pali: 4 . Nibbānavaggo

content: 4.涅槃品 [目錄]


pali: 1 . Phassādivinibbhujanapañho

content: 1.觸等辨別的問題


pali: 1. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, sakkā imesaṃ dhammānaṃ ekatobhāvagatānaṃ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṃ paññāpetuṃ‘ ayaṃ phasso, ayaṃ vedanā, ayaṃ saññā, ayaṃ cetanā, idaṃ viññāṇaṃ, ayaṃ vitakko, ayaṃ vicāro’ ti’’?

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Na sakkā, mahārāja, imesaṃ dhammānaṃ ekatobhāvagatānaṃ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṃ paññāpetuṃ‘ ayaṃ phasso, ayaṃ vedanā, ayaṃ saññā, ayaṃ cetanā, idaṃ viññāṇaṃ, ayaṃ vitakko, ayaṃ vicāro’’’ ti.

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Yathā, mahārāja, rañño sūdo arasaṃ vā rasaṃ vā[ yūsaṃ vā rasaṃ vā( sī. syā. pī.)] kareyya, so tattha dadhimpi pakkhipeyya, loṇampi pakkhipeyya, siṅgiverampi pakkhipeyya, jīrakampi pakkhipeyya, maricampi pakkhipeyya, aññānipi pakārāni pakkhipeyya, tamenaṃ rājā evaṃ vadeyya,‘ dadhissa me rasaṃ āhara, loṇassa me rasaṃ āhara, siṅgiverassa me rasaṃ āhara, jīrakassa me rasaṃ āhara, maricassa me rasaṃ āhara, sabbesaṃ me pakkhittānaṃ rasaṃ āharā’ ti.

content: 是否能對那些食味一起來到的狀態一一辨別後取出食味：酸味，或鹹味，或苦味，或辛辣味，或澀味，或甜味呢？


pali: Sakkā nu kho, mahārāja, tesaṃ rasānaṃ ekatobhāvagatānaṃ vinibbhujitvā vinibbhujitvā rasaṃ āharituṃ ambilattaṃ vā lavaṇattaṃ vā tittakattaṃ vā kaṭukattaṃ vā kasāyattaṃ vā madhurattaṃ vā’’ ti?

content: 不能對那些來到一起狀態的食味一一辨別後取出食味：酸味，或鹹味，或苦味，或辛辣味，或澀味，或甜味，但一一以自己的相現起。


pali: ‘‘ Na hi, bhante, sakkā tesaṃ rasānaṃ ekatobhāvagatānaṃ vinibbhujitvā vinibbhujitvā rasaṃ āharituṃ ambilattaṃ vā lavaṇattaṃ vā tittakattaṃ vā kaṭukattaṃ vā kasāyattaṃ vā madhurattaṃ vā, api ca kho pana sakena sakena lakkhaṇena upaṭṭhahantī’’ ti.

content: 不能對這些來到一起狀態的法一一辨別後安立差異：『這是觸，這是受，這是想，這是思，這是識，這是尋，這是伺，但一一以自己的相現起。


pali: ‘‘ Evameva kho, mahārāja, na sakkā imesaṃ dhammānaṃ ekatobhāvagatānaṃ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṃ paññāpetuṃ‘ ayaṃ phasso, ayaṃ vedanā, ayaṃ saññā, ayaṃ cetanā, idaṃ viññāṇaṃ, ayaṃ vitakko, ayaṃ vicāro’ ti, api ca kho pana sakena sakena lakkhaṇena upaṭṭhahantī’’ ti.

content: 那麼，舌能識知嗎？


pali: ‘ ‘ Kallosi , bhante nāgasenā’’ ti.

content: 」「大德！


pali: Phassādivinibbhujanapañho paṭhamo.

content: 那麼，一切鹽能以舌識知嗎？


pali: 2. Thero āha‘‘ loṇaṃ, mahārāja, cakkhuviññeyyan’’ ti.

content: 「大德！


pali: ‘‘ Suṭṭhu kho, mahārāja, jānāhī’’ ti.

content: 如果一切鹽能以舌識知，那麼，為何他們以牛車運它來？


pali: ‘‘ Kiṃ pana, bhante, jivhāviññeyyan’’ ti?

content: 應該只鹽被運來，不是嗎？


pali: ‘‘ Āma, mahārāja, jivhāviññeyyan’’ ti.

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Kiṃ pana, bhante, sabbaṃ loṇaṃ jivhāya vijānātī’’ ti?

content: 只鹽不能運來，這些法是來到一起狀態的、來到種種行境狀態的，而且，鹽是重的狀態。


pali: ‘‘ Āma, mahārāja, sabbaṃ loṇaṃ jivhāya vijānāti’’.

content: 」「大王！


pali: ‘ ‘ Yadi, bhante, sabbaṃ loṇaṃ jivhāya vijānāti, kissa pana taṃ sakaṭehi balībaddā[ balibaddā( sī. pī.)] āharanti, nanu loṇameva āharitabban’’ ti?

content: 你是堪任者。


pali: ‘‘ Na sakkā, mahārāja, loṇameva āharituṃ ekatobhāvagatā ete dhammā gocaranānattagatā loṇaṃ garubhāvo cāti.

content: 3.國王說：「那先大德！


pali: Sakkā pana, mahārāja, loṇaṃ tulāya tulayitun’’ ti?

content: 凡這五處，它們是否被種種業所生，或者被一種業呢？


pali: ‘‘ Āma, bhante, sakkā’’ ti.

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Na sakkā, mahārāja, loṇaṃ tulāya tulayituṃ, garubhāvo tulāya tuliyatī’’ ti.

content: 」「大王！


pali: 3 . Pañcāyatanakammanibbattapañho

content: 你怎麼想它：如果在一塊田中播撒不同的種子，對那些不同種子，它們會生出不同的果實嗎？


pali: 3. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, yānimāni pañcāyatanāni, kiṃ nu tāni nānākammehi nibbattāni, udāhu ekena kammenā’’ ti?

content: 」「同樣的，大王！


pali: ‘‘ Nānākammehi, mahārāja, nibbattāni, na ekena kammenā’’ ti.

content: 「那先大德！


pali: ‘ ‘ Opammaṃ karohī’’ ti.

content: 你是堪任者。


pali: ‘‘ Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, ekasmiṃ khette nānābījāni vappeyyuṃ , tesaṃ nānābījānaṃ nānāphalāni nibbatteyyun’’ ti?

content: 4.國王說：「那先大德！


pali: ‘‘ Evameva kho, mahārāja, yāni yāni pañcāyatanāni, tāni tāni nānākammehi nibbattāni, na ekena kammenā’’ ti.

content: 一些是多病的，另一些是少病的；


pali: ‘ ‘ Kallosi, bhante nāgasenā’’ ti.

content: 一些是醜的，另一些是有美貌的；


pali: Pañcāyatanakammanibbattapañho tatiyo.

content: 一些是少力量的，另一些是大影響力的；


pali: 4. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, kena kāraṇena manussā na sabbe samakā, aññe appāyukā, aññe dīghāyukā, aññe bahvābādhā aññe appābādhā, aññe dubbaṇṇā, aññe vaṇṇavanto, aññe appesakkhā, aññe mahesakkhā, aññe appabhogā, aññe mahābhogā, aññe nīcakulīnā, aññe mahākulīnā, aññe duppaññā, aññe paññavanto’’ ti?

content: 那麼，為何樹木不會全部都是平等的：一些是酸的，另一些是鹹的，另一些是苦的，另一些是辛辣的，另一些是澀的，另一些是甜的？


pali: Thero āha‘‘ kissa pana, mahārāja, rukkhā na sabbe samakā, aññe ambilā, aññe lavaṇā, aññe tittakā, aññe kaṭukā, aññe kasāvā, aññe madhurā’’ ti?

content: 以業的不同所作，人們不全部都是平等的：一些是少壽的，另一些是長壽的；


pali: ‘‘ Maññāmi, bhante, bījānaṃ nānākaraṇenā’’ ti.


pali: ‘‘ Evameva kho, mahārāja, kammānaṃ nānākaraṇena manussā na sabbe samakā, aññe appāyukā, aññe dīghāyukā, aññe bahvābādhā, aññe appābādhā, aññe dubbaṇṇā, aññe vaṇṇavanto, aññe appesakkhā, aññe mahesakkhā, aññe appabhogā, aññe mahābhogā, aññe nīcakulīnā, aññe mahākulīnā, aññe duppaññā, aññe paññavanto.

content: 大王！


pali: Bhāsitampetaṃ mahārāja bhagavatā–

content: 這也被世尊說：『學生婆羅門！


pali: ‘ kammassakā, māṇava, sattā kammadāyādā kammayonī kammabandhū kammappaṭisaraṇā, kammaṃ satte vibhajati yadidaṃ hīnappaṇītatāyā’’’ ti.

content: 眾生有自己的業，是業的繼承者、業為根源者、業的眷屬者、業的所依處，業區分(分別)眾生，即：卑劣與勝妙情況。


pali: Kammanānākaraṇapañho catuttho.

content: 「那先大德！


pali: 5. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha‘ kinti imaṃ dukkhaṃ nirujjheyya, aññañca dukkhaṃ nuppajjeyyā’ ti .

content: 5.國王說：「那先大德！


pali: Etadatthā, mahārāja, amhākaṃ pabbajjā’’ ti.

content: 你們說：『這個苦被滅，且其它苦不生起，真的嗎？


pali: ‘‘ Kiṃ paṭikacceva vāyamitena, nanu sampatte kāle vāyamitabban’’ ti?

content: 這是我們出家的目的。


pali: Thero āha‘‘ sampatte kāle, mahārāja, vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavatī’’ ti.

content: 」上座說：「大王！


content: 在到達時努力者是非執行義務者，就在事前努力者是執行義務者。


pali: ‘‘ Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadā tvaṃ pipāsito bhaveyyāsi, tadā tvaṃ udapānaṃ khaṇāpeyyāsi, taḷākaṃ khaṇāpeyyāsi‘ pānīyaṃ pivissāmī’ ti?

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Na hi, bhante’’ ti.

content: 你怎麼想它：如果當你成為口渴的，那時你使人挖掘水井，使人挖掘池塘：『我將能喝飲用水。


pali: ‘‘ Evameva kho, mahārāja, sampatte kāle vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavatī’’ ti.

content: 」「同樣的，大王！


pali: ‘‘ Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadā tvaṃ bubhukkhito bhaveyyāsi, tadā tvaṃ khettaṃ kasāpeyyāsi, sāliṃ ropāpeyyāsi, dhaññaṃ atiharāpeyyāsi‘ bhattaṃ bhuñjissāmī’ ti?

content: 你怎麼想它：如果當你成為饑餓的時，那時你使人耕田，使人種稻，使人持來穀物：『我將能吃食物。


pali: ‘‘ Evameva kho, mahārāja, sampatte kāle vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavatīti.

content: 」「同樣的，大王！


pali: ‘‘ Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadā te saṅgāmo paccupaṭṭhito bhaveyya, tadā tvaṃ parikhaṃ khaṇāpeyyāsi, pākāraṃ kārāpeyyāsi, gopuraṃ kārāpeyyāsi, aṭṭālakaṃ kārāpeyyāsi, dhaññaṃ atiharāpeyyāsi, tadā tvaṃ hatthismiṃ sikkheyyāsi, assasmiṃ sikkheyyāsi, rathasmiṃ sikkheyyāsi, dhanusmiṃ sikkheyyāsi, tharusmiṃ sikkheyyāsī’’ ti?

content: 你怎麼想它：如果當有你的戰爭已現前時，那時你使人挖掘護城河，使人建造城牆，使人建造出入口，使人建造瞭望台，使人持來穀物，那時你在象上學習，在馬上學習，在車上學習，在弓上學習，在刀劍上學習嗎？


pali: ‘‘ Evameva kho, mahārāja, sampatte kāle vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavati.

content: 」「同樣的，大王！


content: 在到達時努力者是非執行義務者，就在事前努力者是執行義務者。


pali: ‘ ‘‘ Paṭikacceva taṃ kayirā, yaṃ jaññā hitamattano;

content: 這也被世尊說：


pali: Na sākaṭikacintāya, mantā dhīro parakkame.

content: 『他應該就在事前做：凡知道對自己有利益的，


pali: ‘ ‘‘ Yathā sākaṭiko maṭṭhaṃ[ nāma( sī. pī. ka.) saṃ. ni.1.103], samaṃ hitvā mahāpathaṃ;

content: 不以車夫的思惟：考量後的明智者應該努力。


pali: Visamaṃ maggamāruyha, akkhacchinnova jhāyati.

content: 如車夫，捨去平整的大道後，


pali: ‘ ‘‘ Evaṃ dhammā apakkamma, adhammamanuvattiya;

content: 登上不平順的道路，然後他沉思斷裂的車軸。


pali: Mando maccu mukhaṃ patto, akkhacchinnova jhāyatī’’’ ti[ socatīti( sabbattha)].

content: 愚鈍者到達死亡之口，如他沉思斷裂的車軸。


pali: Vāyāmakaraṇapañho pañcamo.

content: 「那先大德！


pali: 6 . Nerayikaggiuṇhabhāvapañho

content: 努力所作的問題第五。


pali: 6. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha‘ pākatikaaggito nerayiko aggi mahābhitāpataro hoti, khuddakopi pāsāṇo pākatike aggimhi pakkhitto divasampi paccamāno[ dhamamāno( sī. pī.)] na vilayaṃ gacchati, kūṭāgāramattopi pāsāṇo nerayikaggimhi pakkhitto khaṇena vilayaṃ gacchatī’ ti, etaṃ vacanaṃ na saddahāmi, evañca pana vadetha‘ ye ca tattha uppannā sattā, te anekānipi vassasahassāni niraye paccamānā na vilayaṃ gacchantī’ ti, tampi vacanaṃ na saddahāmī’’ ti.

content: 』我也不信此語。


pali: Thero āha‘‘ taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yā tā santi makariniyopi susumāriniyopi kacchapiniyopi moriniyopi kapotiniyopi, kiṃnu tā kakkhaḷāni pāsāṇāni sakkharāyo ca khādantī’’ ti?

content: 」「是的，大德！


pali: ‘‘ Āma, bhante, khādantī’’ ti.

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Kiṃ pana tāni tāsaṃ kucchiyaṃ koṭṭhabbhantaragatāni vilayaṃ gacchantī’’ ti?

content: 那麼，是否那些來到腹部內的在牠們腹中走到分解呢？


pali: ‘‘ Āma, bhante, vilayaṃ gacchantī’’ ti.

content: 它們走到分解。


pali: ‘‘ Yo pana tāsaṃ kucchiyaṃ gabbho, sopi vilayaṃ gacchatī’’ ti?

content: 那麼，凡在牠們腹中的胎也走到分解？


pali: ‘‘ Na hi bhante’’ ti.

content: 這確實不是。


pali: ‘‘ Kena kāraṇenā’’ ti?

content: 」「以什麼理由呢？


pali: ‘‘ Maññāmi, bhante, kammādhikatena na vilayaṃ gacchatī’’ ti.

content: 我想以業等所作，牠不走到分解。


pali: ‘‘ Evameva kho, mahārāja, kammādhikatena nerayikā sattā anekānipi vassasahassāni niraye paccamānā na vilayaṃ gacchanti.

content: 以業等所作，當地獄的眾生在地獄中被折磨好幾千年時，也不走到分解。


pali: Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā–

content: 大王！


pali: ‘ so na tāva kālaṃ karoti, yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhotī’’’ ti.


pali: ‘ ‘ Bhiyyo opammaṃ karohī’’ ti.

content: 「請你作更多的比喻。


pali: ‘‘ Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yā tā santi sīhiniyopi byagghiniyopi dīpiniyopi kukkuriniyopi, kiṃnu tā kakkhaḷāni aṭṭhikāni maṃsāni khādantīti?

content: 」「是的，大德！


content: 」「是的，大德！


content: 」「大王！


content: 」「大德！


pali: ‘‘ Evameva kho, mahārāja, kammādhikatena nerayikā sattā anekānipi vassasahassāni niraye paccamānā na vilayaṃ gacchantī’’ ti.


pali: ‘‘ Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yā tā santi yonakasukhumāliniyopi khattiyasukhumāliniyopi brāhmaṇasukhumāliniyopi gahapatisukhumāliniyopi, kiṃnu tā kakkhaḷāni khajjakāni maṃsāni khādantī’’ ti?

content: 她們吃。


content: 」「大王！


pali: ‘‘ Yo pana tāsaṃ kucchiyaṃ gabbho sopi vilayaṃ gacchatī’’ ti?

content: 」「大德！


pali: ‘‘ Kena kāraṇenā’’ ti.

content: 」「以什麼理由呢？


content: 大王！


pali: ‘‘ so na tāva kālaṃ karoti, yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhotī’’ ti.

content: 你是堪任者。


pali: ‘ ‘ Kallosi, bhante nāgasenā’’ ti.

content: 地獄火之熱性的問題第六。


pali: Nerayikaggiuṇhabhāvapañho chaṭṭho.

content: 7.地之支持的問題 [目錄]


pali: 7. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha‘ ayaṃ mahā pathavī udake patiṭṭhitā, udakaṃ vāte patiṭṭhitaṃ, vāto ākāse patiṭṭhito’ ti, etampi vacanaṃ na saddahāmī’’ ti.

content: 』[DN.16, 171段]我不相信此語。


pali: Thero dhammakarakena[ dhammakaraṇena( ka.)] udakaṃ gahetvā rājānaṃ milindaṃ saññāpesi‘‘ yathā, mahārāja, imaṃ udakaṃ vātena ādhāritaṃ, evaṃ tampi udakaṃ vātena ādhāritan’’ ti.

content: 地之支持的問題第七。


pali: ‘ ‘ Kallosi , bhante nāgasenā’’ ti.

content: 8.滅是涅槃的問題 [目錄]


pali: Pathavisandhārakapañho sattamo.

content: 8.國王說：「那先大德！


pali: 8 . Nirodhanibbānapañho

content: 滅是涅槃？


pali: 8. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, nirodho nibbānan’’ ti?

content: 滅是涅槃。


pali: ‘‘ Āma, mahārāja, nirodho nibbānan’’ ti.

content: 如何滅是涅槃呢？


pali: ‘‘ Kathaṃ, bhante , nāgasena, nirodho nibbānan’’ ti?

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Sabbe bālaputhujjanā kho, mahārāja, ajjhattikabāhire āyatane abhinandanti abhivadanti ajjhosāya tiṭṭhanti, te tena sotena vuyhanti, na parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokena paridevena dukkhehi domanassehi upāyāsehi na parimuccanti dukkhasmāti vadāmi.

content: 』但，大王！


pali: Sutavā ca kho, mahārāja, ariyasāvako ajjhattikabāhire āyatane nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato taṇhā nirujjhati, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti, evaṃ kho, mahārāja, nirodho nibbānan’’ ti.

content: 」「大王！


content: 非全部的人都得到涅槃，但，大王！


pali: 9. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, sabbeva labhanti nibbānan’’ ti?

content: 凡正行者在應該被證知的法上證知，在應該被遍知的法上遍知，在應該被捨斷的法上捨斷，在應該被修習的法上修習，在應該被作證的法上作證者，他得到涅槃。


pali: ‘‘ Na kho, mahārāja, sabbeva labhanti nibbānaṃ, api ca kho, mahārāja, yo sammā paṭipanno abhiññeyye dhamme abhijānāti, pariññeyye dhamme parijānāti, pahātabbe dhamme pajahati, bhāvetabbe dhamme bhāveti, sacchikātabbe dhamme sacchikaroti, so labhati nibbānan’’ ti.

content: 10.國王說：「那先大德！


content: 凡沒得到涅槃者，他知道涅槃樂？


pali: Nibbānalabhanapañho navamo.

content: 」「是的，大王！


pali: 10 . Nibbānasukhajānanapañho

content: 凡沒得到涅槃者，他知道涅槃樂。


pali: 10. Rājā āha‘‘ bhante nāgasena, yo na labhati nibbānaṃ, jānāti so‘ sukhaṃ nibbānan’’’ ti?

content: 」「大王！


pali: ‘‘ Āma, mahārāja, yo na labhati nibbānaṃ, jānāti so‘ sukhaṃ nibbānan’’’ ti.

content: 他們能知道手足被切斷的苦嗎？


pali: ‘‘ Kathaṃ, bhante nāgasena, alabhanto jānāti‘ sukhaṃ nibbānan’’’ ti?

content: 」「他們如何知道呢？


pali: ‘‘ Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yesaṃ nacchinnā hatthapādā , jāneyyuṃ te, mahārāja,‘ dukkhaṃ hatthapādacchedanan’’’ ti?

content: 」「同樣的，大王！


pali: ‘‘ Āma, bhante, jāneyyun’’ ti.

content: 聽聞凡涅槃之看見者他們的聲音後，他知道涅槃樂。


pali: ‘‘ Aññesaṃ, bhante, chinnahatthapādānaṃ paridevitasaddaṃ sutvā jānanti‘ dukkhaṃ hatthapādacchedanan’’’ ti .

content: 涅槃品第四。


pali: ‘‘ Evameva kho, mahārāja, yesaṃ diṭṭhaṃ nibbānaṃ, tesaṃ saddaṃ sutvā jānāti‘ sukhaṃ nibbānan’’’ ti.


pali: ‘ ‘ Kallosi, bhante nāgasenā’’ ti.

content: 在這品中有十個問題。