiñci chinditabbaṃ, sabbaṃ taṃ paññāya chindati, natthi dutiyaṃ paññāya chedanan’’ ti.

content: 『識』或『慧』或『在生命類上的命』，這些法是不同含義與不同辭句，或者同一含義但不同辭句？


pali: 15 . Viññāṇanānatthapañho

content: 識知相為識，知道相為慧，在生命類上的命不被獲得。


pali: 15. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena,‘ viññāṇan’ ti vā‘ paññā’ ti vā‘ bhūtasmiṃ jīvo’ ti vā ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā byañjanameva nānan’’ ti ?

content: 以舌嚐味道；


pali: ‘‘ Vijānanalakkhaṇaṃ, mahārāja, viññāṇaṃ, pajānanalakkhaṇā paññā, bhūtasmiṃ jīvo nupalabbhatī’’ ti.

content: 」上座說：「大王！


pali: ‘‘ Yadi jīvo nupalabbhati, atha ko carahi cakkhunā rūpaṃ passati, sotena saddaṃ suṇāti, ghānena gandhaṃ ghāyati, jivhāya rasaṃ sāyati, kāyena phoṭṭhabbaṃ phusati, manasā dhammaṃ vijānātī’’ ti?

content: 如果命以眼看見色……（中略）以識識知法，那個命在眼門被毀壞時以大空間外口更好的色他應該看見，在耳門被毀壞時、在鼻被毀壞時、在舌被毀壞時、在身被毀壞時以大空間更好的聲音他應該聽到、氣味他應該嗅到、味道他應該嘗到，所觸他應該觸到？


pali: Thero āha‘‘ yadi jīvo cakkhunā rūpaṃ passati… pe… manasā dhammaṃ vijānāti, so jīvo cakkhudvāresu uppāṭitesu mahantena ākāsena bahimukho suṭṭhutaraṃ rūpaṃ passeyya, sotesu uppāṭitesu, ghāne uppāṭite, jivhāya uppāṭitāya, kāye uppāṭite mahantena ākāsena suṭṭhutaraṃ saddaṃ suṇeyya, gandhaṃ ghāyeyya, rasaṃ sāyeyya, phoṭṭhabbaṃ phuseyyā’’ ti?

content: 16.國王說：「那先大德！


pali: ‘‘ Na hi , bhante’’ ti.

content: 是否難做的被世尊做了呢？


pali: ‘‘ Tena hi, mahārāja, bhūtasmiṃ jīvo nupalabbhatī’’ ti.

content: 難做的被世尊做了。


content: 」「那先大德！


pali: Viññāṇanānatthapañho pannarasamo.

content: 那麼，什麼難做的被世尊做了呢？


pali: 16 . Arūpadhammavavatthānadukkarapañho

content: 」「大王！


pali: 16. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, dukkaraṃ nu kho bhagavatā katan’’ ti?

content: 難做的被世尊做了：對這些無色的心心所法在一個所緣上之轉起，他告知區別：這是觸，這是受，這是想，這是思，這是心。


pali: Thero āha‘‘ dukkaraṃ, mahārāja, bhagavatā katan’’ ti.


pali: ‘‘ Kiṃ pana, bhante nāgasena, bhagavatā dukkaraṃ katan’’ ti.

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Dukkaraṃ, mahārāja, bhagavatā kataṃ imesaṃ arūpīnaṃ cittacetasikānaṃ dhammānaṃ ekārammaṇe vattamānānaṃ vavatthānaṃ akkhātaṃ‘ ayaṃ phasso, ayaṃ vedanā, ayaṃ saññā, ayaṃ cetanā, idaṃ cittan’’’ ti.

content: 是否那位男子會知道：這是恆河的水，這是耶牟那河的水，這是阿致羅筏底河的水，這是薩羅浮河的水，這是摩醯河的水呢？


pali: ‘‘ Yathā, mahārāja, kocideva puriso nāvāya mahāsamuddaṃ ajjhogāhetvā hatthapuṭena udakaṃ gahetvā jivhāya sāyitvā jāneyya nu kho, mahārāja, so puriso‘‘ idaṃ gaṅgāya udakaṃ, idaṃ yamunāya udakaṃ, idaṃ aciravatiyā udakaṃ, idaṃ sarabhuyā udakaṃ, idaṃ mahiyā udakan’’’ ti?

content: 」國王「隨喜(同意)。


pali: ‘‘ Dukkaraṃ, bhante, jānitun’’ ti.

content: 無色法區別難做的問題第十六。


pali: ‘‘ Ito dukkarataraṃ kho, mahārāja, bhagavatā kataṃ imesaṃ arūpīnaṃ cittacetasikānaṃ dhammānaṃ ekārammaṇe vattamānānaṃ vavatthānaṃ akkhātaṃ‘ ayaṃ phasso, ayaṃ vedanā, ayaṃ saññā, ayaṃ cetanā, idaṃ cittan’’’ ti.

content: 在這品中有十六個問題。


pali: ‘‘ Suṭṭhu, bhante’’ ti rājā abbhānumodīti.